Advertisement
22 พฤษภาคม 2552
ห้องสมุดแหล่งเรียนรู้ที่ผู้บริหารไม่ควรลืมในการปฏิรูปการศึกษา
ห้องสมุดแหล่งเรียนรู้ที่ผู้บริหารไม่ควรลืมในการปฏิรูปการศึกษา |
ภายหลังการประกาศใช้พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 ได้ก่อให้เกิดกระแสการตื่นตัวครั้งใหญ่ของครูอาจารย์ และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการจัดการศึกษาทั้งหลาย เพราะการศึกษาของประเทศจะต้องมีการปฏิรูป ปรับเปลี่ยนโฉมหน้าใหม่ไปสู่การจัดการศึกษาอบรมให้เกิดความรู้คู่คุณธรรม และจัดการศึกษาให้มีคุณภาพสูงสุดเพื่อทำให้เกิดการพัฒนาลักษณะของคนไทยที่พึงปรารถนา คือ ดี เก่ง และมีความสุข ให้ปรากฏสัมฤทธิผล
โดยเฉพาะการปฏิรูปการเรียนรู้ที่เน้นนักเรียนเป็นสำคัญซึ่งถือว่าเป็นหัวใจของการปฏิรูปการศึกษา ดังในมาตรา 24 ได้กำหนดกระบวนการเรียนรู้ว่า ต้องจัดเนื้อหาสาระและกิจกรรมให้สอดคล้องกับความสนใจ ความถนัด และความแตกต่างของผู้เรียน ฝึกทักษะกระบวนการคิด การจัดการ การเผชิญ สถานการณ์และประยุกต์ใช้เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหา ให้ผู้เรียนเรียนรู้จาก ประสบการณ์จริง ฝึกการปฏิบัติให้ ทำได้ คิดเป็น ทำเป็น รักการอ่าน และเกิดการใฝ่รู้อย่างต่อเนื่อง ผู้สอนสามารถจัดบรรยากาศ สภาพแวดล้อม สื่อการเรียน อำนวยความสะดวกให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ทั้งนี้ ผู้สอนผู้เรียนอาจเรียนรู้ไปพร้อมกัน จากสื่อและแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลาย อีกทั้งในมาตรา 25 กำหนดบทบาทรัฐในการส่งเสริมแหล่งเรียนรู้ โดยการส่งเสริมการดำเนินงานและจัดตั้งแหล่งเรียนรู้ตลอกชีวิต ทุกรูปแบบ อย่างเพียงพอและมีประสิทธิภาพ จึงกล่าวได้ว่า ห้องสมุดเป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญและสนองต่อการปฏิรูปการศึกษา เพราะห้องสมุดโรงเรียนเป็นส่วนหนึ่งของโรงเรียนและเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษา ที่มีการจัดประสบการณ์ทั้งมวลให้แก่เด็กตามการปฏิรูปการเรียนรู้ และหลักสูตรใหม่ คือ มุ่งให้นักเรียนเรียนรู้ด้วยตนเองตามความสนใจ ด้วยการค้นคว้าแสดงหาความรู้ เพื่อนำไปสู่การคิดเป็น ทำเป็น แก้ปัญหาเป็น รักการอ่าน และเกิดการใฝ่รู้อย่างต่อเนื่อง
"ห้องสมุดโรงเรียนเป็นส่วนหนึ่ง
ของโรงเรียนและเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษา
ที่มีการจัดประสบการณ์ทั้งมวลให้แก่เด็ก
ตามการปฏิรูปการเรียนรู้และหลักสูตรใหม่"
ความสำคัญของปัญหาห้องสมุด
ความต้องการห้องสมุดโรงเรียนมีมานานแล้วยิ่งในการปฏิรูปการเรียนรู้และในหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ.2544 ความต้องการยิ่งเด่นชัดมากขึ้น เพราะการปฏิรูปการเรียนรู้และหลักสูตรใหม่นี้เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญและส่งเสริมให้ผู้เรียนรู้จักศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง ทำงานเป็นกลุ่ม นำกระบวนการเรียนรู้และกระบวนการทางวิทยาศาสตร์มาใช้มากขึ้น สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติก็ได้ให้ความช่วยเหลือ สนับสนุนให้โรงเรียนมีห้องสมุดโดยจัดสรรงบประมาณเป็นค่าหนังสือแก่ห้องสมุดโรงเรียนทุกโรงเรียนและทุกปี โดยมีวัตถุประสงค์สนับสนุนให้โรงเรียนมีห้องสมุด คือ
- เพื่อให้โรงเรียนมีห้องสมุดเป็นแหล่งค้นคว้าความรู้และส่งเสริมความสามารถในการอ่านของนักเรียนและประชาชนทั่วไปในชุมชนนั้น
- เพื่อให้ห้องสมุดเป็นแหล่งสำหรับครูใช้ประโยชน์ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ที่เน้นให้นักเรียนได้ศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองมากขึ้น
- เพื่อเสริมสร้างลักษณะนิสัยบางประการของนักเรียนในด้านรักการอ่าน การจัด การเก็บรักษาหนังสือ และการศึกษาหาความรู้ด้วยตนเอง
นอกจากนี้ สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ ยังคาดหวังการบริหารงานในระบบกลุ่มโรงเรียนช่วยเหลือซึ่งกันและกันได้จัดให้มีห้องสมุดประจำศูนย์วิชาการกลุ่มโรงเรียนแต่เป็นที่น่าเสียดาย การดำเนินงานห้องสมุดกลุ่มโรงเรียนไม่ได้รับการเอาใจใส่ จนเรียกได้ว่าล้มเหลวไปแล้ว รวมทั้งโรงเรียนประถมศึกษาหลายแห่งก็ยังไม่สามารถสนองเจตนารมณ์ตามวัตถุประสงค์ของสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติได้ ทั้งนี้มีข้อจำกัดหลายประการ เช่น
จำนวนห้องเรียนมีจำกัด ไม่สามารถจัดแบ่งห้องเรียนเพื่อจัดเป็นห้องสมุดได้
โรงเรียนขาดวัสดุ อุปกรณ์ ในการจัดเก็บรักษาและวางหนังสือ
โรงเรียนขาดบุคลากรหรือครูที่จะทำหน้าที่ดูแลห้องสมุด
โรงเรียนไม่สามารถจัดหาหนังสือหรือสื่อ กิจกรรมส่งเสริมการอ่านเพื่อเสริมความรู้แก่นักเรียน
จากข้อจำกัดเหล่านี้เป็นเหตุให้การดำเนินงานห้องสมุดโรงเรียนไม่เจริญก้าวหน้า เป็นเพียงสถานที่เก็บหนังสือเท่านั้น ขาดการกระตุ้นให้นักเรียนเข้าไปใช้ห้องสมุด ครูไม่ใช้ห้องสมุดให้เป็นประโยชน์ในการเรียนการสอน หนังสือมีน้อยไม่ตรงตามความต้องการของผู้ใช้ ขาดครูที่ทำหน้าที่โดยตรง แต่ข้อจำกัดเหล่านี้ไม่ใช่ปัญหาสำคัญถ้าผู้บริหารและครูทุกคนคำนึงถึงความสำคัญของห้องสมุด
สิ่งจำเป็นในการดำเนินงานห้องสมุดโรงเรียน
ปัจจุบันพบว่าผู้บริหารโรงเรียนประถมศึกษาพยายามจัดให้มีห้องสมุดในโรงเรียนตามสภาพโรงเรียนนั้นๆ บางแห่งซึ่งเป็นโรงเรียนขนาดใหญ่ก็สามารถจัดได้ดีตามมาตรฐาน แต่ส่วนใหญ่ยังดำเนินงานห้องสมุดไม่ได้มาตรฐาน หรือไม่ได้เน้นเป็นนโยบาย เพียงจัดขึ้นมุมใดมุมหนึ่งหรือห้องใดห้องหนึ่งเป็นที่เก็บรวบรวมหนังสือเท่านั้น การบริการหรือจัดกิจกรรมส่งเสริมกระตุ้นให้นักเรียนมาใช้ห้องสมุดยังไม่ได้ผลเต็มที่ ดังนั้น โรงเรียนจึงควรดำเนินการดังนี้
- โรงเรียนควรมีห้องสมุดเป็นอาคารเอกเทศเป็นห้อง เป็นมุม อย่างใดอย่างหนึ่ง
- วัสดุครุภัณฑ์ที่สำคัญในห้องสมุด ควรมีหนังสือทั่วไป หนังสือภาพ การ์ตูน หนังสืออ้างอิง เช่น พจนานุกรม สารานุกรม วารสารสำหรับเด็ก จุลสารของหน่วยงานต่างๆ กฤตภาค ผลงานรวมเล่มของนักเรียน หนังสือพิมพ์บอร์ดจัดนิทรรศการ โต๊ะ เก้าอี้ ชั้นวางหนังสือ บัตรรายการ วัสดุซ่อมหนังสือ
- บุคลากร ซึ่งจะต้องมีคุณสมบัติโดยสรุป คือ มีความรู้ทางบรรณารักษ์ศาสตร์ รักการทำงาน ห้องสมุด มีมนุษยสัมพันธ์ดี ควรมีอาสาสมัครซึ่งมาจากนักเรียน หรือ บุคคลในท้องถิ่นมาช่วยงานห้องสมุด
"ห้องสมุดโรงเรียนมิใช่แต่เพียงเป็นสถานที่ที่จัดเก็บหนังสือ
โดยเฉพาะหนังสือแบบเรียนหรือเพียงแต่จัดห้องสมุดให้สวย
ไว้เพื่อดูสวยงามเป็นสิ่งประดับอย่างหนึ่งของโรงเรียนเท่านั้น
แต่ห้องสมุดจะต้องเป็นแหล่งที่จะให้ประสบการณ์การเรียนรู้ต่างๆ"
- กิจกรรมที่ห้องสมุดควรจัด ได้แก่ เล่านิทาน เล่าเกร็ดความรู้ ละคร เกม ทายปัญหา แนะนำหนังสือ ทำหนังสือ จัดนิทรรศการ แนะนำงานอดิเรก จัดมุมสบาย ฯลฯ กิจกรรมเหล่านี้จัดตามโอกาส ต่างๆ หรือจัดเป็นประจำตามกำหนดเวลาที่แน่นอน เช่น จัดในช่วงพักกลางวันของวันใดวันหนึ่งทุกสัปดาห์
- งานบริการ เช่น เปิดบริการให้ยืมแก่นักเรียน เอื้อเฟื้อแก่บุคคลในชุมชน งานประชาสัมพันธ์ห้องสมุดทั้งในและนอกโรงเรียน
ห้องสมุดโรงเรียนจึงมิใช่แต่เพียงเป็นสถานที่ที่จัดเก็บหนังสือ โดยเฉพาะหนังสือแบบเรียน หรือเพียงแต่จัดห้องสมุดให้สวยไว้เพื่อดูสวยงามเป็นสิ่งประดับอย่างหนึ่งของโรงเรียนเท่านั้น แต่ห้องสมุดจะต้องเป็นแหล่งที่จะให้ประสบการณ์การเรียนรู้ต่างๆ มีเนื้อที่ ทรัพยากร ครุภัณฑ์ และกิจกรรมเพื่อกระตุ้นการใช้ มีสภาพแวดล้อมในการเชิญชวนนักเรียนมาใช้ โดยเฉพาะกิจกรรมห้องสมุดและการบริการอันเป็นหัวใจของงานห้องสมุด
บทบาทของผู้บริหารในการส่งเสริมห้องสมุดโรงเรียน
ผู้บริหารสถานศึกษาเป็นบุคคลสำคัญที่จะช่วยผลักดันให้งานห้องสมุดก้าวหน้าไปได้ด้วยดีจึงควรมีบทบาทพอสรุปได้ดังนี้
- ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับการจัดห้องสมุดโรงเรียนและมุมหนังสือ
- เน้นความสำคัญของห้องสมุดโรงเรียนว่าเป็นเสมือนหัวใจของงานวิชาการ การปฏิรูปการเรียนรู้
- จัดบุคลากรเข้าทำงานอย่างเหมาะสมเพราะครูที่ทำหน้าที่บรรณารักษ์ก็เป็นตัวจักรสำคัญถึงแม้ว่าผู้บริหารจะให้การสนับสนุนอย่างดี แต่ถ้าครูบรรณารักษ์ขาดคุณภาพ ใจไม่รักงานห้องสมุดไม่มีความสามารถจัดกิจกรรมงานห้องสมุดได้โรงเรียนนั้นก็ประสบความล้มเหลวในการดำเนินงานได้เช่นกัน
- ให้การสนับสนุนทางการเงิน
- สนับสนุนในเรื่องการจัดหาสถานที่ วัสดุ ครุภัณฑ์ และอื่นๆ ตามสภาพของห้องสมุด
- สนับสนุนการจัดบริการและกิจกรรมห้องสมุด
- เป็นที่ปรึกษาแก่คณะทำงานห้องสมุดและครูทำหน้าที่บรรณารักษ์
- นิเทศและติดตามผลการปฏิบัติงานห้องสมุดโรงเรียนเป็นระยะๆ
ห้องสมุดโรงเรียนจะเป็นประโยชน์ต่อการปฏิรูปการเรียนรู้ตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้หรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับผู้บริหารโรงเรียนว่าได้ให้ความสำคัญ ให้ความสนใจ ให้การสนับสนุนด้านต่างๆ นิเทศและติดตามงานห้องสมุดมากน้อยเพียงใด
สรุป
จากการปฏิรูปการเรียนรู้โดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ การประกาศใช้หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ.2544 โรงเรียนต้องจัดแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลาย ไม่จำกัดอยู่แต่เฉพาะหนังสือแบบเรียนและคำสอนของครูในชั้นเรียนเท่านั้น ครูและนักเรียนจะต้องพยายามร่วมกันวางแผนการเรียนการสอนให้ผู้เรียนมีโอกาสได้เรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลาย ที่สอดคล้องกับการดำรงชีวิตในครอบครัวชุมชน และท้องถิ่น
ดังนั้น แหล่งเรียนรู้ที่เป็นหัวใจของโรงเรียนก็คือห้องสมุด เพราะห้องสมุดเป็นศูนย์กลางของข้อมูลการเรียนการสอน เป็นศูนย์กลางแห่งการศึกษาค้นคว้า เป็นศูนย์กลางแห่งความงดงามด้านจิตใจ และเป็นศูนย์กลางแห่งการแลกเปลี่ยนความรู้ความคิด โรงเรียนต้องพยายามจัดให้มีห้องสมุด ส่งเสริมและฝึกให้นักเรียนรู้จักค้นคว้า รักการอ่านจนเป็นนิสัย ความรู้และประสบการณ์ก็จะกว้างขวางขึ้น เพียงผู้บริหารสถานศึกษาให้ความสำคัญห้องสมุดทัดเทียมกันหรือมากกว่าการพัฒนาด้านวัตถุอื่นๆ ก็จะช่วยให้ห้องสมุดเจริญขึ้นได้ แทนที่จะหาเงินมาสร้างรั้วและป้ายชื่อโรงเรียนใหญ่โตราคาหลายแสนบาทได้แต่ห้องสมุดกลับกลายเป็นมุมหนังสือเก่าๆ เต็มไปด้วยฝุ่น ขาดกิจกรรมส่งเสริมการอ่านที่กระตุ้นนักเรียนเข้ามาใช้ จึงควรหันมาให้ความสำคัญและอย่าลืมงานห้องสมุด
ชูศักรวิชญ์ แสนปัญญา
|
ที่มาข้อมูล : วารสารวิชาการ ปีที่ 6 ฉบับที่ 9 กันยายน 2546
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
|
วันที่ 23 พ.ค. 2552
Advertisement
![3 ท่า.....ขาเพรียว 3 ท่า.....ขาเพรียว](news_pic/p14828301251.jpg) เปิดอ่าน 6,449 ครั้ง ![ชุดทำบัตรพลาสติก สำหรับบัตรนักเรียน บัตรพนักงาน บัตรสมาชิก และอื่นๆ ชุดทำบัตรพลาสติก สำหรับบัตรนักเรียน บัตรพนักงาน บัตรสมาชิก และอื่นๆ](news_pic/p60836722238.jpg) เปิดอ่าน 6,438 ครั้ง ![ขอโทษนะที่รัก ขอโทษนะที่รัก](news_pic/p35040051736.jpg) เปิดอ่าน 6,444 ครั้ง ![แสวงหา!!!!! แสวงหา!!!!!](news_pic/p34539412221.jpg) เปิดอ่าน 6,470 ครั้ง ![เผยแพร่หนังสือส่งเสริมการอ่าน เผยแพร่หนังสือส่งเสริมการอ่าน](news_pic/p28063121312.jpg) เปิดอ่าน 6,452 ครั้ง ![โครงการประกวดโครงงานคุณธรรมเฉลิมพระเกียรติ ปี 2549 -2552 โครงการประกวดโครงงานคุณธรรมเฉลิมพระเกียรติ ปี 2549 -2552](news_pic/p87374882035.jpg) เปิดอ่าน 6,514 ครั้ง ![ล้างพิษ 10 วิธี !! ก่อนกิน...สงสัยไหม ? ทำไมต้องล้าง.......ไปฟังครับ ล้างพิษ 10 วิธี !! ก่อนกิน...สงสัยไหม ? ทำไมต้องล้าง.......ไปฟังครับ](news_pic/p75844650533.jpg) เปิดอ่าน 6,437 ครั้ง ![ทำได้ไง....สุดยอดปฏิมากรรม.....จากหมากฝรั่ง ทำได้ไง....สุดยอดปฏิมากรรม.....จากหมากฝรั่ง](news_pic/arrow.jpg) เปิดอ่าน 6,427 ครั้ง ![ตำนาน..คน..รัก..กัน.. ตำนาน..คน..รัก..กัน..](news_pic/p49729221800.jpg) เปิดอ่าน 6,427 ครั้ง ![ทรงผม<เกาหลี>< ญี่ปุ่น> สุดฮิต!! สำหรับสาวฮอต!!!! ทรงผม<เกาหลี>< ญี่ปุ่น> สุดฮิต!! สำหรับสาวฮอต!!!!](news_pic/p58518890418.jpg) เปิดอ่าน 6,480 ครั้ง !["เส้นสาย ลายศิลป์" >>สวยดีครับ!!!! "เส้นสาย ลายศิลป์" >>สวยดีครับ!!!!](news_pic/p47614660524.jpg) เปิดอ่าน 6,507 ครั้ง ![แนะนำตัวสมาชิกใหม่ แนะนำตัวสมาชิกใหม่](news_pic/p96337752255.jpg) เปิดอ่าน 6,456 ครั้ง ![คำพูดดีดี!!! คำพูดดีดี!!!](news_pic/p31968572001.jpg) เปิดอ่าน 6,445 ครั้ง ![ผลงานทางวิชาการ ผลงานทางวิชาการ](news_pic/arrow.jpg) เปิดอ่าน 6,716 ครั้ง ![พฤติกรรมที่ไม่ควรทำ!! พฤติกรรมที่ไม่ควรทำ!!](news_pic/arrow.jpg) เปิดอ่าน 6,433 ครั้ง ![จะย่ำเดินจนกว่าไฟฝันจะลุกโชน จะย่ำเดินจนกว่าไฟฝันจะลุกโชน](news_pic/p83995542035.jpg) เปิดอ่าน 6,451 ครั้ง
|
![สิ่งที่ทำร้ายเต้านม สิ่งที่ทำร้ายเต้านม](news_pic/p86686960624.jpg)
เปิดอ่าน 6,432 ☕ คลิกอ่านเลย |
![มารู้จัก....ค่าโง่ของชีวิต .......แนวคิดสู่การพ้นทุกข์... มารู้จัก....ค่าโง่ของชีวิต .......แนวคิดสู่การพ้นทุกข์...](news_pic/arrow.jpg)
เปิดอ่าน 6,410 ☕ คลิกอ่านเลย | ![ดีไอวาย 5 ปัญหาสุดฮ็อตในบ้าน ก่อนตาม"ช่าง"มาซ่อมด่วน ดีไอวาย 5 ปัญหาสุดฮ็อตในบ้าน ก่อนตาม"ช่าง"มาซ่อมด่วน](news_pic/p38098200514.jpg)
เปิดอ่าน 6,424 ☕ คลิกอ่านเลย | ![ตำนานพื้นบ้าน....เรื่องผาแดง-นางไอ่ ตำนานพื้นบ้าน....เรื่องผาแดง-นางไอ่](news_pic/p80082131955.jpg)
เปิดอ่าน 7,212 ☕ คลิกอ่านเลย | ![【 น้ำแข็งสวยๆ 】 【 น้ำแข็งสวยๆ 】](news_pic/arrow.jpg)
เปิดอ่าน 6,458 ☕ คลิกอ่านเลย | ![ขนมไทย ......หัตถกรรมความอร่อย ขนมไทย ......หัตถกรรมความอร่อย](news_pic/p63903611757.jpg)
เปิดอ่าน 6,480 ☕ คลิกอ่านเลย | ![คนผิวเผือก...สวยดี คนผิวเผือก...สวยดี](news_pic/p68825062302.jpg)
เปิดอ่าน 6,454 ☕ คลิกอ่านเลย |
|
≡ เรื่องน่าอ่าน/สาระน่ารู้ ≡ ![เก่งภาษาอังกฤษ...แบบนีน่า เก่งภาษาอังกฤษ...แบบนีน่า](news_pic/p22038141436.jpg)
เปิดอ่าน 50,370 ครั้ง | ![ตุ๊กตา "เฟอร์บี้" คืออะไร ทำไมมีราคาแพงและเป็นที่นิยมนัก ตุ๊กตา "เฟอร์บี้" คืออะไร ทำไมมีราคาแพงและเป็นที่นิยมนัก](news_pic/p61833241130.jpg)
เปิดอ่าน 145,611 ครั้ง | ![รูปแบบการสอน 7 ประการ รูปแบบการสอน 7 ประการ](news_pic/p57235710616.jpg)
เปิดอ่าน 34,118 ครั้ง | ![ฤกษ์ดี ฤกษ์มงคล เดือนธันวาคม 2551 ฤกษ์ดี ฤกษ์มงคล เดือนธันวาคม 2551](news_pic/p77749860837.jpg)
เปิดอ่าน 17,653 ครั้ง | ![คลิป โอบามา เต้นกังนัมสไตล์ คลิป โอบามา เต้นกังนัมสไตล์](news_pic/p96514710812.jpg)
เปิดอ่าน 16,024 ครั้ง |
|
|