การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา ในหลวงรัชกาลที่10 โรงเรียนวัดเทพนิมิต
THE DEVELOPMENT OF A SCHOOL ADMINISTRATION MODEL TO ENHANCE STUDENTS CHARACTERISTICS IN ACCORDANCE WITH THE ROYAL
EDUCATIONAL GUIDANCE OF HIS MAJESTY KING RAMA X AT
WATTHEPNIMIT SCHOOL
นิรชา อภิชาติ
Niracha Apichat
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ความต้องการจำเป็นและแนวทางการบริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา 2) พัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา 3) ทดลองใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา และ 4) ประเมินรูปแบบการบริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา มีระยะการวิจัย 4 ระยะ ดังนี้ ระยะที่ 1 การศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ ความต้องการจำเป็นและแนวทางการบริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา โดยศึกษาเอกสาร งานวิจัยและการสัมภาษณ์ กลุ่มเป้าหมาย ครู บุคลากร คณะกรรมการสถานศึกษาและผู้ปกครอง โรงเรียนวัดเทพนิมิต ปีการศึกษา 2566 จำนวน 42 คนและผู้ให้ข้อมูล ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 9 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบสอบถาม ที่มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ระหว่าง 0.80-1.00 และค่าความเที่ยงแบบสอบถามสภาพปัจจุบันเท่ากับ 0.92 แบบสอบถามสภาพที่พึงประสงค์เท่ากับ 0.93 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าร้อยละ และดัชนีความต้องการจำเป็น (PNImodified) และแบบสัมภาษณ์ มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ระหว่าง 0.80-1.00 สถิติที่ใช้ คือ การวิเคราะห์เนื้อหา ระยะที่ 2 การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา โดยการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ ผู้ให้ข้อมูล ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 9 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ ร่างรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา เอกสารการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ แบบประเมินรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบ โดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา สถิติที่ใช้ คือ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ระยะที่ 3 การทดลองใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา ปีการศึกษา2567-2568 กลุ่มเป้าหมาย นักเรียนระดับชั้นป.1-ชั้นป.6 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 22 คน ครูและบุคลากร จำนวน 7 คน และปีการศึกษา 2568 จำนวน 18 คน ครูและบุคลากร จำนวน 7 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ 1) รูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา 2) แบบประเมินคุณลักษณะของผู้เรียน ที่มีค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.81 3) แบบประเมินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ของครู ที่มีค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.92 และ 4) แบบประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบ ที่มีค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.86 และมีค่าความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ระหว่าง 0.80-1.00 ทั้ง 3 ฉบับ สถิติที่ใช้ คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และระยะที่ 4 การประเมินผลการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา เครื่องมือที่ใช้ 1) แบบประเมินความเป็นไปได้ของรูปแบบ มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.90 2) แบบประเมินความเป็นประโยชน์ของรูปแบบ มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.83 3) แบบประเมินความเป็นไปได้ของคู่มือการใช้รูปแบบ มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.85 4) แบบประเมินความเป็นประโยชน์ของคู่มือการใช้รูปแบบ มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.84 5) แบบประเมินความพึงพอใจต่อการใช้รูปแบบ มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.93 และ 6) แบบประเมินความพึงพอใจของคู่มือการใช้รูปแบบ มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.94 มีค่าความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหา (IOC) อยู่ระหว่าง 0.80-1.00 ทั้ง 6 ฉบับ กลุ่มเป้าหมาย ครู บุคลากร คณะกรรมการสถานศึกษาและผู้ปกครอง จำนวน 42 คน สถิติที่ใช้ คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า
1. ผลการศึกษาสภาพปัจจุบันของการพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา โดยภาพรวมเฉลี่ยอยู่ในระดับปานกลาง (μ = 3.16, σ = 0.79) ขณะที่สภาพที่พึงประสงค์อยู่ในระดับมาก (μ = 4.24, σ = 0.72) ผลการศึกษาความต้องการจำเป็น (PNImodified) มีค่าเท่ากับ 0.34 ผลการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิและการวิเคราะห์เนื้อหา พบว่า แนวทางการบริหารสถานศึกษาควรครอบคลุมการกำหนดนโยบายและทิศทางการพัฒนาผู้เรียน การบริหารจัดการ การมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้อง การติดตามประเมินผล และการพัฒนาผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษาทั้ง 4 ด้าน โดยเน้นบทบาทความร่วมมือของผู้บริหารสถานศึกษา ครูและบุคลากร ผู้ปกครอง คณะกรรมการสถานศึกษา และชุมชน ตลอดจนการใช้ผลประเมินและข้อมูลย้อนกลับเพื่อปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ พบประเด็นที่ผู้ทรงคุณวุฒิ มีความคิดเห็นสอดคล้องกัน จำนวน 14 ประเด็น เพื่อนำไปกำหนดองค์ประกอบและรายละเอียดของรูปแบบให้เหมาะสมกับบริบทของสถานศึกษา
2. ผลการพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา พบว่า องค์ประกอบของรูปแบบมี 7 องค์ประกอบ ดังนี้ 1) หลักการของรูปแบบ 2) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ 3) ปัจจัยนำเข้า (Input) 4) กระบวนการดำเนินงาน (Process) 5) ผลผลิต (Output) 6) ผลกระทบ (Impact) 7) การประเมินผลและข้อมูลย้อนกลับ (Evaluation & Feedback) ผลการตรวจสอบรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบโดยผู้เชี่ยวชาญ พบว่า รูปแบบโดยภาพรวมมีความถูกต้อง ความเหมาะสม ภาพรวม อยู่ในระดับมากและคู่มือการใช้รูปแบบโดยภาพรวม มีความถูกต้อง ความเหมาะสม อยู่ในระดับมากที่สุด
3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา พบว่า ปีการศึกษา 2567 ผลการประเมิน 1) คุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา ภาพรวมอยู่ในระดับมาก 2) ผลการประเมินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ของครู โดยภาพรวม อยู่ในระดับมากและ 3) ผลการประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบโดยภาพรวม อยู่ในระดับมากที่สุด ปีการศึกษา 2568 1) คุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา ภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 2) ผลการประเมินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ของครู โดยภาพรวม อยู่ในระดับมากและ 3) ผลการประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบโดยภาพรวม อยู่ในระดับมากที่สุด
4. ผลการประเมินรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา พบว่า ความเป็นไปได้และความเป็นประโยชน์ อยู่ในระดับมากที่สุด และความพึงพอใจต่อการใช้รูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบ โดยภาพรวมมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากที่สุด
คำสำคัญ: การบริหารสถานศึกษา, คุณลักษณะผู้เรียน, พระบรมราโชบายด้านการศึกษา ในหลวงรัชกาลที่ 10