1. บทนำ
ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา
การพัฒนานักเรียนให้เป็นบุคคลที่มีคุณภาพทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความสามารถ มีคุณธรรม จริยธรรมและมีวิถีชีวิตที่เป็นสุขตามที่สังคมมุ่งหวังไว้ โดยผ่านกระบวนการทางการศึกษานั้น นอกจากจะ ดำเนินการด้วยการส่งเสริมสนับสนุนนักเรียนแล้ว การป้องกันและการช่วยเหลือแก้ปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นกับ นักเรียนก็เป็นสิ่งสำคัญประการหนึ่งของการพัฒนา เนื่องจากสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก ทั้งด้านการ สื่อสารเทคโนโลยีต่างๆ ซึ่งนอกจากส่งผลกระทบต่อผู้คนในเชิงบวกแล้ว ในเชิงลบก็มีปรากฏเช่นกัน เป็นต้นว่า ปัญหาเศรษฐกิจ ปัญหาการระบาดของสารเสพติด ปัญหาการแข่งขันในรูปแบบต่างๆ ปัญหาครอบครัว ซึ่ง ก่อให้เกิดความทุกข์ ความวิตกกังวล ความเครียด มีการปรับตัวที่ไม่เหมาะสมหรืออื่นๆ ที่เป็นผลเสียต่อ สุขภาพจิตและสุขภาพกายของทุกคนที่เกี่ยวข้อง ดังนั้น ภาพความสำเร็จที่เกิดจากการพัฒนานักเรียนให้เป็นไป ตามที่มุ่งหวังนั้น จึงต้องอาศัยความร่วมมือจากผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายทุกคน โดยเฉพาะบุคลากรทุกคนในโรงเรียน ซึ่ง มีครูที่ปรึกษาเป็นหลักสำคัญในการดำเนินการต่างๆ เพื่อการดูแลช่วยเหลือนักเรียนอย่างใกล้ชิด ด้วยความรักและ เมตตาที่มีต่อศิษย์และภาคภูมิใจในบทบาทที่มีส่วนสำคัญต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของเยาวชนให้เติบโตงอกงาม เป็นบุคคลที่มีคุณค่าของสังคมต่อไป (กรมสุขภาพจิต. 2547 : 1)
จากการประชุมของคณะผู้เชี่ยวชาญด้านส่งเสริมสุขภาพและสุขศึกษาขององค์การอนามัยโลก ที่ต้องการ ปรับเปลี่ยนโครงสร้างการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพในโรงเรียนเพื่อตอบสนองต่อการป้องกันปัญหาสุขภาพ อนามัยของประชานจากโรคไม่ติดต่อซึ่งมีแนวโน้มสูงขึ้น และเพื่อต้องการให้แต่ละประเทศหันมาทุ่มเทกับการ พัฒนาสุขภาพอนามัยของเด็กควบคู่ไปกับการศึกษา องค์การอนามัยโลกภาคพื้นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จึงได้ ร่วมมือกับกระทรวงสาธารณสุขและกระทรวงศึกษาธิการ จัดประชุม Inter country Consultation on Health Promoting School เมื่อต้นเดือนธันวาคม 2540 ณ กรุงเทพมหานคร ที่ประชุมได้เสนอแนวคิด หลักการ และ แนวทางดำเนินงานโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ ทุกประเทศเห็นด้วยในแนวทางที่เสนอ ได้มอบหมายให้กระทรวง สาธารณสุข โดยกรมอนามัยเป็นผู้รับผิดชอบ (กรมอนามัย. 2543 : 9)
โรงเรียนบ้านดงบากโนนสวรรค์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3 ได้ตระหนักว่า การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนนั้น ไม่อาจจะแยกส่วนพัฒนาไปเฉพาะด้านใดด้านหนึ่ง นักเรียนเป็นทรัพยากรสำคัญ ของชาติซึ่งไม่อาจรีรอในเร่ืองของการพัฒนาไม่ว่าจะเป็นด้านใดก็ตาม จ˚าเป็นต้องพัฒนาควบคู่กันไปทุกด้าน อีก ทั้งโรงเรียนเป็นหน่วยงานสำคัญที่สุดในการเสริมสร้างพลังความรู้สู่สุขภาพสุขภาพกับการศึกษาเป็นสิ่งที่ต้อง ดำเนินการควบคู่กันไปให้เกิดการประสาน เอื้ออ˚านวยประโยชน์และเกื้อกูลซึ่งกันและกันในทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องเพื่อ ผลลัพธ์ที่มีประสิทธิภาพสูงสุดต่อกลุ่มเป้าหมายเด็กนักเรียน ดังนั้น นับตั้งแต่ปี 2566 เป็นต้นมา แนวทางการ พัฒนาเด็กวัยเรียนและเยาวชนมีความชัดเจนเป็นรูปธรรมมากขึ้น ทั้งในเชิงยุทธศาสตร์และเชิงเป้าหมาย โดยเฉพาะ มิติสำคัญของนโยบายชาติการพัฒนาเด็กและเยาวชน จึงอยู่ที่การจัดการศึกษาและการสร้างสุขภาพ จุดเริ่มต้นจึง จ˚าเป็นต้องมุ่งไปที่การเพิ่มประสิทธิภาพของสถาบันการศึกษาให้เป็นแกนน˚าหรือศูนย์กลางการสร้างสุขภาพ พร้อมๆกับการพัฒนาด้านการศึกษา ภายใต้ความร่วมมือจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง นับตั้งแต่ครอบครัวของเด็ก โรงเรียน ชุมชน และองค์กรในท้องถิ่น ซึ่งทั้งมวลล้วนแต่เป็นสถาบันพื้นฐานทางสังคม ที่มีความสำคัญยิ่งของ การพัฒนา การประสานประโยชน์ที่เอื้อต่อการพัฒนาเด็ก เพื่อการน˚าไปสู่การพัฒนาโรงเรียนให้เป็นโรงเรียน
ส่งเสริมสุขภาพ ของชุมชนที่ เป็นโรงเรียนหนึ่งที่ได้มีโอกาสเข้าโครงการเป็นโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ ในปี พุทธศักราช 2567 โดยคณะกรรมการสาธารณสุขในระดับอ˚าเภอ ได้ร่วมกันพิจารณาว่าโรงเรียนมีความพร้อมทั้ง คุณลักษณะ และคุณสมบัติเหมาะสมกับการเป็นโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ และยังมีชุมชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการ จัดการศึกษา แม้ว่าประชาชนส่วนใหญ่มีอาชีพด้านการเกษตร และมีอาชีพรับจ้าง สภาพครอบครัวของชุมชนมี ปัญหาทางด้านครอบครัวหย่าร้าง เด็กก˚าพร้าพ่อแม่ ปัญหายาเสพติด การว่างงาน ฐานะทางเศรษฐกิจของประชาชน ส่วนใหญ่ยากจนแต่ประชาชนได้ค˚านึงถึงความสำคัญของ การศึกษา อันเป็นรากฐานของชีวิต ประชาชนจึงให้ความ ร่วมมือในการดำเนินงานของโรงเรียนด้วยดีเสมอมา ตลอดจนการให้การสนับสนุนทางด้านก˚าลังกาย ก˚าลังทรัพย์ และก˚าลังสติปัญญาอย่างสม่˚าเสมอและต่อเนื่อง
2. ค˚าถามการวิจัย
ผู้ปกครองมีความพึงพอใจต่อการดำเนินงานโครงการส่งเสริมสุขภาพ โรงเรียนบ้านดงบากโนนสวรรค์ มากน้อยเพียงใด
3. วัตถุประสงค์ของการศึกษาค้นคว้า
เพื่อศึกษาความพึงพอใจของผู้ปกครองนักเรียนที่มีต่อการดำเนินงานโครงการโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ โรงเรียนบ้านบ้านดบากโนนสวรรค์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3
4. วิธีดำเนินการศึกษาค้นคว้า
วิธีดำเนินการศึกษาค้นคว้าเรื่อง ความพึงพอใจของผู้ปกครองนักเรียนที่มีต่อการดำเนินงานโครงการ โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ โรงเรียนบ้านดงบากโนนสวรรค์ ผู้ศึกษาได้ดำเนินการศึกษาค้นคว้าโดยล˚าดับดังนี้
1. ประชากร / กลุ่มตัวอย่าง
2. เคร่ืองมือและวิธีการสร้างเคร่ืองมือ
3. การเก็บรวบรวมข้อมูล
4. การจัดกระท˚าข้อมูล
5. การวิเคราะห์ข้อมูล
6. สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล
ประชากร / กลุ่มตัวอย่าง
1. ประชากรที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ คือผู้ปกครองนักเรียน โรงเรียนบ้านบ้านดงบากโนนสวรรค์ ปีการศึกษา 2568 จ˚านวน 220 คน
2. กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้ปกครองนักเรียน ซึ่งสุ่มได้จากประชากรผู้ปกครองนักเรียนของโรงเรียน บ้านบ้านดงบากโนนสวรรค์ ปีการศึกษา 2568 จ˚านวน 220 คน ตามการก˚าหนดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้เกณฑ์
จ˚านวนประชากรทั้งหมดเป็นหลักร้อย ใช้ 45 - 60 % ดังนั้นกลุ่มตัวอย่างจึงมีจ˚านวน 99 132 คน และใน
การศึกษาครั้งนี้ใช้กลุ่มตัวอย่างจ˚านวน 100 คน
5. สรุปผลการศึกษาค้นคว้า
1. ผลการศึกษาระดับความพึงพอใจของผู้ปกครองนักเรียนที่มีต่อการดำเนินงานโครงการโรงเรียน ส่งเสริมสุขภาพ โรงเรียนบ้านดงบากโนนสวรรค์ โดยรวมอยู่ในระดับมาก และเมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านสภาวะแวดล้อมของโครงการ ด้านปัจจัยน˚าเข้าของโครงการ ด้านการดำเนินงานตามกระบวนการของ โครงการ และด้านผลผลิตของโครงการ มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากเหมือนกัน
2. ระดับความพึงพอใจของผู้ปกครองนักเรียนที่มีต่อการดำเนินงานโครงการโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ โรงเรียนบ้านดงบากโนนสวรรค์ จ˚าแนกตามเพศ พบว่า เพศชาย และเพศหญิง มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก เหมือนกัน
3. ระดับความพึงพอใจของผู้ปกครองนักเรียนที่มีต่อการดำเนินงานโครงการโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ โรงเรียนบ้านดงบากโนนสวรรค์ จ˚าแนกตามอาชีพ พบว่า ผู้ปกครองที่มีอาชีพเจ้าของกิจการ อาชีพข้าราชการ/ พนักงานรัฐวิสาหกิจ และอาชีพเกษตรกร มีความพอใจอยู่ในระดับมากเหมือนกัน
6. ข้อเสนอแนะเพื่อการวิจัย
1. ควรมีการท˚าการวิจัยกับเนื้อหาอื่นๆ เพื่อให้นักเรียนสามารถสร้างความรู้ความเข้าใจด้วยตัวของ ผู้เรียนเองและเป็นการสร้างนวัตกรรมการเรียนการสอนให้เพิ่มขึ้นในวงการศึกษาของประเทศไทย
บรรณานุกรม
กาญจนา บุญมี. สภาพปัญหาและความคิดเห็นเกี่ยวกับการจัดโครงการสุขภาพในโรง เรียนของผู้บริหารโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดกรุงเทพมหานคร. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต. กรุงเทพฯ, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒประสานมิตร, 2527.
การประถมศึกษาแห่งชาติ, สำนักงานคณะกรรมการ. คู่มือส่งเสริมการจัดกิจกรรมสุขภาพ นักเรียนในกลุ่มสร้างเสริมประสบการณ์ชีวิต. กรุงเทพฯ, โรงพิมพ์คุรุสภา, 2527.
. ชุดพัฒนาผลงานทางวิชาการของข้าราชการครู ชุดที่ 2 สำหรับผู้บริหารสถานศึกษา เล่มที่ 1. กรุงเทพฯ, โรงพิมพ์คุรุสภา, 2535.
. ชุดฝึกอบรมด้วยตนเองเล่มที่ 1-20 โครงการปรับปรุงประสิทธิภาพ การบริหาโรงเรียนประถมศึกษา. กรุงเทพฯ, โรงพิมพ์สามเจริญพาณิชย์, 2528.
กรมควบคุมโรคติดต่อ. ความรู้เรื่องไข้มาลาเลีย. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ, โรงพิมพ์รุ่งศิลป์ การพิมพ์ (1977), 2530.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการสำรวจและศึกษาเพื่อจัดท˚า มาตรฐานเหตุร˚าคาญด้านกลิ่น ฝุ่นละออง และเสียงดัง จากกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ ประเภทการระเบิด โม่หิน การป่นหิน ด้วยเคร่ืองจักร. กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข,
2543.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการศึกษาและพัฒนาแนวทาง ควบคุมป้องกันและแก้ไขปัญหาเหตุร˚าคาญและอุบัติภัยจากมลพิษในนิคม
อุตสาหกรรม 4 จังหวัด. กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข, 2547.
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. การทบทวนองค์ความรู้และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องในเรื่อง ระบาดวิทยาของปัญหาสุขภาพจิต และโรคทางจิตเวช.กรุงเทพฯ,องค์การสงเคราะห์ทหาร ผ่านศึก,2547.
. คู่มือการใช้แผนภาพการสอนเรื่องโรคพยาธิใบไม้ในตับสำหรับครู. ม.ป.ท, ม.ป.ป. จรูญ มุ่งการนา. เทคนิคการจัดท˚าผลงานเพื่อเลื่อนและแต่งตั้งให้ดำรงต˚าแหน่งสายผู้
บริหารสถานศึกษา. ม.ป.ท, ม.ป.ป.
จิตรา ทองเกิด. หลักสูตรสุขศึกษาและการพัฒนา. สารพัฒนาหลักสูตร. (70 : มกราคม 2531) หน้า 80.
จินตนา วศิษฎ์วงศ์. การศึกษาดำเนินงานในโครงการสุขศึกษาสายการศึกษาของโรงเรียน ประถมศึกษาจังหวัดสมุทรปราการ. วิทยานิพนธ์ครุศาสตร์มหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย, 2534.
ชาญชัย ศรีไสยเพชร. โครงการสุขภาพในโรงเรียน. กรุงเทพฯ, โอเดียนสโตร์, 2522.
ถาวร สารวิทย์. การบริหารอาคารสถานที่และสิ่งแวดล้อม. พิษณุโลก, มหาวิทยาลัยศรี