ครูบ้านนอก

บทคัดย่อ

ชื่อเรื่อง รูปแบบการบริหารเชิงกลยุทธ์เพื่อพัฒนาทักษะชีวิตและอาชีพในศตวรรษที่

21 ของนักเรียนโรงเรียนวัดศรีประชาราม

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 2

ผู้วิจัย นายชัยพจน์ ผสมทรัพย์

ปีการศึกษา ภาคเรียนที่ 1/2568 - ภาคเรียนที่ 2/2569

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการบริหารเชิงกลยุทธ์เพื่อพัฒนาทักษะชีวิตและอาชีพในศตวรรษที่ 21 ของนักเรียนโรงเรียนวัดศรีประชาราม 2) พัฒนารูปแบบการบริหารเชิงกลยุทธ์เพื่อพัฒนาทักษะชีวิตและอาชีพในศตวรรษที่ 21 ของนักเรียนโรงเรียนวัดศรีประชาราม 3) ศึกษาผลการทดลองใช้รูปแบบ และ 4) ประเมินรูปแบบ ใช้ระเบียบวิธีการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) ดำเนินการ 4 ระยะ ระยะที่ 1 กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา 87 คน และครูผู้สอน 310 คน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 2 รวม 397 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ และผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 18 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือ ได้แก่ แบบสอบถามชนิดมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ และแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง ระยะที่ 2 ยกร่างรูปแบบและคู่มือประกอบการใช้รูปแบบ โดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน ตรวจสอบร่างรูปแบบ และประเมินรูปแบบฉบับปรับปรุงและคู่มือ ระยะที่ 3 ทดลองใช้รูปแบบในโรงเรียนวัดศรีประชาราม ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 ตามแบบแผนการวิจัยกลุ่มเดียววัดก่อนและหลัง (One-Group Pretest–Posttest Design) กลุ่มผู้ใช้รูปแบบ ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา 2 คน และครูผู้สอน 44 คน กลุ่มผู้ได้รับการพัฒนา ได้แก่ นักเรียนชั้นอนุบาลปีที่ 2 ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 737 คน เครื่องมือ ได้แก่ แบบวัดความรู้ แบบประเมินการบูรณาการทักษะชีวิตและอาชีพในแผนการจัดการเรียนรู้ แบบประเมินทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียน แบบประเมินตนเองของนักเรียน และแบบประเมินความพึงพอใจ ระยะที่ 4 ผู้ประเมิน จำนวน 51 คน ประกอบด้วยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 คน ผู้บริหารสถานศึกษา 2 คน และครูผู้สอน 44 คน ประเมินคุณภาพรูปแบบฉบับสมบูรณ์ 4 ด้าน สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ดัชนีความต้องการจำเป็นแบบปรับปรุง (PNI Modified) การทดสอบทีแบบไม่อิสระ (t-test for Dependent Samples) และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า

1. สภาพปัจจุบันของการบริหารเชิงกลยุทธ์เพื่อพัฒนาทักษะชีวิตและอาชีพในศตวรรษที่ 21 ของนักเรียนโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (X̄ = 3.39) สภาพที่พึงประสงค์โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (X̄ = 4.57) และดัชนีความต้องการจำเป็นโดยรวมเท่ากับ 0.348 โดยการนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติมีความต้องการจำเป็นสูงที่สุด (PNI Modified = 0.399) รองลงมา ได้แก่ การกำหนดกลยุทธ์ (0.367) การวิเคราะห์สภาพแวดล้อม (0.300) และการควบคุมและประเมินกลยุทธ์ (0.295) ข้อที่มีความต้องการจำเป็นสูงที่สุด คือ การกำหนดเป้าหมายการพัฒนาที่ครอบคลุมทักษะชีวิตและอาชีพทั้ง 5 ด้าน (PNI Modified = 1.25) ผลการสัมภาษณ์พบว่า ผู้ให้ข้อมูลสำคัญเสนอให้นำกลยุทธ์ไปปฏิบัติผ่านกิจกรรมเสริมทักษะชีวิตเพื่อการมีงานทำ และติดตามประเมินผลตามสภาพจริงร่วมกับวงจร PDCA และกระบวนการ PLC

2. รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 7 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) หลักการ ทฤษฎี และแนวคิดพื้นฐาน 2) วัตถุประสงค์และเป้าหมาย 3) โครงสร้าง ระบบ และองค์กร 4) การมีส่วนร่วม สมาชิก และภาวะผู้นำ 5) การระดมทรัพยากร การจัดการ และการสนับสนุนเครือข่าย 6) กระบวนการและกลไกการดำเนินงาน และ 7) การวัดและประเมินผล ขับเคลื่อนด้วยกระบวนการบริหารเชิงกลยุทธ์ 4 ขั้นตอน ได้แก่ การวิเคราะห์สภาพแวดล้อม การกำหนดกลยุทธ์ การนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติ และการควบคุมและประเมินกลยุทธ์ ภายใต้การกำกับของวงจร PDCA โดยกำหนดให้การนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติเป็นลำดับความสำคัญอันดับ 1 และมุ่งผลลัพธ์ 3 ระดับ คือ ระดับสถานศึกษา ระดับครู และระดับนักเรียน ผลการประเมินรูปแบบฉบับปรับปรุงโดยผู้ทรงคุณวุฒิโดยรวมอยู่ในระดับมาก (X̄ = 4.47) โดยด้านความถูกต้องอยู่ในระดับมากที่สุด (X̄ = 4.80) และผลการประเมินคู่มือประกอบการใช้รูปแบบโดยรวมอยู่ในระดับมาก (X̄ = 4.40)

3. ผลการทดลองใช้รูปแบบ พบว่า 3.1) ความรู้ของผู้ใช้รูปแบบหลังการทดลองใช้ (X̄ = 20.48) สูงกว่าก่อนการทดลองใช้ (X̄ = 13.93) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 3.2) การบูรณาการทักษะชีวิตและอาชีพในแผนการจัดการเรียนรู้ของครูโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (X̄ = 4.66) 3.3) ทักษะชีวิตและอาชีพในศตวรรษที่ 21 ของนักเรียนหลังการดำเนินการโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (X̄ = 4.78) และมีค่าเฉลี่ยสูงกว่าก่อนการดำเนินการ (X̄ = 4.15) ทุกด้าน ได้แก่ ความยืดหยุ่นและความสามารถในการปรับตัว ความเป็นผู้มีความคิดริเริ่มและการนำตนเอง ทักษะทางสังคมและการเรียนรู้ข้ามวัฒนธรรม การเพิ่มผลผลิตและการรู้รับผิด และภาวะผู้นำและความรับผิดชอบ และนักเรียนทุกระดับการศึกษามีผลงานจากกิจกรรมเสริมทักษะชีวิตเพื่อการมีงานทำ 3.4) ผลการประเมินตนเองของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยรวมอยู่ในระดับมาก (X̄ = 4.34) และ 3.5) ความพึงพอใจของผู้ใช้รูปแบบโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (X̄ = 4.55)

4. ผู้วิจัยนำผลการทดลองใช้มาปรับปรุงรูปแบบ โดยปรับระบบนิเทศให้ยืดหยุ่นและต่อเนื่องร่วมกับกระบวนการ PLC ในองค์ประกอบที่ 6 และปรับแนวทางการนำผลการประเมินไปใช้ในองค์ประกอบที่ 7 ผลการประเมินคุณภาพรูปแบบฉบับสมบูรณ์โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (X̄ = 4.65) และอยู่ในระดับมากที่สุดทั้ง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านความถูกต้อง (X̄ = 4.70) ด้านความเหมาะสม (X̄ = 4.68) ด้านความเป็นไปได้ (X̄ = 4.65) และด้านความเป็นประโยชน์ (X̄ = 4.55)

คำสำคัญ: รูปแบบการบริหาร, การบริหารเชิงกลยุทธ์, ทักษะชีวิตและอาชีพในศตวรรษที่ 21, ความต้องการจำเป็น

ABSTRACT

Title A Strategic Management Model for Developing 21st Century Life and Career Skills of Students at Wat Sri Pracharam School under the Chonburi Primary Educational Service Area Office 2

Researcher Chaiyapot Pasomsup

Academic Year Semester 1/2568 – Semester 2/2569

The purposes of this research were to 1) study the current state, desirable state, and needs for strategic management to develop 21st century life and career skills of students at Wat Sri Pracharam School, 2) develop a strategic management model for developing 21st century life and career skills of these students, 3) study the results of implementing the model, and 4) evaluate the model. A research and development design was conducted in four phases. In Phase 1, the sample comprised 87 school administrators and 310 teachers under the Chonburi Primary Educational Service Area Office 2, totaling 397, selected by stratified random sampling, together with 18 key informants selected by purposive sampling. The instruments were a five-point rating scale questionnaire and a semi-structured interview. In Phase 2, the draft model and its implementation manual were developed; five experts reviewed the draft and evaluated the revised model and the manual. In Phase 3, the model was implemented at Wat Sri Pracharam School in the second semester of the 2025 academic year (B.E. 2568) using a one-group pretest–posttest design with 46 model users (2 administrators and 44 teachers) and 737 students from Kindergarten Year 2 to Grade 9. The instruments were a knowledge test, a lesson plan integration assessment form, a student life and career skills assessment form, a student self-assessment form, and a satisfaction questionnaire. In Phase 4, 51 evaluators (5 experts, 2 administrators, and 44 teachers) evaluated the quality of the final model in four aspects. Data were analyzed using mean, standard deviation, the Modified Priority Needs Index (PNI Modified), the t-test for dependent samples, and content analysis.

The findings were as follows:

1. The overall current state of strategic management was at a moderate level (M = 3.39), the overall desirable state was at the highest level (M = 4.57), and the overall PNI Modified was 0.348. Strategy implementation showed the highest need (PNI Modified = 0.399), followed by strategy formulation (0.367), environmental analysis (0.300), and strategy control and evaluation (0.295). The item with the highest need was setting development goals that cover all five life and career skills (PNI Modified = 1.25). The key informants proposed implementing strategies through the Life Skills for Employment Enrichment Activity and monitoring results through authentic assessment together with the PDCA cycle and PLC.

2. The model consisted of seven components: 1) principles, theories, and fundamental concepts; 2) objectives and goals; 3) structure, system, and organization; 4) participation, membership, and leadership; 5) resource mobilization, management, and network support; 6) operational processes and mechanisms; and 7) measurement and evaluation. It is driven by a four-step strategic management process (environmental analysis, strategy formulation, strategy implementation, and strategy control and evaluation) governed by the PDCA cycle, with strategy implementation set as the first priority, and it targets outcomes at the school, teacher, and student levels. The experts rated the revised model at a high level overall (M = 4.47), with accuracy at the highest level (M = 4.80), and rated the implementation manual at a high level overall (M = 4.40).

3. The implementation results showed that 3.1) the model users’ posttest knowledge (M = 20.48) was significantly higher than their pretest knowledge (M = 13.93) at the .05 level; 3.2) the integration of life and career skills into teachers’ lesson plans was at the highest level overall (M = 4.66); 3.3) students’ 21st century life and career skills after implementation were at the highest level overall (M = 4.78), with higher means than before implementation (M = 4.15) in all five skills: flexibility and adaptability, initiative and self-direction, social and cross-cultural skills, productivity and accountability, and leadership and responsibility, and students at every educational level produced work from the Life Skills for Employment Enrichment Activity; 3.4) the self-assessment of students in Grades 4–9 was at a high level overall (M = 4.34); and 3.5) the model users’ satisfaction was at the highest level overall (M = 4.55).

4. The model was refined based on the implementation results by making supervision more flexible and continuous together with PLC in Component 6 and by refining the use of evaluation results in Component 7. The quality of the final model was rated at the highest level overall (M = 4.65) and at the highest level in all four aspects: accuracy (M = 4.70), propriety (M = 4.68), feasibility (M = 4.65), and utility (M = 4.55).

Keywords: Administrative Model, Strategic Management, 21st Century Life and Career Skills, Needs Assessment

เว็บน่าสนใจ