ชื่อเรื่อง การพัฒนารูปแบบการจัดประสบการณ์การเรียนรู้เชิงรุก CSAR Model ร่วมกับนิทานภาพสร้างสรรค์ เพื่อเสริมสร้างทักษะทางสังคมของเด็กปฐมวัย ชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 2
ผู้วิจัย นางบุญนำ เขี้ยววงศ์ ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะชำนาญการพิเศษ
ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านห้วยไทรงาม ตำบลลำเลียง อำเภอกระบุรี จังหวัดระนอง
สังกัดเทศบาลตำบลลำเลียง
ปีการศึกษา 2568
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการในการสร้างเสริมทักษะทางสังคมของเด็กปฐมวัย ชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 2 2) พัฒนารูปแบบการจัดประสบการณ์การเรียนรู้เชิงรุก CSAR Model ร่วมกับนิทานภาพสร้างสรรค์ เพื่อเสริมสร้างทักษะทางสังคมของเด็กปฐมวัย ชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 2 3) ศึกษาผลการใช้รูปแบบการจัดประสบการณ์การเรียนรู้เชิงรุก CSAR Model ร่วมกับนิทานภาพสร้างสรรค์ เพื่อเสริมสร้างทักษะทางสังคมของเด็กปฐมวัย ชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 2 4) ประเมินความเหมาะสมและประสิทธิผลของรูปแบบการจัดประสบการณ์การเรียนรู้เชิงรุก CSAR Model ร่วมกับนิทานภาพสร้างสรรค์ เพื่อเสริมสร้างทักษะทางสังคมของเด็กปฐมวัย ชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 2 การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R&D) ดำเนินการ 4 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การวิจัย (Research: R1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการ ระยะที่ 2 การพัฒนา (Development: D1) ออกแบบและพัฒนารูปแบบ ระยะที่ 3 การวิจัย (Research: R2) ทดลองใช้รูปแบบ และระยะที่ 4 การพัฒนา (Development: D2) ประเมินผลและปรับปรุงรูปแบบ กลุ่มเป้าหมายในการทดลองใช้รูปแบบ ได้แก่ เด็กปฐมวัยชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 2 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านห้วยไทรงาม ตำบลลำเลียง อำเภอกระบุรี จังหวัดระนอง สังกัดเทศบาลตำบลลำเลียง จำนวน 16 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ แบบวิเคราะห์เอกสาร รูปแบบการจัดประสบการณ์การเรียนรู้เชิงรุก CSAR Model ร่วมกับนิทานภาพสร้างสรรค์ แผนการจัดประสบการณ์ แบบประเมินทักษะทางสังคม แบบสังเกตพฤติกรรม และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ร้อยละ และการทดสอบค่าทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างที่สัมพันธ์กัน
ผลการวิจัยพบว่า
ผลการศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการ พบว่า เด็กปฐมวัยมีความแตกต่างกันด้านการปรับตัว การอยู่ร่วมกับผู้อื่น การแบ่งปัน การช่วยเหลือ การรอคอย และการปฏิบัติตามข้อตกลง ครูมีความต้องการรูปแบบการจัดประสบการณ์ที่เหมาะสมกับวัยและธรรมชาติการเรียนรู้ของเด็ก โดยเปิดโอกาสให้เด็กได้คิด สื่อสาร ลงมือปฏิบัติ และทำกิจกรรมร่วมกับผู้อื่น ทั้งนี้ นิทานภาพและการเรียนรู้เชิงรุกเป็นแนวทางที่สามารถนำมาบูรณาการเพื่อส่งเสริมทักษะทางสังคมของเด็กปฐมวัยได้อย่างเหมาะสม
ผลการพัฒนารูปแบบ พบว่า รูปแบบการจัดประสบการณ์การเรียนรู้เชิงรุก CSAR Model ร่วมกับนิทานภาพสร้างสรรค์ ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ได้แก่ C Connect & Inspire การจุดประกายและเชื่อมโยงประสบการณ์ S Story & Social Learning การร่วมอ่านนิทานและเรียนรู้ทางสังคม A Active Practice การเรียนรู้เชิงรุกและลงมือปฏิบัติร่วมกัน และ R Reflect & Apply การสะท้อนคิดและนำไปใช้ รูปแบบดังกล่าวเชื่อมโยงการเรียนรู้ผ่านนิทานภาพ การมีส่วนร่วม การคิดสร้างสรรค์ การลงมือปฏิบัติ และการสะท้อนผลการเรียนรู้ โดยผลการประเมินของผู้เชี่ยวชาญแสดงให้เห็นว่ารูปแบบมีความเหมาะสมและสามารถนำไปใช้ในการจัดประสบการณ์สำหรับเด็กปฐมวัยได้
ผลการทดลองใช้รูปแบบ พบว่า เด็กปฐมวัยชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 2 มีคะแนนทักษะทางสังคมหลังการใช้รูปแบบสูงกว่าก่อนการใช้รูปแบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยเด็กมีพัฒนาการด้านการร่วมมือกับผู้อื่น การแบ่งปัน การช่วยเหลือ การรอคอย การปฏิบัติตามข้อตกลง และการอยู่ร่วมกับผู้อื่นดีขึ้น อีกทั้งยังแสดงความสนใจ กระตือรือร้น และมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง
ผลการประเมินความเหมาะสมและประสิทธิผลของรูปแบบ พบว่า ความพึงพอใจต่อการจัดประสบการณ์โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (× ̅) = 4.83, S.D. = 0.37) รายการที่มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด ได้แก่ กิจกรรมมีความสนุกสนานและน่าสนใจ และเด็กมีความสุขและต้องการเข้าร่วมกิจกรรม โดยมีค่าเฉลี่ยเท่ากัน ((ar{x}) = 4.94, S.D. = 0.25) ผลดังกล่าวสะท้อนว่ารูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมกับธรรมชาติการเรียนรู้ของเด็กปฐมวัย ส่งเสริมการมีส่วนร่วม และเอื้อต่อการสร้างเสริมทักษะทางสังคมของเด็ก
โดยสรุป รูปแบบการจัดประสบการณ์การเรียนรู้เชิงรุก CSAR Model ร่วมกับนิทานภาพสร้างสรรค์ เป็นรูปแบบที่มีความเหมาะสมสำหรับเด็กปฐมวัยชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 2 โดยส่งเสริมให้เด็กเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรง การคิด การสื่อสาร การลงมือปฏิบัติ และการทำกิจกรรมร่วมกับผู้อื่น ซึ่งช่วยพัฒนาทักษะทางสังคมและเป็นแนวทางสำหรับครูในการประยุกต์ใช้จัดประสบการณ์เพื่อส่งเสริมพัฒนาการของเด็กปฐมวัยได้อย่างเหมาะสม
คำสำคัญ: นิทานภาพสร้างสรรค์, การเรียนรู้เชิงรุก, ทักษะทางสังคม, เด็กปฐมวัย, CSAR Model