ครูบ้านนอก

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันและความต้องการในการพัฒนาแหล่งเรียนรู้เพื่อสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต 2) พัฒนารูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้เพื่อการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต และ 3) ทดลองใช้และประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้เพื่อการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิตของศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอเชียงม่วน จังหวัดพะเยา การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา แบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการ โดยสังเคราะห์เอกสาร สำรวจภาคสนามใน 3 ตำบล สอบถามประชาชน 400 คน และสัมภาษณ์เชิงลึกผู้บริหารสถานศึกษา ผู้นำชุมชน และปราชญ์ชาวบ้าน 12 คน ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบ โดยสนทนากลุ่มและให้ผู้ทรงคุณวุฒิ 7 คน ตรวจสอบร่างรูปแบบและคู่มือ ตลอดจนประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ และระยะที่ 3 ทดลองใช้ในพื้นที่นำร่อง 3 แห่งและประเมินประสิทธิผลจากทักษะดิจิทัลและการเรียนรู้ด้วยตนเองของเยาวชนอาสาสมัครดิจิทัล การเข้าถึงและความพึงพอใจต่อแหล่งเรียนรู้ของประชาชน และระดับความสุขทางปัญญา วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาการทดสอบค่าทีแบบกลุ่มตัวอย่างสัมพันธ์กัน และการทดสอบค่าทีแบบกลุ่มตัวอย่างอิสระ

ผลวิจัยพบว่า

1. รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้เพื่อการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต “เชียงม่วนโมเดล” มี 2 ส่วนหลัก ได้แก่ ส่วนที่ 1 โครงสร้างรูปแบบฯ 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) โครงสร้างเชิงกลยุทธ์ 2) ระบบนิเวศดิจิทัล 3) การเสริมพลังภาคีเครือข่าย และ 4) การขับเคลื่อนโดยชุมชน ส่วนที่ 2 ขั้นตอนการนำรูปแบบไปปฏิบัติ แบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ 1) ระยะเตรียมการ 2) ระยะดำเนินการจัดการเรียนรู้เชิงรุก และ 3) ระยะการประเมินผลและการสะท้อนกลับ

2. ระดับทักษะดิจิทัลและการเรียนรู้ด้วยตนเองของเยาวชนอาสาสมัครดิจิทัล และระดับการเข้าถึงและความพึงพอใจต่อแหล่งเรียนรู้ในปัจจุบันของประชาชนในพื้นที่ หลังการใช้รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้เพื่อการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต สูงกว่าก่อนการใช้รูปแบบฯ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และระดับความสุขทางปัญญาของประชาชนในพื้นที่ อยู่ในระดับดีมาก ( = 4.80, S.D. = 0.45)

3. การบรรลุผลลัพธ์สูงสุดด้าน "ความสุขทางปัญญา" (Intellectual Wellbeing) ผลการวิเคราะห์ระดับความสุขทางปัญญาของประชาชนที่อยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.61) โดยเฉพาะมิติความตระหนักและการเห็นคุณค่าในตนเอง ( = 4.68) ยืนยันว่านวัตกรรม CM-SDNC Model ไม่เพียงแต่ยกระดับการเข้าถึงเชิงกายภาพและดิจิทัลเท่านั้น แต่ยังประสบความสำเร็จในการสร้างผลลัพธ์การพัฒนาที่ยั่งยืน เกิดจากการงอกงามทางความคิด การตระหนักในคุณค่าของตนเอง (Self-Worth) และการบรรลุศักยภาพสูงสุด การที่ประชาชนอำเภอเชียงม่วนได้เรียนรู้ภูมิปัญญาบ้านเกิด เข้าถึงความรู้ได้ตามจังหวะชีวิตของตนเอง และมีความผูกพันทางสังคมผ่านกิจกรรมเรียนรู้ร่วมกัน จึงเป็นกลไกสำคัญที่ยกระดับคุณภาพชีวิตและสร้างสุขภาวะทางปัญญาให้เกิดขึ้นในชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม

คำสำคัญ : การบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้, การเรียนรู้ตลอดชีวิต, ระบบนิเวศการเรียนรู้เชิงพื้นที่, ทักษะดิจิทัล

เว็บน่าสนใจ