ครูบ้านนอก

รูปแบบการพัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา

ประถมศึกษาเลย เขต 3

ว่าที่ ร.ต.เทพบดินทร์ คะสา และคณะวิจัย

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา

เลย เขต 3

2567

บทคัดย่อ

การวิจัยครั ้งนี ้มีวัตถุประสงค์เพื ่อ 1) สร้างรูปแบบการพัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของ

สำนักงานเขตพื ้นที ่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 3 2) ปฏิบัติการตามรูปแบบการพัฒนาระบบ

ดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม และ 3) ประเมินรูปแบบการพัฒนาระบบ

ดูแลช่วยเหลือนักเรียนของสำนักงานเขตพื ้นที ่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 3 การวิจัยใช้แนวคิดการ

วิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม แบ่งการดำเนินงานออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การสร้างรูปแบบการ

พัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน ระยะที ่ 2 การปฏิบัติการตามรูปแบบโดยใช้วงจร D-A-M-R

ประกอบด้วย การวินิจฉัยปัญหา การปฏิบัติการ การวัดผลการปฏิบัติการ และการสะท้อนผลการ

ปฏิบัติการ จำนวน 2 วงรอบ และระยะที ่ 3 การประเมินรูปแบบ กลุ ่มเป้าหมายหลักคัดเลือกแบบเจาะจง

จำนวน 178 คน ประกอบด้วย ผู ้บริหารโรงเรียน 76 คน ครูผู ้รับผิดชอบระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน

85 คน เจ้าหน้าที ่กลุ ่มส่งเสริมการจัดการศึกษา 7 คน และผู ้อำนวยการกลุ ่มในสำนักงานเขตพื ้นที่

การศึกษา 10 คน ส่วนผู ้ประเมินรูปแบบมีจำนวน 233 คน ประกอบด้วย ผู ้บริหารโรงเรียน 108 คน

ครู 108 คน เจ้าหน้าที ่กลุ ่มส่งเสริมการจัดการศึกษา 7 คน และผู ้อำนวยการกลุ ่มในสำนักงานเขตพื ้นที่

การศึกษา 10 คน

เครื ่องมือที ่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบบันทึกการสนทนากลุ ่ม แบบสัมภาษณ์แบบกึ ่งมีโครงสร้าง

แบบสังเกตแบบมีส่วนร่วม แบบบันทึกการประชุม และแบบประเมินรูปแบบจำนวน 20 ข้อ ครอบคลุม

4 ด้าน ได้แก่ ความเป็นประโยชน์ ความเป็นไปได้ ความเหมาะสม และความถูกต้อง เก็บรวบรวมข้อมูล

โดยการวิเคราะห์เอกสาร การประชุมผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกต

แบบมีส่วนร่วม และการเปิดเวทีพิจารณ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื ้อหา การจัด

หมวดหมู ่ การตีความ และการพรรณนาวิเคราะห์ ส่วนข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์โดยใช้ความถี ่ ร้อยละ

ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า

1. รูปแบบการพัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของสำนักงานเขตพื ้นที ่การศึกษา

ประถมศึกษาเลย เขต 3 ประกอบด้วยกิจกรรมสำคัญ 8 กิจกรรม ได้แก่ 1) การประชุมเชิงปฏิบัติการ

คณะกรรมการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 2) การประกาศนโยบายการดำเนินงาน

ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 3) การจัดทำข้อมูลสารสนเทศนักเรียนเกี ่ยวกับระบบการดูแลช่วยเหลือ

นักเรียน 4) การจัดตั ้งศูนย์เฉพาะกิจช่วยเหลือและคุ้มครองนักเรียนในระดับเขตพื ้นที ่การศึกษาและระดับ

กลุ ่มโรงเรียน 5) การสร้างภาคีเครือข่ายการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน 6) การคัดเลือก

สถานศึกษาเพื ่อรับรางวัลระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 7) การพัฒนาผู ้บริหารสถานศึกษา ครู และ

บุคลากรทางการศึกษา และ 8) การจัดกิจกรรมแลกเปลี ่ยนเรียนรู ้ทางวิชาชีพ ระหว่างโรงเรียนและ

กลุ่มโรงเรียน

2. ผลการปฏิบัติการตามรูปแบบโดยใช้วงจร D-A-M-R จำนวน 2 วงรอบ พบว่า ในวงรอบที ่ 1

สามารถดำเนินกิจกรรมได้สำเร็จ 6 กิจกรรม ส่วนกิจกรรมการสร้างภาคีเครือข่ายและกิจกรรมแลกเปลี่ยน

เรียนรู้ทางวิชาชีพยังไม่บรรลุเป้าหมาย จึงนำไปพัฒนาต่อในวงรอบที่ 2 ผลการดำเนินงานพบว่าสำนักงาน

เขตพื ้นที ่การศึกษาและสถานศึกษาสามารถจัดทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือกับภาคีเครือข่าย และ

จัดกิจกรรมแลกเปลี ่ยนเรียนรู ้ระหว่างโรงเรียนและกลุ ่มโรงเรียนได้สำเร็จ ส่งผลให้ผู ้บริหาร ครู บุคลากร

และภาคีเครือข่ายมีความรู้ ความเข้าใจ ตระหนักในบทบาทหน้าที่ และมีส่วนร่วมในการดำเนินงานระบบ

การดูแลช่วยเหลือนักเรียนอย่างเป็นระบบมากขึ้น

3. ผลการประเมินรูปแบบการพัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน โดยผู ้มีส่วนได้ส่วนเสีย

โดยภาพรวม พบว่า รูปแบบการพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนอยู ่ในระดับมาก ( = 4.24,

S.D. = 0.13) และหากพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านที ่มีค่าเฉลี ่ยสูงสุด คือ ด้านความเป็นประโยชน์

มีค่าเฉลี ่ยอยู ่ในระดับมากที ่สุด ( = 4.52,S.D. = 0.09) รองลงมา คือด้านความถูกต้องมีค่าเฉลี ่ยอยู ่ใน

ระดับมาก ( = 4.28,S.D. = 0.20) ส่วนด้านที ่มีค่าเฉลี ่ยต่ำที ่สุด คือ ความเป็นไปได้มีค่าเฉลี ่ยอยู ่ใน

ระดับมาก ( = 4.04 ,S.D. = 0.32)

เว็บน่าสนใจ