บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพและปัญหาการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความฉลาดรู้ทางการเงิน เรื่อง หน้าที่เบื้องต้นของเงินในระบบเศรษฐกิจ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 2) เพื่อพัฒนาและตรวจสอบความเหมาะสมของแผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5 Steps ร่วมกับ 2R 3) เพื่อเปรียบเทียบความฉลาดรู้ทางการเงินของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ก่อนและหลังได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5 Steps ร่วมกับ 2R กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 34 คน โรงเรียนบ้านป่าบง อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569 เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม แผนการจัดการเรียนรู้ และแบบทดสอบ การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา การหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าร้อยละความก้าวหน้า ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการศึกษาสภาพและปัญหาของการจัดการเรียนรู้ในการพัฒนาความฉลาดรู้ทางการเงิน เรื่อง หน้าที่เบื้องต้นของเงินในระบบเศรษฐกิจของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 พบว่า นักเรียนส่วนใหญ่ส่วนใหญ่ยังขาดทักษะ ด้านกระบวนการคิดและไม่สามารถสรุปองค์ความรู้ในเนื้อหาวิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม เรื่อง หน้าที่เบื้องต้นของเงินในระบบเศรษฐกิจ เพราะคิดว่า เป็นวิชาที่เนื้อหาสาระเยอะ น่าเบื่อหน่าย เมื่อครูให้ศึกษาใบความรู้ ทำใบงาน นักเรียนก็ไม่เข้าใจตอบคำถามไม่ได้ หรือบางครั้งทำใบงานไม่เสร็จ เพราะไม่เข้าใจเนื้อหา โดยเฉพาะใบงานหรือกิจกรรมที่จะต้องคิดวิเคราะห์ นักเรียนจะไม่สามารถทำได้ ทำให้พบว่านักเรียนยังขาดทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และไม่สามารถสรุปองค์ความรู้ในเนื้อหาได้ และจากการสอบถามความคิดเห็น พบว่ามีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด ( x̄ = 4.69, S.D. = 0.49) 2) ผลการพัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้ โดยใช้เทคนิค GPAS 5Steps ร่วมกับ 2R ในการพัฒนาความฉลาดรู้ทางการเงิน เรื่อง หน้าที่เบื้องต้นของเงินในระบบเศรษฐกิจ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ที่ได้รับการพัฒนามีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด (x̄ = 4.70, S.D. = 0.43) 3) ผลการพัฒนาความฉลาดรู้ทางการเงิน เรื่อง หน้าที่เบื้องต้นของเงินในระบบเศรษฐกิจของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 สูงขึ้นหลังเรียนโดยใช้การจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5Steps ร่วมกับ 2R
สมมติฐานการวิจัย
นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5 Steps ร่วมกับ 2R มีความฉลาดรู้ทางการเงินหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน
คำสำคัญ
แผนการจัดการเรียนรู้, การจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5Steps ร่วมกับ 2R , ความฉลาดรู้ทางการเงิน
วิธีการวิจัย
1. กลุ่มเป้าหมาย
นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 34 คน โรงเรียนบ้านป่าบง อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ที่กำลังศึกษาอยู่ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569
2. เครื่องมือในการวิจัยครั้งนี้ได้ใช้เครื่องมือ 4 ชนิด ดังนี้
2.1 แบบสัมภาษณ์ความคิดเห็นของครูผู้สอนสังคมศึกษาระดับประถมศึกษา
2.2 แบบสอบถามความคิดเห็นของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4
2.3 แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5Steps ร่วมกับ 2R
2.4 แบบทดสอบวัดความฉลาดรู้ทางการเงิน เรื่อง หน้าที่เบื้องต้นของเงินในระบบเศรษฐกิจ
3. การเก็บรวบรวมข้อมูล
การวิจัยครั้งนี้ดำเนินการตามลักษณะของกระบวนการวิจัย เริ่มตั้งแต่เดือน พฤษภาคม พ.ศ. 2569 ถึง กรกฎาคม 2569 โดยมีรายละเอียดดังนี้
1. ผู้วิจัยศึกษาทฤษฎี หลักการ แนวคิด และเอกสารที่เกี่ยวข้องในการสร้างแบบสัมภาษณ์ความคิดเห็นของครูผู้สอนสังคมศึกษาระดับประถมศึกษา โดยดำเนินการสร้างแบบสัมภาษณ์เสนอต่อผู้เชี่ยวชาญ แล้วปรับปรุงตามคำแนะนำ วิเคราะห์หาค่า IOC จากนั้นพิจารณาเลือกข้อคำถามที่มีคุณภาพ นำแบบสัมภาษณ์ไปสัมภาษณ์ครู จำนวน 5 คน และนำผลมาวิเคราะห์หาประเด็นปัญหา
2. ผู้วิจัยศึกษาเอกสาร ตำรา แนวคิด งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง เพื่อเป็นแนวทางและวิธีในการสร้างแบบสอบถามความคิดเห็นของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โดยดำเนินการสร้างแบบสอบถาม จำนวน 15 ข้อ โดยแบ่งเป็น 3 องค์ประกอบ คือ ด้านการจัดกิจกรรม ด้านบรรยากาศในห้องเรียน และด้านประโยชน์ที่ได้รับเสนอต่อผู้เชี่ยวชาญ แล้วปรับปรุงตามคำแนะนำ วิเคราะห์หาค่า IOC และพิจารณาเลือกข้อคำถามที่มีคุณภาพ คัดเลือกข้อคำถามของแบบสอบถามที่มีความเหมาะสมที่สุด จำนวน 10 ข้อ จากนั้นนำไปสอบถามความคิดเห็นของนักเรียน จำนวน 34 คน และนำผลมาวิเคราะห์หาประเด็นปัญหา
3. ผู้วิจัยศึกษาหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551 เอกสาร แนวคิดและเอกสารงานวิจัยที่สอดคล้องกับการสร้างแผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5Steps ร่วมกับ 2R จำนวน 3 แผน เสนอต่อผู้เชี่ยวชาญ ตรวจสอบความเหมาะสม ปรับปรุงแก้ไขตามคำแนะนำ แล้วนำไปทดลองใช้ ปรับปรุงแก้ไข และจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้ฉบับจริง และนำไปใช้เก็บรวบรวมข้อมูลต่อไป
4. ผู้วิจัยศึกษาหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม วิเคราะห์เนื้อหา วิธีการที่เกี่ยวกับการวัดและประเมินผล และดำเนินการสร้างแบบทดสอบ วิเคราะห์ ตรวจสอบคุณภาพของแบบทดสอบ และสร้างเกณฑ์การประเมิน จากนั้นนำแบบทดสอบเสนอต่อผู้เชี่ยวชาญ พิจารณาตรวจสอบความสอดคล้อง โดยใช้ดัชนีวัดความสอดคล้อง (IOC) นำแบบทดสอบไปทดลองใช้ เพื่อตรวจสอบความเหมาะสมของการนำไปใช้ ปรับปรุงแก้ไขและจัดทำแบบทดสอบฉบับจริง และนำไปใช้เก็บรวบรวมข้อมูลต่อไป โดยดำเนินการทดสอบก่อนเรียน (Pre-test) และหลังเรียน (Post-test)
4.การวิเคราะห์ข้อมูล
ผู้วิจัยได้ดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลตามลำดับ ดังนี้
1. วิเคราะห์คุณภาพแบบสัมภาษณ์ครูสังคมศึกษาระดับประถมศึกษาและแบบสอบถามความคิดเห็นของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โดยผลการสัมภาษณ์ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา และผลจากการสอบถามโดยการวิเคราะห์หาค่าเฉลี่ย (x̄) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.)
2. วิเคราะห์คุณภาพแผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5Steps ร่วมกับ 2R โดยการวิเคราะห์ค่าเฉลี่ย (x̄) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.)
3. เปรียบเทียบผลการพัฒนาความฉลาดรู้ทางการเงิน เรื่อง หน้าที่เบื้องต้นของเงินในระบบเศรษฐกิจของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ก่อนและหลังเรียน โดยใช้เทคนิค GPAS 5Steps ร่วมกับ 2R โดยการวิเคราะห์ค่าเฉลี่ย (x̄) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และค่าร้อยละ
สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล
1. ค่าสถิติพื้นฐาน ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย (x̄) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.)
1.1 ค่าร้อยละ (Percentage)
1.2 ค่าเฉลี่ย (Mean)
1.3 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) ของคะแนนทดสอบก่อนและหลังเรียน
2. สถิติที่ใช้ในการหาคุณภาพของเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล
2.1 ค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC)
2.2 ค่าเฉลี่ย (Mean)
2.3 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.)
2.4 ค่าความยากง่าย (p) และค่าอำนาจจำแนก (r) ของแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน โดยใช้สูตรดังนี้
2.5 ค่าความเชื่อมั่นของแบบทดสอบวัดความฉลาดรู้ทางการเงิน โดยใช้สูตร KR-20 หาค่า rtt
สรุป
จากการพัฒนาความฉลาดรู้ทางการเงิน เรื่อง หน้าที่เบื้องต้นของเงินในระบบเศรษฐกิจโดยใช้การจัดการเรียนรู้ด้วยเทคนิค GPAS 5 Steps ร่วมกับ 2R ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านป่าบง ผลการวิจัยสรุปได้ว่าการจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5Steps ร่วมกับ 2R ที่ผู้วิจัยได้พัฒนาขึ้น สามารถช่วยให้นักเรียนเกิดความสนใจและกระตือรือร้นในการเข้าร่วมกิจกรรมในชั้นเรียนเป็นอย่างมาก สะท้อนให้เห็นว่าการจัดกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้นักเรียนได้ลงมือปฏิบัติ ร่วมกันคิดวิเคราะห์ อภิปราย แลกเปลี่ยนเรียนรู้ และนำเสนอผลงาน สามารถส่งเสริมการเรียนรู้เรื่องหน้าที่ของเงินได้อย่างเหมาะสม การจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5Steps ร่วมกับ 2R จึงมีความเหมาะสมกับนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลายเป็นอย่างมาก เนื่องจากนักเรียนในวัยนี้ชอบในการมีส่วนร่วม ทำกิจกรรมแปลกใหม่ สามารถส่งผลต่อแรงจูงใจและเจตคติที่ดีต่อการเรียนวิชาสังคมศึกษา ทำให้นักเรียนสามารถสรุปองค์ความรู้และเข้าใจเนื้อหาได้ดีขึ้น และสามารถนำความรู้ทักษะที่ได้ไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวันได้ เพื่อเป็นพื้นฐานต่อยอดในการเรียนรู้ในระดับสูงขึ้นต่อไป ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะจากการวิจัยและข้อเสนอแนะสำหรับการทำวิจัยในครั้งต่อไป
ข้อเสนอแนะจากการวิจัย
1. เนื่องจากกิจกรรมตามขั้นตอน GPAS 5 Steps ร่วมกับ 2R ใช้เวลาในการจัดกิจกรรมค่อนข้างมาก ผู้วิจัยจึงเสนอให้ครูผู้สอนกำหนดเวลาในแต่ละขั้นตอนอย่างชัดเจน และเตรียมสื่อใบงานให้พร้อมก่อนจัดกิจกรรม
2. ครูผู้สอนควรจะมีผู้ช่วยในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ โดยเฉพาะหากนักเรียนในห้องมีจำนวนมาก ผู้สอนอาจไม่สามารถควบคุมและสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนได้ทั่วถึง
ข้อเสนอแนะสำหรับการวิจัยในครั้งต่อไป
1. การจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5Steps ร่วมกับ 2R ควรนำไปใช้ในการจัดการเรียนรู้ในเนื้อหาอื่นๆของวิชาสังคมศึกษาเพื่อพัฒนาความสามารถทักษะการคิดและสรุปองค์ความรู้ได้ด้วยตนเอง
2. การจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5Steps ร่วมกับ 2R ควรนำไปใช้ในการจัดการเรียนรู้บูรณาการร่วมกับรายวิชาอื่น ๆ
3. การจัดการเรียนรู้โดยใช้เทคนิค GPAS 5Steps ร่วมกับ 2R ควรเลือกเนื้อหาที่เหมาะสมกับวัยผู้เรียน อาจเป็นเรื่องใกล้ตัวในชีวิตประจำวัน หรือเรื่องแปลกใหม่ที่เหมาะสมกับวัยผู้เรียน