แบบรายงานวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice)
ชื่อผลงาน การพัฒนาทักษะการอ่านจับใจความ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โดยใช้ ชุดกิจกรรมพัฒนาความฉลาดรู้ด้านการอ่านและกระบวนการจัดการเรียนรู้ Active Learning+GPAS 5
ชื่อเจ้าของผลงาน นางสุนิสา พุทธศรี
ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการพิเศษ
โรงเรียน บ้านหนองเรียน สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต ๓
เหตุผล แรงบันดาลใจและปัญหาหรือความต้องการที่จัดทำผลงาน/นวัตกรรม
การจัดการเรียนรู้รายวิชาภาษาไทยตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีความสามารถด้านการอ่านเพื่อสร้างความรู้ ความคิด และนำสาระจากการอ่านไปใช้ในการตัดสินใจ แก้ปัญหา และดำเนินชีวิตได้อย่างเหมาะสม ซึ่งสอดคล้องกับมาตรฐานการเรียนรู้ ท 1.1 ที่เน้นการใช้กระบวนการอ่านอย่างมีประสิทธิภาพควบคู่กับการสร้างนิสัยรักการอ่าน อันเป็นพื้นฐานสำคัญของการเรียนรู้ในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ การอ่านจับใจความสำคัญ คือ หัวใจสำคัญในการแสวงหาความรู้และการสื่อสาร ช่วยให้ผู้อ่านแยกแยะข้อมูลที่เป็นใจความสำคัญออกจากส่วนขยายได้อย่างรวดเร็ว การอ่านให้ประโยชน์ต่อผู้อ่านในด้านความรู้ ความคิดและความเพลิดเพลิน อีกทั้งยังให้ประโยชน์ต่อสังคมและประเทศชาติ ประกอบกับพันธกิจของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 3 ปีการศึกษา 2567 ข้อ 5 คือ ส่งเสริมการอ่านเพื่อเป็นวิถีในการค้นหาความรู้และต่อยอดองค์ความรู้ที่สูงขึ้น
จากการวิเคราะห์ผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) รายวิชาภาษาไทย ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนบ้านหนองเรียน ปีการศึกษา 2567 พบว่า แม้คะแนนเฉลี่ยภาพรวมของโรงเรียนจะอยู่ในระดับใกล้เคียงและสูงกว่าภาพรวมระดับประเทศในบางด้าน แต่เมื่อวิเคราะห์รายมาตรฐานการเรียนรู้ พบว่า มาตรฐาน ท 1.1 ยังเป็นประเด็นที่สถานศึกษาต้องเร่งพัฒนา โดยมีคะแนนเฉลี่ยของโรงเรียน 60.26 คะแนน ต่ำกว่าคะแนนเฉลี่ยระดับประเทศซึ่งอยู่ที่ 60.32 คะแนน บ่งชี้ว่านักเรียนขาดทักษะการอ่านเชิงวิเคราะห์และคิดขั้นสูง สาเหตุหลักเกิดจากกระบวนการจัดการเรียนรู้แบบเดิมที่เน้นการจดจำหลักภาษาและการอ่านเพื่อความบันเทิงเป็นหลัก ขาดการฝึกฝนการอ่านข้อความหลากหลายรูปแบบ (Text Formats) เช่น แผนภูมิ ตาราง หรือสื่อไฮเปอร์เท็กซ์" (Hypertext) ซึ่งตรงกับรูปแบบที่ใช้ประเมินความฉลาดรู้ตามแนวทางสากล (PISA)
จากการศึกษางานวิจัยและแนวคิดการจัดการเรียนรู้ การใช้ PISA เป็นเครื่องมือในการพัฒนาการอ่าน คือการเปลี่ยนจากการอ่านแบบท่องจำหรือหาคำตอบตรงตัว มาเป็นการพัฒนาทักษะ "การฉลาดรู้เรื่องการอ่าน" (Reading Literacy) เพื่อให้ผู้อ่านสามารถทำความเข้าใจ ประเมิน และนำข้อมูลจากข้อความรูปแบบต่างๆ ไปปรับใช้ในชีวิตจริงได้ ข้าพเจ้าในฐานะครูผู้สอนรายวิชาภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จึงริเริ่มและพัฒนาชุดกิจกรรมพัฒนาความฉลาดรู้ด้านการอ่าน ด้วยกระบวนการจัดการเรียนรู้ GPAS 5 Steps โดยคาดหวังให้ผลคะแนนเฉลี่ยในการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ปีการศึกษา 2568 รายวิชาภาษาไทย ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ สูงกว่าระดับประเทศ และนำทักษะการอ่านจับใจความสำคัญไปใช้ในการเรียนการสอนในทุกกลุ่มสาระได้อย่างมีประสิทธิภาพ