TRACE & WRITE MODEL
การจัดประสบการณ์การเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมทักษะการเขียนของเด็กปฐมวัย ด้วยแบบฝึกลากเส้นพื้นฐาน 13 รูปแบบ ภายใต้กระบวนการ PDCA
ผู้พัฒนานวัตกรรม: นางสาวธุวานันท์ แสงศรี
โรงเรียน: โรงเรียนบ้านโป่งเปือย
สังกัด: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ
ระดับชั้น: อนุบาลปีที่ 2
1. ความเป็นมาและความสำคัญ
ทักษะการเขียนเป็นพื้นฐานสำคัญของการเรียนรู้ในระดับปฐมวัย โดยเด็กจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาความพร้อมของกล้ามเนื้อมัดเล็ก การประสานสัมพันธ์ระหว่างมือกับตา การควบคุมทิศทางและแรงกดของดินสอ ตลอดจนการลากเส้นอย่างมีความหมาย อย่างไรก็ตาม เด็กปฐมวัยมีความแตกต่างกันทั้งด้านพัฒนาการ ความพร้อม ความสนใจ และความสามารถในการควบคุมกล้ามเนื้อมัดเล็ก
จึงได้พัฒนา TRACE & WRITE MODEL เพื่อจัดประสบการณ์การเรียนรู้ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญ ผ่านการเล่น การลงมือปฏิบัติจริง การฝึกซ้ำอย่างมีความสุข และการช่วยเหลือที่เหมาะสมกับความแตกต่างระหว่างบุคคล โดยใช้ แบบฝึกลากเส้นพื้นฐาน 13 รูปแบบ เป็นเครื่องมือในการพัฒนาทักษะการเขียนอย่างเป็นลำดับขั้น และดำเนินงานตามกระบวนการ PDCA เพื่อให้สามารถติดตาม ประเมินผล และปรับปรุงการจัดกิจกรรมได้อย่างต่อเนื่อง
2. แนวคิดสำคัญของ TRACE & WRITE MODEL
นวัตกรรมประกอบด้วยกิจกรรม 8 องค์ประกอบ ได้แก่
T Touch & Train ฝึกสัมผัสและเตรียมกล้ามเนื้อมัดเล็ก ผ่านกิจกรรมหยิบ จับ บีบ ปั้น และขีดเขียน
R Ready to Move เตรียมความพร้อมก่อนเขียน ด้วยกิจกรรมเคลื่อนไหวร่างกายและ Brain Gym
A Active Play เรียนรู้ผ่านการเล่นและการลงมือปฏิบัติจริง
C Create the Line สร้างเส้นผ่านกิจกรรมสร้างสรรค์ เช่น การใช้วัสดุและการลากเส้นรูปแบบต่าง ๆ
I Individual Support จัดการเรียนรู้ตามความแตกต่างระหว่างบุคคล แบ่งระดับการช่วยเหลือให้เหมาะสมกับเด็กแต่ละคน
W Write with Fun ฝึกเขียนอย่างสนุกสนานผ่านแบบฝึกลากเส้นบนกระดาษ A4 และแบบฝึกที่หลากหลาย
R Repeat with Joy ฝึกซ้ำอย่างต่อเนื่องด้วยความสุข เพื่อสร้างความคล่องแคล่วและความมั่นใจ
E Evaluate & Encourage ประเมินพัฒนาการ ให้กำลังใจ ชื่นชม และสะท้อนความก้าวหน้าของเด็ก
3. แบบฝึกลากเส้นพื้นฐาน 13 รูปแบบ
นวัตกรรมใช้แบบฝึกที่เรียงลำดับจากง่ายไปยาก ได้แก่ จรวดขึ้น น้ำไหล ขึ้นเขา ลงเขา ไม้ลื่น เครื่องบิน หลังคาบ้าน กบกระโดด บ่อน้ำ ยิงธนู ยิงปืน ล้อเกวียน ล้อรถ
รูปแบบดังกล่าวช่วยให้เด็กค่อย ๆ พัฒนาการควบคุมมือ การลากเส้นตามทิศทาง การประสานสัมพันธ์ระหว่างตากับมือ และความพร้อมสู่การเขียนตัวอักษรและตัวเลขในระดับต่อไป
4. กระบวนการดำเนินงานตาม PDCA
P PLAN : วางแผน ศึกษาข้อมูลและวิเคราะห์พัฒนาการของเด็ก กำหนดเป้าหมาย ออกแบบกิจกรรม และจัดเตรียมสื่อ/แบบฝึก
D DO : ปฏิบัติ จัดประสบการณ์ตาม TRACE & WRITE MODEL ผ่านการเล่น การเคลื่อนไหว การสร้างเส้น การฝึกเขียน และการฝึกซ้ำ
C CHECK : ตรวจสอบติดตามและประเมินพัฒนาการของเด็กด้วยเครื่องมือที่เหมาะสม พร้อมบันทึกความก้าวหน้ารายบุคคล
A ACT : ปรับปรุงและพัฒนา นำผลการประเมินมาวิเคราะห์ ปรับกิจกรรม สื่อ และระดับการช่วยเหลือให้เหมาะสมกับเด็กมากยิ่งขึ้น
5. ผลที่เกิดขึ้นกับเด็ก
การดำเนินงานตาม TRACE & WRITE MODEL ส่งเสริมให้เด็กมีพัฒนาการที่ดีขึ้นในหลายด้าน ได้แก่
กล้ามเนื้อมัดเล็กแข็งแรงและคล่องแคล่วขึ้น
สามารถควบคุมการจับและการใช้ดินสอได้ดีขึ้น
มีการประสานสัมพันธ์ระหว่างมือกับตา
มีความพร้อมสำหรับทักษะการเขียน
มีความมั่นใจและกล้าแสดงออก
มีสมาธิและความตั้งใจในการทำกิจกรรม
เกิดความคิดสร้างสรรค์จากการสร้างเส้นและการเล่น
สามารถทำกิจกรรมร่วมกับผู้อื่นได้
เกิดทัศนคติที่ดีต่อการเขียนและการเรียนรู้
6. จุดเด่นของนวัตกรรม
TRACE & WRITE MODEL มีจุดเด่นคือ เปลี่ยนการฝึกลากเส้นจากการฝึกเขียนที่ซ้ำ ๆ ให้เป็นการเรียนรู้ผ่านการเล่นอย่างมีความสุข โดยเชื่อมโยงกิจกรรมการเคลื่อนไหว การใช้กล้ามเนื้อมัดเล็ก การเล่นสร้างสรรค์ การลากเส้น และการเขียนเข้าด้วยกัน
นอกจากนี้ยังคำนึงถึง ความแตกต่างระหว่างบุคคล โดยครูสามารถปรับระดับความยากง่ายและให้ความช่วยเหลือแก่เด็กแต่ละคนได้อย่างเหมาะสม ทำให้นวัตกรรมสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับเด็กปฐมวัยที่มีระดับความพร้อมแตกต่างกันได้