ระยะเวลาในการดำเนินการ ปีการศึกษา 2568 (16 พฤษภาคม 2568 15 พฤษภาคม 2569)
เหตุผลและความจำเป็น
ปัจจุบันโลกมี กระแสการปรับเปลี่ยนทางสังคมซึ่ง ส่งผลต่อการดำรงชีวิตของบุคคลในสังคม ดังนั้นประเด็นยุทธศาสตร์ชาติ ด้านการพัฒนาและ เสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ ในช่วงวัยเรียน/วัยรุ่น ปลูกฝังความเป็นคนดี มีวินัย พัฒนาทักษะ ความสามารถการเรียนรู้ที่สอดรับกับทักษะในศตวรรษที่ 21แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 - 2579 ได้กำหนดยุทธศาสตร์ที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 - 2580 ในประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 3 การพัฒนาศักยภาพคนทุกช่วงวัยและการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ การจัดการศึกษาจึงต้องเปิดโอกาส ให้ชุมชนและท้องถิ่นและทุกส่วนร่วมของสังคม เข้ามามีส่วนในการจัดการศึกษา โรงเรียนวัดวังเย็นซึ่งเป็นโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก แม้โรงเรียนจะมีจุดแข็งด้านผู้เรียนที่มีคุณธรรม จริยธรรม สุขภาพร่างกายแข็งแรง และมีชุมชนที่เข้มแข็งคอยสนับสนุน แต่ พบว่า โรงเรียนยังต้องเร่งพัฒนา ทั้งทางด้านวิชาการ เช่น ทักษะการคิดวิเคราะห์ของผู้เรียนบางส่วน การนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการจัดการเรียนรู้ และโรงเรียนมีข้อจำกัดด้านงบบประมาณฯ และการจัดรักษาสภาพแวดล้อม อาคารสถานที่ ด้านความปลอดภัยในสถานศึกษา ดังนั้น การนำนวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา ประกอบด้วยข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา All government school teacher , องค์กรชุมชนทั้งหมด All community Organization, นักเรียนและผู้ปกครองทุกคน All students and parents ร่วมกับการนำทฤษฎีเชิงระบบ (Systems Theory) และวงจรคุณภาพ PDCA มาใช้เป็นกรอบในการบริหารจัดการ โดยคำนึงถึง วัฒนธรรมองค์กร วัฒนธรรมชุมชน corporate culture community cultureการมีส่วนร่วม Participationการพัฒนาการปรับปรุงและการแก้ไข Development and improvementกระบวนการการบริหาร Administrative process เพื่อดึงความร่วมมือจากทุกภาคส่วนร่วมกันจัดหา รวบรวม ทรัพยากรในการจัดการศึกษา และใช้ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดเพื่อขับเคลื่อนวิสัยทัศน์ของโรงเรียนที่มุ่งเน้นความรู้คู่คุณธรรม น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่ทักษะอาชีพที่ยั่งยืน เป็นเป้าหมายสำคัญของการนำนวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษามาใช้เพื่อการพัฒนาคุณภาพของสถานศึกษา ให้ครอบคลุมทั้ง 3 ด้าน คือ ด้านนักเรียน ด้านครูผู้สอน และ ด้านการบริหารจัดการของสถานศึกษา
วัตถุประสงค์ของการสร้างหรือพัฒนานวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา 1) ศึกษาองค์ประกอบของนวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา 2) พัฒนานวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา 3) ประเมินประสิทธิผลของนวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา
ขั้นตอนและกระบวนการการสร้างและพัฒนานวัตกรรม
การดำเนินการขั้นตอนและกระบวนการการสร้างและพัฒนานวัตกรรม ประกอบด้วย 3 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาเอกสาร แนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่มีความเกี่ยวข้องกับการพัฒนานวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา
ขั้นตอนที่ 2 สร้าง/พัฒนานวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา
เครื่องมือการสร้างพัฒนานวัตกรรม 3 All model
- คู่มือการสัมมนาอิงกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ (connoisseurship) ประกอบด้วย คำชี้แจง ประเด็นการสัมมนา ประกอบด้วย องค์ประกอบหลัก องค์ประกอบย่อย และวิธีการดำเนินการ
- แบบประเมินความถูกต้อง เหมาะสม เป็นไปได้ และเป็นประโยชน์ประกอบด้วยมาตรฐาน 4 ด้าน ดังนี้ 1. มาตรฐานความเป็นไปได้(Feasibility Standards) เป็นการประเมินความ เป็นไปได้ในการนําไปปฏิบัติจริง 2) มาตรฐานด้านความเป็นประโยชน์(Utility Standards) เป็นการประเมินการ สนองต่อความต้องการของผู้ใช้นวัตกรรม 3) มาตรฐานด้านความเหมาะสม (Propriety Standards) เป็นการประเมิน ความเหมาะสมทั้งในด้านกฎหมายและศีลธรรมจรรยา 4) มาตรฐานด้านความถูกต้องครอบคลุม (Accuracy Standards) ของการพัฒนานวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา เป็นแบบมาตรประมาณค่า 5 ระดับ ตามแนวคิดของ Likert
ขั้นตอนที่ 3 ประเมินผลการนำนวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา ในการนำนวัตกรรม ไปสู่การปฏิบัติการ กับโรงเรียนวัดวังเย็น สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐมเขต ๑ และสอบถามความคิดเห็นการดำเนินการตามรูปแบบนวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาขนาดเล็ก แบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา จำนวน 19 คน ได้แก่ 1) ผู้บริหารโรงเรียน จำนวน 1 คน 2) ครู จำนวน 11 คน 3) คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 7 คน โดยแบบสอบถาม แบ่งเป็น 3 ด้าน คือ นวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาขนาดเล็กแบบมีรส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา 10 ข้อ ด้านการมีส่วนร่วม จำนวน 23 ข้อ และด้านผลการพัฒนาสถานศึกษา จำนวน 10 ข้อ โดยใช้เป็นแบบสอบถามความคิดเห็นชนิดมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ
ผลการนำนวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาขนาดเล็กโดยใช้ 3 All model ด้านการมีส่วนร่วมที่ส่งเสริมการพัฒนาสถานศึกษาไปใช้
แบ่งออกเป็น 2 ตอน ดังนี้
ตอนที่ 1 ผลการพัฒนานวัตกรรมการบริหารสถานศึกษา แบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา ผลการดำเนินการตามขั้นตอนการพัฒนานวัตกรรม ประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ 4 ส่วนได้แก่
ส่วนที่ 1 ผู้มีส่วนร่วมในการบริหารจัดการสถานศึกษา ประกอบด้วยกลุ่มบุคคล 2 กลุ่ม ได้แก่
๑) คณะกรรมการบริหารงานสถานศึกษา และ 2) ผู้สนับสนุนการบริหารงานสถานศึกษา
ส่วนที่ 2 กระบวนการของการบริหารแบบมีส่วนร่วม ประกอบด้วย การมีส่วนร่วม 5 ขั้นตอน ได้แก่ 1) ร่วมวางแผน 2) ร่วมตัดสินใจ 3) ร่วมปฏิบัติ 4) ร่วมประเมินผล และ5)ร่วมรับผลประโยชน์
ส่วนที่ 3 ขอบข่ายการบริหารงานของสถานศึกษา ประกอบด้วย กรอบภาระงาน 4 งาน ได้แก่ 1) การบริหารงานวิชาการ 2) การบริหารงานบุคคล 3) การบริหารงานงบประมาณ และ 4) การบริหารงานทั่วไป
ส่วนที่ 4 เป้าหมายของการบริหารแบบมีส่วนร่วม ประกอบด้วย คุณภาพสถานศึกษา 3 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านนักเรียน 2) ด้านครู และ3) ด้านการบริหารจัดการของสถานศึกษา และ ผลการประเมินความเป็นไปได้ความเหมาะสมและความเป็นประโยชน์ของนวัตกรรมการ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ทั้ง 3 ด้าน โดยมี
ค่าเฉลี่ย อยู่ในระดับมาก เรียงจากมากไปน้อย ได้แก่ ด้านความเป็นไปได้ ด้านความเป็นประโยชน์ และด้านความเหมาะสม ตามลำดับ
ตอนที่ 2 ผลการใช้ผลการพัฒนานวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา แบ่งเป็น 2 ด้าน ได้แก่ ด้านการมีส่วนร่วม และด้านผลการพัฒนาสถานศึกษา ดังนี้ ด้านการมีส่วนร่วมมีการดำเนินการตามกระบวนการมีส่วนร่วม ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ดังนี้ 1) การวางแผนมีการประชุม เพื่อร่วมกันวางแผนการบริหารจัดการและพัฒนาสถานศึกษา 2) การตัดสินใจ คณะกรรมการบริหารงาน สถานศึกษาร่วมตัดสินใจให้ความเห็นชอบแผนปฏิบัติการประจำปี ของโรงเรียน และร่วมกันลงมติให้ความเห็นชอบในการนำแผนปฏิบัติงานประจำปีของโรงเรียนไปสู่การปฏิบัติในปีการศึกษา 2568 3) การปฏิบัติงาน คณะกรรมการบริหารงานสถานศึกษาข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาร่วมกัน ดำเนินการตามแผนงาน/ โครงการที่ได้กำหนดไว้ตามโครงการ 4) การประเมินผลคณะกรรมการบริหารงานสถานศึกษาได้ร่วมกัน ประเมินผลการปฏิบัติ โดยในระหว่างการดำเนินงานตามนวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ 3 All model เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา ได้มีติดตามการ ดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง เพื่อรับทราบความก้าวหน้า/ปัญหาใน การดำเนินงานและหาแนวทางแก้ปัญหาร่วมกัน และ 5) การรับ ผลประโยชน์ คณะกรรมการบริหารงานสถานศึกษาได้ประชุม สัมมนาร่วมกัน เพื่อสรุปผลการดำเนินงานโครงการ/กิจกรรม และ ให้ข้อเสนอแนะในการจัดประชุมผู้ปกครอง จัดนิทรรศการโรงเรียน เพื่อเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ผลการดำเนินงานของโรงเรียน เป็นการสร้างความเข้าใจและความเชื่อมั่นให้กับผู้ปกครองนักเรียน และชุมชน
ผลการวิจัยพบว่า นวัตกรรม 3 ALL Model ประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ 4 ส่วน ได้แก่ (1) ผู้มีส่วนร่วมในการบริหารสถานศึกษา ประกอบด้วยผู้บริหาร ครู บุคลากรทางการศึกษา คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครอง ชุมชน และภาคีเครือข่าย (2) กระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม 5 ขั้นตอน คือ ร่วมวางแผน ร่วมตัดสินใจ ร่วมปฏิบัติ ร่วมประเมินผล และร่วมรับผลประโยชน์ (3) การบริหารงานสถานศึกษา 4 ด้าน ได้แก่ การบริหารงานวิชาการ การบริหารงานบุคคล การบริหารงบประมาณ และการบริหารทั่วไป และ (4) เป้าหมายการพัฒนาคุณภาพสถานศึกษา 3 ด้าน ได้แก่ คุณภาพผู้เรียน คุณภาพครู และคุณภาพการบริหารจัดการ ผลการประเมินนวัตกรรมโดยภาพรวมมีความเป็นไปได้ ความเหมาะสม และความเป็นประโยชน์อยู่ในระดับมาก การนำนวัตกรรมไปใช้ส่งผลให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการพัฒนาสถานศึกษาอย่างเป็นระบบโรงเรียนมีการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ดีขึ้นครูและบุคลากรได้รับการพัฒนาศักยภาพอย่างต่อเนื่องและสถานศึกษาได้รับรางวัลเชิงประจักษ์จากหน่วยงานภายนอก หลายรายการ สะท้อนถึงความสำเร็จของการบริหารจัดการที่เกิดจากความร่วมมือของทุกภาคส่วน
สรุปได้ว่า นวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมโดยใช้ 3 ALL Model เป็นนวัตกรรมที่มีประสิทธิผลสามารถยกระดับคุณภาพการบริหารจัดการและคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาขนาดเล็กได้อย่างเป็นรูปธรรมอีกทั้งยังสามารถประยุกต์ใช้เป็นต้นแบบในการบริหารสถานศึกษาที่มีบริบทใกล้เคียงกัน เพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนและสร้างความยั่งยืนในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา
คำสำคัญ: การบริหารแบบมีส่วนร่วม, 3 ALL Model, นวัตกรรมการบริหารสถานศึกษา, คุณภาพการศึกษา, สถานศึกษาขนาดเล็ก