1. ความสำคัญของผลงาน/นวัตกรรมการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice)
การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้มีคุณภาพเป็นปัจจัยสำคัญต่อการพัฒนาประเทศให้มีความมั่นคงและยั่งยืน ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 25612580) จึงกำหนดทิศทางการพัฒนาคนไทยให้เป็น คนดี คนเก่ง และมีคุณภาพ ควบคู่กับการสร้างสังคมที่ยึดมั่นในหลักคุณธรรม ความโปร่งใส และธรรมาภิบาล โดยมุ่งปลูกฝังค่านิยมที่ถูกต้อง เสริมสร้างจิตสำนึกในการป้องกันและต่อต้านการทุจริต ตลอดจนส่งเสริมให้ประชาชนมีความรับผิดชอบต่อตนเองและส่วนรวม แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับแผนการศึกษาแห่งชาติที่มุ่งพัฒนานักเรียนให้มีสมรรถนะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 ควบคู่กับการมีคุณธรรม จริยธรรม และสามารถดำรงชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงได้อย่างสมดุลสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานได้ขับเคลื่อนนโยบายดังกล่าวผ่านโครงการโรงเรียนสุจริต โดยมุ่งพัฒนาผู้บริหาร ครู บุคลากรทางการศึกษา และนักเรียน ให้มีคุณลักษณะสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ ทักษะกระบวนการคิด ความมีวินัย ความซื่อสัตย์สุจริต การอยู่อย่างพอเพียง และจิตสาธารณะ ภายใต้การดำเนินงานตามปฏิญญาโรงเรียนสุจริต 3 ด้าน คือ ด้านการป้องกัน ด้านการปลูกฝัง และด้านการสร้างเครือข่าย ผ่านกิจกรรมที่หลากหลาย เพื่อปลูกฝังคุณธรรมและจิตสำนึกของการเป็นพลเมืองที่ดี อันเป็นพื้นฐานสำคัญของสังคมที่โปร่งใสและปราศจากการทุจริต
โรงเรียนเรืองวิทย์พิทยาคมตระหนักว่าการพัฒนานักเรียนให้เป็น คนดี มิอาจเกิดขึ้นได้จากการจัดกิจกรรมเฉพาะครั้ง หากต้องอาศัยระบบการบริหารจัดการที่เชื่อมโยงการจัดการเรียนรู้ การบริหารสถานศึกษา และการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนให้ดำเนินไปในทิศทางเดียวกัน ผู้จัดนวัตกรรมเล่มนี้ทำในฐานะผู้รับผิดชอบและเป็นหัวหน้าที่ได้รับมอบหมายให้ดำเนินงานโครงการโรงเรียนสุจริตและโรงเรียนคุณธรรมในโรงเรียนจึงได้ ร่วมกันวิเคราะห์บริบทของโรงเรียนพบว่า นักเรียนกำลังเผชิญความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เทคโนโลยี และเศรษฐกิจ ส่งผลให้เกิดปัญหาด้านระเบียบวินัย การใช้สื่อดิจิทัลอย่างไม่เหมาะสม การยึดประโยชน์ส่วนตน รวมถึงปัจจัยเสี่ยงจากยาเสพติดและอบายมุขในชุมชน อย่างไรก็ตาม โรงเรียนยังมีต้นทุนที่สำคัญ คือ ความร่วมมือของผู้บริหาร ครู บุคลากร ผู้ปกครอง คณะกรรมการสถานศึกษา ชุมชน และภาคีเครือข่าย ซึ่งพร้อมร่วมกันพัฒนานักเรียนให้เติบโตเป็นพลเมืองที่มีคุณธรรมและรับผิดชอบต่อสังคม จากการทบทวนผลการดำเนินงานที่ผ่านมา โรงเรียนพบว่ามีการดำเนินกิจกรรมส่งเสริมคุณธรรมอย่างต่อเนื่องและครอบคลุมหลายมิติ ได้แก่ กิจกรรมห้องเรียนคุณธรรม โครงงานคุณธรรม องค์กรคุณธรรม บริษัทสร้างการดี TO BE NUMBER ONE ธนาคารโรงเรียน กิจกรรมจิตอาสา กิจกรรมวันสำคัญทางศาสนาและสถาบันพระมหากษัตริย์ ตลอดจนการจัดการเรียนรู้เชิงรุกซึ่งเปิดโอกาสให้นักเรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริงและการลงมือปฏิบัติ กิจกรรมเหล่านี้ล้วนส่งผลต่อการพัฒนาคุณลักษณะของนักเรียนในเชิงบวก แต่เมื่อพิจารณาในภาพรวมพบว่า การดำเนินงานยังขาดกลไกที่เชื่อมโยงกิจกรรมทั้งหมดให้เป็นระบบเดียวกัน ส่งผลให้การพัฒนาคุณลักษณะของนักเรียนยังไม่ต่อเนื่องและไม่สามารถสะท้อนผลลัพธ์เชิงระบบได้อย่างชัดเจน
จากการวิเคราะห์ดังกล่าว โรงเรียนจึงประยุกต์ใช้ RWPS Model ร่วมกับวงจรคุณภาพ PDCA-R เป็นกลไกในการวางแผน ดำเนินงาน ติดตาม ตรวจสอบ ปรับปรุง และพัฒนางานอย่างต่อเนื่อง เพื่อเชื่อมโยงการบริหาร การจัดการเรียนรู้ กิจกรรมพัฒนานักเรียน และการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนให้เป็นระบบเดียวกัน นำไปสู่ การพัฒนานวัตกรรม ROOTS Integrity Model : รากแก้วคุณธรรม สานพลังโรงเรียนสุจริตอย่างยั่งยืน ซึ่งเป็นรูปแบบการบริหารจัดการที่เชื่อมโยงนโยบายของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานสู่การปฏิบัติในระดับสถานศึกษาอย่างเป็นรูปธรรมแนวคิด รากแก้ว ถูกนำมาใช้เป็นสัญลักษณ์ของการสร้างรากฐานทางคุณธรรมที่มั่นคง เปรียบเสมือนรากแก้วของต้นไม้ที่ทำหน้าที่ยึดเหนี่ยวและหล่อเลี้ยงการเจริญเติบโตให้แข็งแรง เช่นเดียวกับการพัฒนาคุณธรรมที่ต้องเริ่มจากการสร้างพื้นฐานทางความคิด ก่อนพัฒนาเป็นพฤติกรรมที่พึงประสงค์ และหล่อหลอมจนเกิดเป็นวัฒนธรรมขององค์กร โดยอาศัยความร่วมมือของผู้บริหาร ครู บุคลากร นักเรียน ผู้ปกครอง ชุมชน และภาคีเครือข่ายในการร่วมกันขับเคลื่อนการพัฒนานักเรียนให้บรรลุคุณลักษณะ 5 ประการของโครงการโรงเรียนสุจริต
เพื่อให้การดำเนินงานมีกรอบแนวคิดที่ชัดเจน โรงเรียนจึงกำหนด ROOTS Integrity Model เป็นกรอบแนวคิดหลักของนวัตกรรม โดยแต่ละตัวอักษรสะท้อนองค์ประกอบสำคัญของการพัฒนา ได้แก่ R : Role Model Leadership การสร้างภาวะผู้นำต้นแบบด้านคุณธรรม O : Opportunity for Moral Learning การเปิดโอกาสให้นักเรียนเรียนรู้คุณธรรมผ่านการปฏิบัติจริง O : Organization & Network การสร้างองค์กรคุณธรรมและเครือข่ายความร่วมมือ T : Thinking Process การพัฒนากระบวนการคิดเพื่อการตัดสินใจบนพื้นฐานของคุณธรรม และ S : Sustainable Integrity การสร้างวัฒนธรรมสุจริตให้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและยั่งยืนผ่านการบูรณาการ RWPS Model กับวงจรคุณภาพ PDCA-R นวัตกรรม ROOTS Integrity Model จึงมิใช่เพียงชื่อของรูปแบบการดำเนินงาน หากเป็นกรอบการบริหารจัดการเชิงระบบที่บูรณาการภาวะผู้นำ การจัดการเรียนรู้ การมีส่วนร่วมของเครือข่าย กระบวนการคิด และการพัฒนาอย่างยั่งยืนเข้าไว้ด้วยกัน โดยมิได้เพิ่มกิจกรรมใหม่ แต่เป็นการยกระดับและเชื่อมโยงกิจกรรมที่โรงเรียนดำเนินการอยู่แล้วให้ทำงานบนเป้าหมายเดียวกัน ส่งผลให้การพัฒนาคุณลักษณะ 5 ประการของโครงการโรงเรียนสุจริตเกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม สอดคล้องกับปฏิญญาโรงเรียนสุจริตทั้ง 3 ด้าน และนำไปสู่การสร้างวัฒนธรรมสุจริตที่หยั่งรากลึกภายในองค์กร สามารถขยายผลสู่เครือข่ายทางการศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ อันเป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาโรงเรียนสุจริตให้มีคุณภาพและความยั่งยืนต่อไป
2. วัตถุประสงค์และเป้าหมายของผลงาน/นวัตกรรมการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice)
วัตถุประสงค์
1. เพื่อพัฒนาระบบการบริหารจัดการสถานศึกษาเชิงระบบด้วยนวัตกรรม ROOTS Integrity Model บูรณาการร่วมกับรูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วม RWPS Model และวงจรคุณภาพ PDCA-R ให้สามารถเชื่อมโยงนโยบายโครงการโรงเรียนสุจริตสู่การปฏิบัติในสถานศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ
2. เพื่อพัฒนานักเรียนโรงเรียนเรืองวิทย์พิทยาคมให้เกิดคุณลักษณะ 5 ประการของโครงการโรงเรียนสุจริต ได้แก่ ทักษะกระบวนการคิด ความมีวินัย ความซื่อสัตย์สุจริต การอยู่อย่างพอเพียง และจิตสาธารณะ ผ่านกระบวนการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) และการลงมือปฏิบัติจริง
3. เพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำต้นแบบด้านคุณธรรม ให้แก่ผู้บริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษา ตลอดจนสร้างเครือข่ายความร่วมมือ ที่เข้มแข็งระหว่างโรงเรียน ผู้ปกครอง ชุมชน และภาคีเครือข่าย ในการร่วมกันสร้างวัฒนธรรมสุจริตอย่างยั่งยืน
เป้าหมาย
เป้าหมายเชิงปริมาณ
1. ผู้บริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษา ร้อยละ 90 มีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนนวัตกรรม ROOTS Integrity Model บูรณาการร่วมกับ RWPS Model และวงจรคุณภาพ PDCA-R เพื่อพัฒนาสถานศึกษาอย่างเป็นระบบ
2. นักเรียน ร้อยละ 80 เข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) และกิจกรรมพัฒนานักเรียนที่บูรณาการตามกรอบนวัตกรรม ROOTS Integrity Model ผ่านการปฏิบัติจริง
3. นักเรียนไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 ผ่านการประเมินคุณลักษณะ 5 ประการของโครงการโรงเรียนสุจริต ในระดับ ดี ขึ้นไป
4. โรงเรียนบูรณาการกิจกรรมภายใต้โครงการโรงเรียนสุจริตและกิจกรรมส่งเสริมคุณธรรม ไม่น้อยกว่า 10 กิจกรรม เข้าสู่ระบบการดำเนินงานภายใต้กรอบ ROOTS Integrity Model
5. โรงเรียนมีเครือข่ายความร่วมมือจากผู้ปกครอง คณะกรรมการสถานศึกษา ชุมชน หน่วยงานภาครัฐและเอกชน ไม่น้อยกว่า 5 เครือข่าย ที่ร่วมขับเคลื่อนกิจกรรมโรงเรียนสุจริตอย่างต่อเนื่อง
เป้าหมายเชิงคุณภาพ
1. โรงเรียนมีระบบบริหารจัดการเชิงระบบ ที่หลอมรวมนวัตกรรม ROOTS Integrity Model, RWPS Model และวงจร PDCA-R เข้ากับการดำเนินงานของสถานศึกษาอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นรูปธรรม และตรวจสอบได้
2. นักเรียนเกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเชิงบวก โดยมีคุณลักษณะ 5 ประการของโครงการโรงเรียนสุจริตที่เด่นชัด สามารถคิดวิเคราะห์ และนำหลักคุณธรรมความสุจริตไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน
3. บุคลากรทางการศึกษาเป็นผู้นำต้นแบบด้านคุณธรรม (Role Model Leadership) ที่ปฏิบัติงานตามหลักธรรมาภิบาล และสามารถทำหน้าที่แกนนำขับเคลื่อนวัฒนธรรมสุจริตได้อย่างมีประสิทธิภาพ
4. ภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมอย่างเข้มแข็ง ทั้งผู้ปกครอง ชุมชน คณะกรรมการสถานศึกษา และหน่วยงานภายนอก เกิดเป็นกลไกหนุนเสริมการดำเนินงานโรงเรียนสุจริตที่ต่อเนื่องและยั่งยืน
5. เกิดวัฒนธรรมสุจริต ทั่วทั้งองค์กร จนสถานศึกษาสามารถยกระดับเป็นต้นแบบการบริหารจัดการโรงเรียนสุจริต และพร้อมขยายผลนวัตกรรมสู่เครือข่ายทางการศึกษาอื่นได้อย่างมีคุณภาพ