ครูบ้านนอก

ชื่อผู้วิจัย สำเนียง อัตไพบูลย์

ตำแหน่ง ผู้อำนวยการเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพะเยาเขต 2

ปีที่พิมพ์ 2569

หน่วยงาน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 2

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ ความต้องการจำเป็นและแนวทางการส่งเสริมการบริหารงานวิชาการสู่การพัฒนาคุณภาพผู้เรียน 2) สร้างและตรวจสอบคุณภาพรูปแบบการส่งเสริมการบริหารงานวิชาการสู่การพัฒนาคุณภาพผู้เรียน 3) ทดลองใช้รูปแบบการส่งเสริมการบริหารงานวิชาการสู่การพัฒนาคุณภาพผู้เรียน และ 4) ประเมินรูปแบบการส่งเสริมการบริหารงานวิชาการสู่การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 2 การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา (Research and Development) ดำเนินการ 4 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 การศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ ความต้องการจำเป็น และแนวทางการส่งเสริมการบริหารงานวิชาการ โดยใช้แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับกับประชากรซึ่งเป็นผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 112 คน และสัมภาษณ์เชิงลึกผู้บริหารการศึกษาจากสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา จำนวน 3 คน ขั้นตอนที่ 2 การสร้างและตรวจสอบคุณภาพรูปแบบ โดยการสนทนากลุ่มกับผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 9 คน ประเมินร่างรูปแบบที่ปรับปรุงแล้วโดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน ประเมินความเหมาะสมของคู่มือโดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 9 คน ขั้นตอนที่ 3 การทดลองใช้รูปแบบกับโรงเรียนกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 112 โรงเรียน ปีการศึกษา 2568 โดยประเมินคุณภาพ 3 ด้าน ได้แก่ คุณภาพการบริหารงานวิชาการ คุณภาพการจัดการเรียนรู้ และคุณภาพผู้เรียน ใน 3 ระยะ ได้แก่ ก่อนการใช้รูปแบบ หลังการใช้รูปแบบระยะที่ 1 และหลังการใช้รูปแบบระยะที่ 2 ขั้นตอนที่ 4 การประเมินผลการใช้รูปแบบ โดยการสัมภาษณ์ผู้บริหารสถานศึกษาและครูวิชาการ จำนวน 16 คน และสอบถามความพึงพอใจของผู้บริหารสถานศึกษาและครูวิชาการ จำนวน 224 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง

แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม แบบประเมินคุณภาพ และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ โดยใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ดัชนีลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น (PNImodified) และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะห์เนื้อหา และการวิเคราะห์สรุปอุปนัย

ผลการวิจัย มีดังนี้ 1) สภาพปัจจุบันของการบริหารงานวิชาการในภาพรวมอยู่ในระดับมาก สภาพที่พึงประสงค์อยู่ในระดับมากที่สุด ความต้องการจำเป็นเรียงลำดับ 3 อันดับแรก ได้แก่ ด้านการจัดการเรียนรู้ (PNImodified = 0.33) ด้านการวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา (PNImodified = 0.32) และด้านการพัฒนาและใช้สื่อเทคโนโลยีทางการศึกษา (PNImodified = 0.31) คุณภาพผู้เรียนมีความต้องการจำเป็นด้านผลสัมฤทธิ์ทางวิชาการ (PNImodified = 0.46) สูงกว่าด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ (PNImodified = 0.43) แนวทางการส่งเสริมที่ได้จากการสัมภาษณ์ครอบคลุมการจัดการเรียนรู้และการพัฒนาหลักสูตร ระบบการนิเทศการศึกษา การวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาและการพัฒนาและใช้สื่อเทคโนโลยีทางการศึกษา 2) รูปแบบการส่งเสริมการบริหารงานวิชาการที่พัฒนาขึ้นใช้ชื่อว่า ECPK Model ประกอบด้วย การเสริมสร้างพลังอำนาจ (Empowerment: E) การชี้แนะและการเป็นพี่เลี้ยง (Coaching and Mentoring: C) ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: P) และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (Knowledge Sharing: K) และบริหารด้วยวงจรคุณภาพ PDCA ผลการตรวจสอบคุณภาพจากผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่ารูปแบบมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุดและความเป็นไปได้ในระดับ มากที่สุด คู่มือการใช้รูปแบบจัดทำเป็น 5 บท มีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด 3) ผลการทดลองใช้รูปแบบ พบว่า คุณภาพการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษามีค่าเฉลี่ยเพิ่มขึ้นจากก่อนการใช้รูปแบบ 4.07 เป็น 4.43 ในระยะที่ 1 และ 4.77 ในระยะที่ 2 (เพิ่มขึ้น 0.70) คุณภาพการจัดการเรียนรู้ของครูเพิ่มขึ้น จาก 4.07 เป็น 4.77 (เพิ่มขึ้น 0.70) สูงขึ้นในทุกขอบข่ายการบริหารงานวิชาการ คุณภาพผู้เรียนระดับประถมศึกษาเพิ่มขึ้นในทุกตัวชี้วัด โดยความสามารถในการใช้ทักษะชีวิตเพิ่มขึ้นสูงสุดร้อยละ 4.81 และการยอมรับที่จะอยู่ร่วมกันบนความแตกต่างและหลากหลายเพิ่มขึ้นสูงสุดร้อยละ 1.74 ผลการทดสอบความสามารถพื้นฐานของผู้เรียนระดับชาติ (NT) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 รวม 2 ด้าน มีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 53.65 สูงกว่าระดับประเทศ 1.33 และผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าระดับประเทศใน 3 กลุ่มสาระการเรียนรู้ ได้แก่ ภาษาไทย วิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ 4) ผลการประเมินการใช้รูปแบบ พบว่า รูปแบบเป็นประโยชน์อยู่ในระดับมากถึงมากที่สุดในทุกมิติ ความพึงพอใจของผู้บริหารสถานศึกษาในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุดและความพึงพอใจของครูวิชาการในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด

คำสำคัญ: รูปแบบการส่งเสริม, การบริหารงานวิชาการ, คุณภาพผู้เรียน, การเสริมสร้างพลังอำนาจ, ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ

เว็บน่าสนใจ