ครูบ้านนอก

1. ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

พระราชกระแสรับสั่งของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ที่ว่า “ช่วยกันสร้างคนดีให้บ้านเมือง” และพระราชกระแสรับสั่งของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูรในหลวงรัชกาล ที่ 10 เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2559 ที่ว่า “เพื่อสืบสานพระราชปณิธาน และเพื่อประโยชน์ของประชาชน ชาวไทยทั้งปวง” ทรงรับสั่งให้ดำเนินการตาม แนวทางของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในหลวงรัชกาลที่ 9 โดยการให้ทุกคนทำการเพื่อบ้านเมืองและประชาชน โดยมีพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณบดินทรเทพยวรางกูร ทรงมีกระแสรับสั่งให้จัดการศึกษา โดยต้องมุ่งสร้างพื้นฐานให้แก่ ผู้เรียนใน 4 เรื่อง คือ 1. ทัศนคติที่ถูกต้อง 2. พื้นฐานชีวิตที่มั่นคงแข็งแรง 3. มีอาชีพ มีงานทำ และ4. เป็นพลเมืองดี

แผนยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2560 – 2580) ได้กำหนดวิสัยทัศน์ในการพัฒนาประเทศ ไว้ว่า “ประเทศไทยมีความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน เป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” โดยยุทธศาสตร์ที่ 3 ด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์เป็นยุทธศาสตร์ที่เน้นการวางรากฐานการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของประเทศอย่างเป็นระบบ โดยมุ่งเน้นการพัฒนาและยกระดับคนในทุกมิติและ ในทุกช่วงวัยให้เป็นทรัพยากรมนุษย์ที่ดี เก่ง และมีคุณภาพ พร้อมขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศไปข้างหน้าได้อย่างเต็มศักยภาพ ซึ่ง “คนไทยในอนาคต จะต้องมีความพร้อมทั้งกาย ใจ สติปัญญา มีพัฒนาการ ที่ดีรอบด้านและมีสุขภาวะที่ดีในทุกช่วงวัย มีจิตสาธารณะ รับผิดชอบต่อสังคมและผู้อื่น มัธยัสถ์ อดออม โอบอ้อมอารี มีวินัย รักษาศีลธรรมและเป็นพลเมืองดีของชาติ มีหลักคิดที่ถูกต้อง มีทักษะที่จาเป็นในศตวรรษ ที่ 21 สู่การเป็นคนไทย ที่มีทักษะสูง เป็นนวัตกร นักคิด ผู้ประกอบการเกษตรกรยุคใหม่และอื่น ๆ โดยมี สัมมาชีพตามความถนัดของตนเอง”

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 2 ได้กำหนดทิศทางการพัฒนา การศึกษาขั้นพื้นฐาน ปีงบประมาณ พ.ศ.2567-2570 โดยมีวิสัยทัศน์ขององค์กรคือ “องค์กรคุณภาพ สร้างคนดี มีความสุข ด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม สู่ความยั่งยืน” และเพื่อขับเคลื่อนนโยบายการศึกษาให้บรรลุเป้าหมาย ภายใต้แนวคิด “All for Education” ทั้งนี้ ได้นำสู่การดำเนินการโดยกำหนดทิศทางการพัฒนาไว้ในกลยุทธ์ ที่ 4 จัดการศึกษาเพื่อเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรม เสริมสร้างคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตร กับสิ่งแวดล้อมและการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals : SDGs) ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีเป้าประสงค์ ดังนี้ 1) ผู้เรียนทุกช่วงวัยในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีความรักในสถาบันหลักของชาติ และยึดมั่นการปกครอง

ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข เป็นพลเมืองที่รู้สิทธิ และหน้าที่อย่างมีความรับผิดชอบ มีจิตสาธารณะ มีความรักและความภูมิใจในความเป็นไทย 2) สถานศึกษาจัดการศึกษาเพื่อการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน (Sustainable Development Goals : SDGs) เป้าหมายที่ 4 สร้างหลักประกันว่าทุกคนมีการศึกษาที่มีคุณภาพอย่างครอบคลุมและเท่าเทียม และสนับสนุนโอกาสในการเรียนรู้ตลอดชีวิต ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 3) ส่งเสริม สนับสนุนให้สถานศึกษาจัดการศึกษาเพื่อสร้างเสริมคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม (การจัดกิจกรรมสิ่งแวดล้อมศึกษา) 4) บุคลากรในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษา ตระหนักถึงความสำคัญในการคัดแยกขยะก่อนทิ้ง สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและสร้างจิตสำนักในการคัดแยกขยะเพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำขยะชนิดต่าง ๆ ตามหลักการ 3Rs ซึ่งประกอบด้วย Reduce (การลดการใช้) Reuse (การใช้ซ้ำ) และ Recycle (การนำกลับมาใช้ใหม่) (แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน สพป.เชียงใหม่ เขต 2 พ.ศ. 2566-2570 ฉบับปรับปรุงประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568, หน้า 117)

โรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 2 เป็นโรงเรียนขนาดกลาง มีบริบทเป็นชุมชนชนบท ห่างไกลเมือง นักเรียนมีความหลากหลายทางชาติพันธุ์ ประกอบด้วยชาวพื้นเมือง ไทยใหญ่ ลาหู่ พม่า และลาว ผู้ปกครองส่วนใหญ่มีอาชีพเกษตรกรรม ทำนา ทำสวน และรับจ้าง สภาพครอบครัวส่วนใหญ่มีฐานะปานกลางค่อนข้างยากจน บางครอบครัวนักเรียนอยู่กับปู่ ย่า ตา ยาย พ่อแม่ทิ้งถิ่นฐานไปประกอบอาชีพในเมืองใหญ่ จากการสังเกตการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ การพบปะพูดคุยประชุมผู้ปกครอง และการลงพื้นที่เยี่ยมบ้านนักเรียน ในปีการศึกษา 2566-2568 พบว่า สภาพครอบครัวของนักเรียนหลายคน ไม่ได้สมบูรณ์พร้อมบางครอบครัวพ่อแม่หย่าร้าง บางส่วนประสบปัญหาภาวะทางเศรษฐกิจ ทำให้ต้องหาเลี้ยงครอบครัวและตนเองสิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นสาเหตุให้นักเรียนบางส่วนมีพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ด้านคุณธรรม วินัย และความมุ่งมั่น สถานศึกษาจึงได้น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เป็นแนวทางในการขับเคลื่อนเพื่อพัฒนาคุณภาพของผู้เรียน มุ่งพัฒนากิจกรรมพัฒนาผู้เรียน โครงการกะศิษย์เกษตรเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อน Soft Power ที่มีคุณลักษณะและการจัดการที่สอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง คือ พอประมาณกับศักยภาพของนักเรียน พอประมาณกับภูมิสังคมของโรงเรียนและชุมชนที่ตั้ง มีการส่งเสริมให้ใช้ความรู้อย่างรอบคอบ ระมัดระวังฝึกให้เด็กคิดเป็นทำเป็นอย่างมีเหตุผล ไม่เอาเปรียบผู้อื่น มีวินัย ปลูกฝังจิตสำนึกรักษ์สิ่งแวดล้อม สืบสานวัฒนธรรมไทยและวิถีชุมชน โดยมีเป้าหมายสำคัญของการขับเคลื่อน คือ การทำให้ผู้เรียนรู้จักความพอเพียง ปลูกฝัง อบรมให้ผู้เรียนมีความสมดุลทางเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรมโดยสอดแทรกแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงให้เป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรสาระเรียนรู้ต่าง ๆ

จากการรายงานคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน 8 ประการ ในปีการศึกษา 2566 เป็นต้นมาพบว่า ผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ของนักเรียนชั้น ป.1-ม.3 โรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยา ได้ร้อยละ 84.4 ยังต่ำกว่าเป้าหมายที่โรงเรียนได้กำหนดไว้ คือ ร้อยละ 85 1) รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ คิดเป็นร้อยละ 89.3 2) ซื่อสัตย์สุจริตคิดเป็นร้อยละ 89.5 3) มีวินัย คิดเป็นร้อยละ 77.1 4) ใฝ่เรียนรู้คิดเป็นร้อยละ 86.5 5) อยู่อย่าง

พอเพียงคิดเป็นร้อยละ 86.4 6) มุ่งมั่นในการทำงาน คิดเป็นร้อยละ 76.3 7) รักความเป็นไทย คิดเป็นร้อยละ 83.7 และ8) มีจิตสาธารณะ คิดเป็นร้อยละ 86.2 สอดคล้องกับมาตรฐานการศึกษาในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานศึกษาของโรงเรียนป่าจี้วังแดงวิทยา มาตรฐานที่ 1 คุณภาพของผู้เรียน ด้านที่ 1.2 คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน สรุปภาพรวมระดับคุณภาพได้ 73.50 (ดีเลิศ) ยังไม่เป็นที่น่าพอใจ ผู้บริหารและคณะครูจึงได้ร่วมกันสำรวจปัญหา พบว่า เนื่องมาจากโรงเรียนยังไม่มีรูปแบบการบริหารงานในการขับเคลื่อนกิจกรรม ส่งผลให้การพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ 8 ประการ ของนักเรียนต่ำกว่าเป้าหมายที่โรงเรียนกำหนดไว้ (สรุปผลการประเมินตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อการประกันคุณภาพภายในของสถานศึกษา ปีการศึกษา 2566 หน้า 30)

เว็บน่าสนใจ