บทคัดย่อ
ชื่อเรื่อง : การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข
เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนสามัคคีราษฎร์บำรุง
ผู้วิจัย : นางกาญจนา วรพันธ์
วิทยฐานะ ผู้อำนวยการชำนาญการพิเศษ โรงเรียนชุมชนสามัคคีราษฎร์บำรุง
ปีการศึกษา : 2567 -2568
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบการบริหารจัดการสถานศึกษา องค์ประกอบการเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน และแนวทางการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข 2) ศึกษาสภาพปัจจุบันและความต้องการ การบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข 3) เพื่อสร้างและตรวจสอบคุณภาพของรูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข 4) ทดลองใช้รูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนสามัคคีราษฎร์บำรุง 5) เพื่อประเมินความพึงพอใจที่มีต่อการใช้รูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้วิธีการวิจัยแบบผสานวิธี ผู้วิจัยแบ่งขั้นตอนการดำเนินการออกเป็น 5 ขั้นตอน ตามกระบวนการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) ดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาองค์ประกอบการบริหารจัดการสถานศึกษา องค์ประกอบการเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน และแนวทางการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข ขั้นตอนที่ 2 การศึกษาสภาพปัจจุบัน ความต้องการและแนวทางการบริหารโรงเรียน ขั้นตอนที่ 3 การสร้างและตรวจสอบรูปแบบการบริหารโรงเรียน ขั้นตอนที่ 4 ทดลองใช้รูปแบบการบริหารโรงเรียน ขั้นตอนที่ 5 ประเมินความพึงพอใจที่มีต่อการใช้รูปแบบ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูผู้สอน ผู้ปกครองของนักเรียน และนักเรียน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบบันทึกองค์ประกอบการบริหารจัดการสถานศึกษา แบบสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับสภาพปัจจุบันและความต้องการการบริหารสถานศึกษา แบบสอบถามเพื่อตรวจสอบรูปแบบ แบบสอบถามเพื่อตรวจสอบคุณภาพของรูปแบบ แบบสอบถามเพื่อประเมินคู่มือการใช้รูปแบบ แบบทดสอบวัดความรู้ ความเข้าใจ แบบสอบถามการเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียนแบบสอบถามความพึงพอใจต่อการใช้รูปแบบ แบบสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน สถิติที่ใช้ใน การวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. องค์ประกอบการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข และองค์ประกอบการเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน ประกอบด้วย 1) การวางแผน 2) การจัดองค์การ 3) การควบคุม 4) ปฏิบัติตามแผน 5) ตรวจสอบการปฏิบัติตามแผน และ 6) ปรับปรุงแก้ไขพัฒนาต่อเนื่อง ดำเนินงานตามยุทธศาสตร์ 5 มาตรฐาน ได้แก่ 1) มาตรฐานด้านการป้องกัน 2) มาตรฐานด้านการค้นหา 3) มาตรฐานด้านการรักษา 4) มาตรฐานด้านการเฝ้าระวัง และ 5) มาตรฐานด้านการบริหารจัดการ เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน ประกอบด้วย 1) การตระหนักรู้ และเห็นคุณค่าในตนเอง และผู้อื่น 2) การคิดวิเคราะห์ ตัดสินใจ และแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ 3) การจัดการกับอารมณ์ และความเครียด และ4) การสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับผู้อื่น แนวทางการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน ดำเนินการตามกระบวนการบริหารทำงานร่วมกันให้สำเร็จตามวัตถุประสงค์ของรูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียนที่กำหนดไว้อย่างมีประสิทธิภาพโดยใช้ทรัพยากรที่มีให้เกิดประโยชน์ที่สุด
2. ผลการศึกษาสภาพปัจจุบันและความต้องการ การบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุขเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน พบว่า สภาพปัจจุบันการบริหารจัดการสถานศึกษาในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง และความต้องการการบริหารจัดการสถานศึกษา ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด
3. ผลการสร้างรูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนสามัคคีราษฎร์บำรุง ซึ่งประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) ทฤษฎีพื้นฐานและหลักการของรูปแบบ 2) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ 3) กลไกหรือกระบวนการทำงาน 4) วิธีการดำเนินงานของรูปแบบ และ 5) แนวทางการประเมินผลการดำเนินงานของรูปแบบ คุณภาพของรูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษา พบว่า การใช้ประโยชน์ ความเป็นไปได้ ความเหมาะสม และความถูกต้อง ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และผลการตรวจสอบคุณภาพของคู่มือการใช้รูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษา พบว่า การใช้ประโยชน์ ความเป็นไปได้ ความเหมาะสม และความถูกต้อง ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด
4. ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษา พบว่า ผลการประเมินความรู้ ความเข้าใจของครูเกี่ยวกับเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน คะแนนเฉลี่ยหลังการใช้รูปแบบสูงกว่าก่อนการใช้รูปแบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และการเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด
5. ผลการประเมินความพึงพอใจที่มีต่อการใช้รูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนสามัคคีราษฎร์บำรุง พบว่า ความพึงพอใจของครู นักเรียน และผู้ปกครอง ที่มีต่อการใช้รูปแบบ ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ความพึงพอใจของนักเรียน ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และผลการสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนที่มีต่อการใช้รูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน ในภาพรวมอยู่ในระดับดีเยี่ยม
คำสำคัญ: การพัฒนารูปแบบ, การบริหารจัดการสถานศึกษา, สถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข, ทักษะชีวิต