แผนการจัดการเรียนรู้
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ราย วิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี5 รหัสวิชา ว15101 ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5
หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง แรงในชีวิตประจำวัน เวลา 7 ชั่วโมง
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง แรงลัพธ์ เวลา 2 ชั่วโมง
1. มาตรฐานการเรียนรู้
มาตรฐาน ว 2.2 เข้าใจธรรมชาติของแรงในชีวิตประจำวัน ผลของแรงที่กระทำต่อวัตถุ ลักษณะการเคลื่อนที่แบบต่าง ๆ ของวัตถุ รวมทั้งนำความรู้ไปใช้ประโยชน์
2. ตัวชี้วัด
ว 2.2 ป.5/1 อธิบายวิธีการหาแรงลัพธ์ของแรงหลายแรงในแนวเดียวกันที่กระทำต่อวัตถุในกรณีที่วัตถุอยู่นิ่งจากหลักฐานเชิงประจักษ์
ว 2.2 ป.5/2 เขียนแผนภาพแสดงแรงที่กระทำต่อวัตถุที่อยู่ในแนวเดียวกันและแรงลัพธ์ที่กระทำต่อวัตถุ
3. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด
แรงลัพธ์เป็นผลรวมของแรงที่กระทำต่อวัตถุ ตั้งแต่ 2 แรงขึ้นไป แรงที่กระทำต่อวัตถุเดียวกันจะมีขนาดเท่ากับผลรวมของแรงทั้งสองเมื่อแรงทั้งสองอยู่ในแนวเดียวกันและมีทิศทางเดียวกัน แต่จะมีขนาดเท่ากับผลต่างของแรงทั้งสองเมื่อแรงทั้งสองอยู่ในแนวเดียวกันแต่มีทิศทางตรงข้ามกัน สำหรับวัตถุที่อยู่นิ่งแรงลัพธ์ที่กระทำต่อวัตถุมีค่าเป็นศูนย์
การเขียนแผนภาพของแรงที่กระทำต่อวัตถุสามารถเขียนได้โดยใช้ลูกศร โดยหัวลูกศรแสดงทิศทางของแรง และความยาวของลูกศรแสดงขนาดของแรงที่กระทำต่อวัตถุ
4. จุดประสงค์การเรียนรู้
1) นักเรียนสามารถอธิบายวิธีการหาแรงลัพธ์ของแรงหลายแรงในแนวเดียวกันที่กระทำต่อวัตถุได้ (K)
2) นักเรียนสามารถเขียนแผนภาพแสดงแรงและที่กระทำต่อวัตถุที่อยู่ในแนวเดียวกันและแรงลัพธ์ที่กระทำต่อวัตถุได้ (P)
3) นักเรียนมีความรับผิดชอบและมุ่งมั่นในการทำงานที่ได้รับมอบหมาย (A)
5. คุณลักษณะที่พึงประสงค์
รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย
ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำงาน
รักความเป็นไทย มีจิตสาธารณะ
6. สมรรถนะที่สำคัญ
ความสามารถในการสื่อสาร ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต
ความสามารถในการคิด ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี
ความสามารถในการแก้ปัญหา
7. เนื้อหาสาระ
แรง หมายถึง การกระทำที่สามารถทำให้วัตถุหรือสิ่งต่างๆ ที่หยุดนิ่งเคลื่อนที่ไปได้ หรือทำให้วัตถุที่กำลังเคลื่อนที่อยู่มีความเร็วเพิ่มขึ้นหรือช้าลง หรือเปลี่ยนทิศทางการเคลื่อนที่ของวัตถุได้ การออกแรงกระทำต่อวัตถุอาจมีแรงหลายแรงมากระทำต่อวัตถุร่วมกัน โดยผลรวมของแรงที่กระทำต่อวัตถุ ตั้งแต่ 2 แรงขึ้นไป เรียกว่า แรงลัพธ์ โดยผลของแรงลัพธ์ที่เกิดขึ้นมี 3 กรณี ได้แก่
1. แรงที่กระทำต่อวัตถุในแนวเดียวกัน ทิศทางเดียวกัน ค่าของแรงลัพธ์จะเท่ากับผลรวมของแรงทั้งหมดและแรงลัพธ์จะมีทิศทางเดียวกับแรงที่มากระทำต่อวัตถุ วัตถุจึงเคลื่อนที่ไปในทิศทางเดียวกับแรงลัพธ์
2. แรงที่กระทำต่อวัตถุในแนวเดียวกัน ทิศทางตรงกันข้ามกัน ค่าของแรงลัพธ์จะเท่ากับผลต่างของแรงที่มากระทำต่อวัตถุ และแรงลัพธ์จะมีทิศทางเดียวกับทิศทางของแรงที่มากกว่า
3. แรงที่กระทำต่อวัตถุเดียวกันในแนวเดียวกัน ทิศทางตรงกันข้ามกันและมีขนาดเท่ากันจะทำให้วัตถุอยู่นิ่ง แรงทั้งสองจะหักล้างกันทำให้แรงลัพธ์ที่กระทำต่อวัตถุมีค่าเป็นศูนย์
การเขียนแผนภาพของแรงที่กระทำต่อวัตถุสามารถเขียนได้โดยใช้ลูกศร โดยหัวลูกศรแสดงทิศทางของแรง และความยาวของลูกศรแสดงขนาดของแรงที่กระทำต่อวัตถุ
ประโยชน์ของแรง ในชีวิตประจำวันของเรามีการนำแรงลัพธ์มาใช้ประโยชน์มากมาย ตัวอย่างเช่น การสร้างสะพานแขวน การปั่นจักรยานพ่วง การใช้สุนัขหลาย ๆ ตัวลากเลื่อน เป็นต้น
9. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้
การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ โดยใช้รูปแบบวัฏจักรสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7Es) ร่วมกับการใช้สื่อเทคโนโลยีดิจิทัล (OBEC Content Center) มีกระบวนการ ดังนี้
ขั้นที่ 1 ขั้นตรวจสอบความรู้เดิม (Elictation Phase)
1) ครูทบทวนความรู้เดิมของนักเรียนเกี่ยวกับแรงที่นักเรียนรู้จักและได้เรียนรู้ โดยใช้
คำถามดังต่อไปนี้
- จากที่เคยเรียนมา นักเรียนรู้จักแรงอะไรบ้าง (แนวคำตอบ : แรงในการดึง แรงในการผลัก
แรงดึงดูดและแรงโน้มถ่วงของโลก)
- แรงมีผลต่อการเคลื่อนที่ของวัตถุอย่างไร (แนวคำตอบ : แรงทำให้วัตถุเปลี่ยนแปลงการ
เคลื่อนที่ เช่น แรงโน้มถ่วงของโลกทำให้วัตถุต่าง ๆ ตกลงสู่พื้น)
2) ครูตรวจสอบความรู้พื้นฐานของนักเรียนเกี่ยวกับแรงลัพธ์โดยใช้คำถามดังต่อไปนี้
- มีแรงกระทำต่อวัตถุหนึ่ง ๆ มากกว่า 1 แรงได้หรือไม่ อย่างไร (แนวคำตอบ : ได้ นักเรียน 2
คน ช่วยกันยกของ การเล่นชักเย่อ)
- ถ้ามีแรงหลาย ๆ แรงมากระทำต่อวัตถุ เราจะหาผลรวมของแรงเหล่านั้นได้อย่างไร (แนว
คำตอบ : ได้ นักเรียน 2 คน ช่วยกันยกของ การเล่นชักเย่อ)
3) ครูให้นักเรียนทำแบบทดสอบ ก่อนเรียน เรื่อง แรงลัพธ์โดยใช้ แบบทดสอบจาก
แบบเรียนสำเร็จรูปรายวิชาวิทยาศาสตร์ ชั้น ป.5 เรื่อง แรงลัพธ์ จากคลังเนื้อหาอิเล็กทรอนิกส์ OBEC Content Center เพื่อทดสอบความรู้ก่อนเรียน
ขั้นที่ 2 ขั้นเร้าความสนใจ (Engagement Phase)
4) ครูเปิดสื่อ 3D เรื่อง แรงลัพธ์ โดยใช้แบบจำลองแรงลัพธ์ จากคลังเนื้อหาอิเล็กทรอนิกส์
OBEC Content Center
5) ครูสนทนากับนักเรียนเพื่อกระตุ้นความสนใจ โดยครูตั้งคำถาม ดังนี้
- สิ่งที่ทำให้เชือกเคลื่อนที่ไปทางขวาหรือทางซ้ายได้ คืออะไร (แนวคำตอบ : แรงที่กระทำต่อเชือก)
- หากนักเรียนจะทำให้เชือกในแบบจำลองไม่เคลื่อนที่หรือหยุดนิ่ง นักเรียนควรทำอย่างไร (แนวคำตอบ : ขึ้นอยู่กับการกำหนดขนาดของแรง และทิศของแรงที่นักเรียนกำหนดในแบบจำลอง)
ขั้นที่ 3 ขั้นสำรวจและค้นหา (Exploration Phase)
6) ครูให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน จากนั้นให้นักเรียนทำกิจกรรม หาแรงลัพธ์ที่
กระทำต่อวัตถุได้อย่างไร ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.5 เล่ม 1 หน้า 30 -31
ขั้นที่ 4 ขั้นอธิบาย (Explanation Phase)
7) ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำเสนอผลการทำกิจกรรม
8) ครูให้นักเรียนศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมจากการดูคลิปวิดีโอ แรงในชีวิตเรา จากคลังเนื้อหา
อิเล็กทรอนิกส์ OBEC Content Center
9) ครูตั้งคำถามให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายเกี่ยวกับผลที่เกิดขึ้นกับถุงทรายและเพราะเหตุใด
ผลที่เกิดขึ้นกับถุงทรายจึงแตกต่างกัน (แนวคำตอบ : ผลที่เกิดกับถุงทรายคือถุงทรายเคลื่อนที่จากที่หยุดนิ่งเพราะมีแรงมากระทำ ซึ่งเมื่อออกแรงกระทำต่อถุงทราย 2 แรง ในทิศทางเดียวถุงทรายจะเคลื่อนที่ไปตามทิศของแรงที่มากระทำ แต่เมื่อมีแรง 2 แรงมากระทำในทิศตรงข้ามกัน ถุงทราย จะเคลื่อนที่ไปในทิศที่มีการออกแรงกระทำต่อวัตถุมากกว่า)
10) ครูถามนักเรียนต่อว่า หากเพื่อนทั้ง 2 คน ออกแรงกระทำต่อถุงทราย แล้วถุงทราย ไม่เคลื่อนที่ แสดงว่าอย่างไร (แนวคำตอบ : แสดงว่าแรงที่เพื่อนทั้ง 2 คน กระทำต่อถุงทรายในทิศตรงข้ามกันมีขนาดเท่ากัน แรงที่กระทำหักล้างกันหมดแรงลัพธ์จึงเป็นศูนย์ ถุงทรายจึงไม่เคลื่อนที่)
11) ครูอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับแรงลัพธ์ ว่าเป็นผลรวมของแรงที่กระทำต่อ
วัตถุตั้งแต่ 2 แรงขึ้นไป มีหน่วยเป็นนิวตัน ซึ่งการหาแรงลัพธ์ต้องเขียนแสดงแรงที่กระทำต่อวัตถุด้วยลูกศร ความยาวของลูกศรแทน ขนาดของแรงและหัวของลูกศรแทนทิศของแรงที่กระทำต่อวัตถุ การหาขนาดของแรงลัพธ์จึงต้องพิจารณาทั้งขนาดและทิศทางของแรง โดยผลของแรงลัพธ์ที่เกิดขึ้นมี 3 กรณี ได้แก่
1. แรงที่กระทำต่อวัตถุในแนวเดียวกัน ทิศทางเดียวกัน ค่าของแรงลัพธ์จะเท่ากับผลรวมของแรงทั้งหมดและแรงลัพธ์จะมีทิศทางเดียวกับแรงที่มากระทำต่อวัตถุ
2. แรงที่กระทำต่อวัตถุในแนวเดียวกัน ทิศทางตรงกันข้ามกัน ค่าของแรงลัพธ์จะเท่ากับผลต่างของแรงที่มากระทำต่อวัตถุและแรงลัพธ์จะมีทิศทางเดียวกับทิศทางของแรงที่มากกว่า
3. แรงที่กระทำต่อวัตถุเดียวกันในแนวเดียวกัน ทิศทางตรงกันข้ามกันและมีขนาดเท่ากันจะทำให้วัตถุอยู่นิ่ง แรงทั้งสองจะหักล้างกันทำให้แรงลัพธ์มีค่าเป็นศูนย์
12) ครูให้นักเรียนคำนวณหาขนาดและทิศทางแรงลัพธ์สมุดเล่มเล็ก เรื่อง แรงลัพธ์ จากคลัง
เนื้อหาอิเล็กทรอนิกส์ OBEC Content Center
ขั้นที่ 5 ขั้นขยายความรู้ (Elaboration Phase)
13) ครูให้นักเรียนแบ่งทีมเป็น 2 ทีม ทีมละ 4-5 คน เล่นเกมการศึกษา เรื่อง แรงลัพธ์ เกม
ศึกชักเย่อพลังแรง จากคลังเนื้อหาอิเล็กทรอนิกส์ OBEC Content Center
14) หลังจบเกม ครูถามนักเรียนว่า นักเรียนสังเกตหรือเรียนรู้สิ่งใดบ้างจากการเล่มเกม (แนวคำตอบ : การออกแรงดึงเชือกทั้ง 2 ฝั่งไม่เท่ากัน โดยทีมที่มีแรงกระทำต่อเชือกมากกว่าจะเป็นฝั่งที่ดึงเชือกมาจากฝ่ายตรงข้ามและเป็นผู้ชนะ)
ขั้นที่ 6 ขั้นประเมินผล (Evaluation Phase)
15) ครูตั้งคำถาม ถามนักเรียนเพื่อให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นว่าแรง มีประโยชน์และโทษอย่างไร โดยสุ่มถามนักเรียน 2-3 คน (แนวคำตอบ : ตอบตามแนวคิดของนักเรียน)
16) ครูให้นักเรียนทำแบบทดสอบ หลังเรียน เรื่อง แรงลัพธ์โดยใช้ แบบทดสอบจาก
แบบเรียนสำเร็จรูปรายวิชาวิทยาศาสตร์ ชั้น ป.5 เรื่อง แรงลัพธ์ จากคลังเนื้อหาอิเล็กทรอนิกส์ OBEC Content Center เพื่อทดสอบความรู้หลังเรียน
ขั้นที่ 7 ขั้นนำความรู้ไปใช้ (Extension Phase)
17) ครูให้นักเรียนสำรวจสถานการณ์ในชีวิตประจำวันที่เกี่ยวกับแรงลัพธ์
18) ครูให้นักเรียนออกแบบสิ่งประดิษฐ์ที่ใช้ความรู้เรื่องแรงลัพธ์ จากสมุดเล่มเล็ก เรื่อง แรง
ลัพธ์ จากคลังเนื้อหาอิเล็กทรอนิกส์ OBEC Content Center
9. สื่อการเรียนรู้
1) สื่อการเรียนรู้
1.1) แบบทดสอบจาก แบบเรียนสำเร็จรูปรายวิชาวิทยาศาสตร์ ชั้น ป.5 เรื่อง แรงลัพธ์
จากคลังเนื้อหาอิเล็กทรอนิกส์ OBEC Content Center โดย วชิราภรณ์ ศรีใจวงค์
1.2) แบบจำลองแรงลัพธ์ จากคลังเนื้อหาอิเล็กทรอนิกส์ OBEC Content Center
โดย กันต์พัฒน์ เกตุนิ่ม
1.3) สมุดเล่มเล็ก เรื่อง แรงลัพธ์ จากคลังเนื้อหาอิเล็กทรอนิกส์ OBEC Content Center
โดย พิชญา มาเอียด
1.4) เกมการศึกษา เรื่อง แรงลัพธ์ เกมศึกชักเย่อพลังแรง จากคลังเนื้อหาอิเล็กทรอนิกส์ OBEC Content Center โดย ธัญลักษณ์ แก้วระหัน
1.5) วิดีโอ แรงในชีวิตเรา จากคลังเนื้อหาอิเล็กทรอนิกส์ OBEC Content Center
โดย โนรียะห์ ฮามะ
1.6) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.5 เล่ม 1 โดยสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.)
10. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้
จุดประสงค์การเรียนรู้ วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์การประเมิน
ด้านความรู้ (K)
นักเรียนสามารถอธิบายวิธีการหาแรงลัพธ์ของแรงหลายแรงในแนวเดียวกันที่กระทำต่อวัตถุได้
-ตรวจแบบทดสอบก่อนเรียน/หลังเรียน
-ตรวจการทำสมุดเล่มเล็ก เรื่อง แรงลัพธ์
-ตรวจสมุดประจำตัวนักเรียน -แบบทดสอบก่อนเรียน/หลังเรียน
-สมุดเล่มเล็ก
เรื่อง แรงลัพธ์
-สมุดประจำตัวนักเรียน -ช่วงคะแนน 17-21 (ดีมาก)
-ช่วงคะแนน 12-16 (ดี)
-ช่วงคะแนน 7-11 (พอใช้)
-ช่วงคะแนน 1-6 (ปรับปรุง)
ผ่านเกณฑ์ ระดับพอใช้และมีผลแบบทดสอบหลัง
เรียนสูงกว่าก่อนเรียน
ด้านทักษะ (P)
นักเรียนสามารถเขียนแผนภาพแสดงแรงที่กระทำต่อวัตถุที่อยู่ในแนวเดียวกันและแรงลัพธ์ที่กระทำต่อวัตถุได้ -ตรวจการทำสมุดเล่มเล็ก เรื่อง แรงลัพธ์
-ตรวจการทำใบบันทึกผลการทำกิจกรรม เรื่องแรงลัพธ์ -สมุดเล่มเล็ก
เรื่อง แรงลัพธ์
-ใบบันทึกผลการทำกิจกรรม เรื่องแรงลัพธ์ -ช่วงคะแนน 10-12 (ดีมาก)
-ช่วงคะแนน 7-9 (ดี)
-ช่วงคะแนน 4-6 (พอใช้)
-ช่วงคะแนน 1-3 (ปรับปรุง)
ผ่านเกณฑ์ ระดับพอใช้
ด้านเจตคติ (A)
นักเรียนมีความรับผิดชอบและมุ่งมั่นในการทำงานที่ได้รับมอบหมาย -สังเกตพฤติกรรมของนักเรียน -แบบสังเกตพฤติกรรม -ช่วงคะแนน 5-6 (ดีมาก)
-ช่วงคะแนน 4 (ดี)
-ช่วงคะแนน 3 (พอใช้)
-ช่วงคะแนน 1-2 (ปรับปรุง)
ผ่านเกณฑ์ ระดับพอใช้
ด้านสมรรถนะสำคัญ
นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมโดยมีความสามารถในการคิดและความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต -ประเมินสมรรถนะของผู้เรียน -แบบประเมินสมรรถนะผู้เรียนของ
นักเรียน -ช่วงคะแนน 5-6 (ดีมาก)
-ช่วงคะแนน 4 (ดี)
-ช่วงคะแนน 3 (พอใช้)
-ช่วงคะแนน 1-2 (ปรับปรุง)
ผ่านเกณฑ์ ระดับพอใช้
ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์
นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมโดยมีวินัย ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมั่นในการทำงาน -สังเกตพฤติกรรมของนักเรียน -แบบสังเกตพฤติกรรม -ช่วงคะแนน 8-9 (ดีมาก)
-ช่วงคะแนน 6-7 (ดี)
-ช่วงคะแนน 4-5 (พอใช้)
-ช่วงคะแนน 1-3 (ปรับปรุง)
ผ่านเกณฑ์ ระดับพอใช้
ค้นหาทุกอย่างในเว็บครูบ้านนอก :
ตั้งกระทู้คำถามใหม่
กลับหน้าที่แล้ว
