ครูบ้านนอก

รายงานผลแบบวิธีปฏิบัติที่ดี (Best Practice)

……………………………………………….

ชื่อผลงาน การพัฒนาทักษะการทำงานตามขั้นตอนและความสามารถในการอธิบายขั้นตอนการปฏิบัติงานของนักเรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้ โดยใช้กระบวนการการจัดการเรียนรู้เชิงรุกร่วมกับ KARN Model ผ่านกิจกรรมการจัดสวนถาดแบบชื้น ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนวัดหินลาด

ชื่อผู้เสนอผลงาน นายณัฐวรรธน์ คุ้มคำ

ตำแหน่ง ครูชำนาญการ โรงเรียนวัดหินลาด

ประเภทผลงาน/นวัตกรรม

( ) การบริหารด้านการจัดการศึกษา.....................................................

() การจัดการเรียนรู้ การจัดการศึกษาแบบเรียนรวม ระดับชั้น ประถมศึกษาปีที่ 4-6

1. สภาพปัจจุบัน/ปัญหา

1.1 สภาพปัจจุบัน/ปัญหา

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม มุ่งเน้นให้ผู้เรียนทุกคนได้รับการพัฒนาอย่างเต็มศักยภาพ โดยยึดหลักว่าผู้เรียนมีความสามารถในการเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้แตกต่างกัน อีกทั้งหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ได้ให้ความสำคัญกับการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ส่งเสริมการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง การลงมือปฏิบัติ และการพัฒนาทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 โดยเฉพาะทักษะการทำงานร่วมกัน การคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และการจัดการตนเอง ซึ่งเป็นทักษะสำคัญสำหรับผู้เรียนทุกกลุ่ม รวมถึงนักเรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้

นักเรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้ (Learning Disabilities : LD) มักประสบปัญหาในด้านการอ่าน การเขียน การคิดคำนวณ การจดจำ รวมถึงการวางแผนและการจัดระบบความคิด ส่งผลให้การเรียนรู้ในชั้นเรียนปกติเป็นไปอย่างล่าช้า ขาดความมั่นใจในตนเอง และไม่กล้าแสดงออกทางความคิด สอดคล้องกับแนวคิดของ Kirk and Gallagher ที่กล่าวว่า ผู้เรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้ต้องได้รับการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมกับศักยภาพ เน้นการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรง และการใช้สื่อหรือกิจกรรมที่กระตุ้นการมีส่วนร่วมอย่างสร้างสรรค์ เพื่อช่วยให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาทักษะทางวิชาการและทักษะชีวิตได้อย่างเหมาะสม

จากการสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ของนักเรียน พบว่า ผู้เรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้มักมีข้อจำกัดด้านสมาธิ ความสามารถในการคิดเชื่อมโยง การวางแผนการทำงาน และการสื่อสารอธิบายขั้นตอนของตนเอง อีกทั้งยังมีปัญหาในการทำงานร่วมกับผู้อื่น เช่น การแบ่งหน้าที่ ความรับผิดชอบ และการช่วยเหลือกันภายในกลุ่ม ส่งผลให้การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในรูปแบบเดิมซึ่งเน้นการอธิบายเชิงทฤษฎีเพียงอย่างเดียว ไม่สามารถตอบสนองต่อความแตกต่างระหว่างบุคคลของผู้เรียนได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

แนวคิดดังกล่าวสอดคล้องกับทฤษฎีการเรียนรู้โดยการลงมือปฏิบัติ (Learning by Doing) ของ John Dewey ที่กล่าวว่า ผู้เรียนจะเกิดการเรียนรู้อย่างมีความหมายเมื่อได้ลงมือปฏิบัติจริงผ่านประสบการณ์ตรง รวมทั้งแนวคิดการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง (Constructivism) ของ Jean Piaget ซึ่งเชื่อว่าผู้เรียนสามารถสร้างความรู้ได้จากการมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมและประสบการณ์รอบตัว นอกจากนี้ Lev Vygotsky ยังได้เสนอแนวคิดเรื่องการเรียนรู้ทางสังคม (Social Constructivism) ที่เน้นการเรียนรู้ผ่านการทำงานร่วมกันและการช่วยเหลือจากเพื่อนหรือครู ซึ่งเหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับนักเรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้

ด้วยเหตุนี้ ผู้จัดทำจึงเห็นความสำคัญของการพัฒนารูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นการปฏิบัติจริง ผ่าน “กิจกรรมการจัดสวนถาดแบบชื้น” ในรายวิชาการงานอาชีพ เนื่องจากเป็นกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้นักเรียนได้ฝึกทักษะการทำงานอย่างเป็นลำดับขั้นตอน ตั้งแต่การวางแผน การเตรียมวัสดุอุปกรณ์ การออกแบบ การลงมือปฏิบัติ การดูแลรักษา ตลอดจนการอธิบายขั้นตอนการทำงานของตนเอง อีกทั้งยังส่งเสริมการทำงานร่วมกันเป็นกลุ่ม การช่วยเหลือกัน และการสร้างความภาคภูมิใจในผลงานของตนเอง ซึ่งสอดคล้องกับธรรมชาติการเรียนรู้ของผู้เรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้

นอกจากนี้ กิจกรรมการจัดสวนถาดแบบชื้นยังเป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมสมาธิ ความคิดสร้างสรรค์ และการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็ก ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง ช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้อย่างมีความสุข ลดความตึงเครียด และสามารถพัฒนาทักษะชีวิตได้อย่างเหมาะสมตามศักยภาพของแต่ละบุคคล อันเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนให้เกิดทักษะการทำงานและสามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข

ดังนั้น ผู้จัดทำจึงมีความสนใจพัฒนารูปแบบวิธีปฏิบัติที่ดี (Best Practice) เพื่อแก้ปัญหาการเรียนรู้ของนักเรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้ โดยใช้กิจกรรมการจัดสวนถาดแบบชื้นเป็นฐานในการจัดการเรียนรู้ เพื่อพัฒนาทักษะการทำงานตามขั้นตอน ความสามารถในการอธิบายขั้นตอนการทำงาน และทักษะการทำงานร่วมกันเป็นกลุ่มของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนวัดหินลาด ให้มีประสิทธิภาพและเหมาะสมกับบริบทของผู้เรียนต่อไป

1.2 แนวทางการแก้ปัญหา/พัฒนา

จากสภาพปัญหาการเรียนรู้ของนักเรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้ (Learning Disabilities : LD) ซึ่งพบว่าผู้เรียนมีข้อจำกัดด้านการทำงานตามลำดับขั้นตอน การอธิบายกระบวนการทำงาน และการทำงานร่วมกับผู้อื่น ผู้จัดทำจึงได้พัฒนาแนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ KARN Model ร่วมกับกิจกรรม “การจัดสวนถาดแบบชื้น” ในรายวิชาการงานอาชีพ สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนวัดหินลาด เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง สามารถเรียนรู้ได้ตามศักยภาพ และเกิดพัฒนาการด้านทักษะการทำงานอย่างเป็นรูปธรรม

KARN Model เป็นรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่มุ่งเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยส่งเสริมการเรียนรู้ผ่านกระบวนการปฏิบัติ การมีส่วนร่วม และการทำงานร่วมกันอย่างสร้างสรรค์ ซึ่งเหมาะสมกับผู้เรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้ เนื่องจากเป็นกระบวนการที่ช่วยลดความซับซ้อนของเนื้อหา ทำให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ทีละขั้นตอนอย่างชัดเจน เข้าใจง่าย และเกิดความภาคภูมิใจในตนเองจากการสร้างชิ้นงานจริง

แนวทางการดำเนินงานตาม KARN Model

K : Knowledge Learning

(การเรียนรู้จากความรู้และประสบการณ์)

ครูจัดกิจกรรมกระตุ้นความสนใจเกี่ยวกับการจัดสวนถาดแบบชื้น โดยใช้ภาพ ตัวอย่างผลงานจริง และการสาธิตขั้นตอนอย่างง่าย เพื่อให้นักเรียนเกิดความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับวัสดุอุปกรณ์ วิธีการจัดสวน และประโยชน์ของการทำงานเป็นขั้นตอน พร้อมทั้งใช้คำถามกระตุ้นการคิดและเชื่อมโยงประสบการณ์เดิมของผู้เรียน

ในขั้นนี้ ครูจะใช้วิธีอธิบายแบบสั้น กระชับ ชัดเจน และแบ่งเนื้อหาเป็นลำดับขั้น เพื่อช่วยให้นักเรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้สามารถจดจำและเข้าใจได้ง่ายมากขึ้น ส่งผลให้นักเรียนเกิดความพร้อมก่อนลงมือปฏิบัติจริง

ผลที่เกิดขึ้น

นักเรียนเริ่มเข้าใจขั้นตอนการทำงาน กล้าซักถาม และสามารถบอกวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการจัดสวนถาดแบบชื้นได้อย่างถูกต้อง

A : Action Learning

(การเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติ)

นักเรียนลงมือปฏิบัติการจัดสวนถาดแบบชื้นด้วยตนเอง โดยครูแบ่งขั้นตอนการทำงานอย่างชัดเจน เช่น การเตรียมดิน การเลือกต้นไม้ การจัดวางองค์ประกอบ และการดูแลรักษา พร้อมใช้ใบงานภาพประกอบและการสาธิตซ้ำในจุดที่นักเรียนยังไม่เข้าใจ

ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนได้เรียนรู้ผ่านการลองผิดลองถูก และช่วยเหลืออย่างใกล้ชิดตามศักยภาพของแต่ละบุคคล ทำให้นักเรียนเกิดทักษะการทำงานจากประสบการณ์ตรง

แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับแนวคิดของ John Dewey ที่เชื่อว่าการเรียนรู้ที่ดีที่สุดเกิดจากการลงมือปฏิบัติจริง (Learning by Doing)

ผลที่เกิดขึ้น

นักเรียนสามารถปฏิบัติงานตามขั้นตอนได้ดีขึ้น มีสมาธิในการทำงาน และเกิดความภาคภูมิใจเมื่อสามารถสร้างผลงานของตนเองได้สำเร็จ

R : Relationship Learning

(การเรียนรู้ผ่านความสัมพันธ์และการทำงานร่วมกัน)

ครูจัดกิจกรรมให้นักเรียนทำงานเป็นกลุ่ม ฝึกการแบ่งหน้าที่ การช่วยเหลือกัน และการสื่อสารภายในกลุ่ม เช่น การช่วยกันเลือกต้นไม้ การตกแต่งสวน และการดูแลความเรียบร้อยของผลงาน

นักเรียนได้เรียนรู้การยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น ฝึกความรับผิดชอบ และสร้างปฏิสัมพันธ์ที่ดีระหว่างเพื่อนในชั้นเรียน ซึ่งเหมาะสมกับผู้เรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้ที่มักขาดความมั่นใจในการเข้าสังคม

แนวคิดนี้สอดคล้องกับทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคมของ Lev Vygotsky ที่เน้นการเรียนรู้ผ่านการมีปฏิสัมพันธ์และการช่วยเหลือกันในสังคม

ผลที่เกิดขึ้น

นักเรียนสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดีขึ้น กล้าแสดงความคิดเห็น มีน้ำใจช่วยเหลือเพื่อน และมีความสุขในการเรียนรู้ร่วมกัน

N : Network and Reflection

(การสร้างเครือข่ายการเรียนรู้และการสะท้อนผล)

หลังเสร็จกิจกรรม นักเรียนร่วมกันนำเสนอผลงาน อธิบายขั้นตอนการจัดสวนถาดแบบชื้น และสะท้อนสิ่งที่ตนเองได้เรียนรู้จากการทำกิจกรรม ครูใช้คำถามง่าย ๆ เพื่อช่วยให้นักเรียนสามารถสรุปขั้นตอนการทำงานและปัญหาที่พบระหว่างการปฏิบัติงานได้

นอกจากนี้ ครูยังเปิดโอกาสให้ผู้ปกครอง ชุมชน หรือครูในโรงเรียนร่วมชื่นชมผลงานของนักเรียน เพื่อสร้างกำลังใจและเสริมแรงทางบวกแก่ผู้เรียน

แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับแนวคิดการสะท้อนผลการเรียนรู้ (Reflection) ที่ช่วยให้ผู้เรียนเกิดการคิดทบทวนและพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง

ผลที่เกิดขึ้น

นักเรียนสามารถอธิบายขั้นตอนการทำงานของตนเองได้ชัดเจนขึ้น มีความมั่นใจในการสื่อสาร และเห็นคุณค่าในผลงานของตนเอง

ผลการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างชัดเจน

หลังจากนำ KARN Model มาใช้ร่วมกับกิจกรรมการจัดสวนถาดแบบชื้น พบว่า นักเรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้มีพัฒนาการที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน ได้แก่

1. นักเรียนสามารถปฏิบัติงานตามลำดับขั้นตอนได้ดีขึ้น

2. นักเรียนสามารถอธิบายขั้นตอนการทำงานของตนเองได้

3. นักเรียนมีสมาธิและความรับผิดชอบในการทำงานมากขึ้น

4. นักเรียนสามารถทำงานร่วมกับเพื่อนได้อย่างมีความสุข

5. นักเรียนเกิดความภาคภูมิใจและมีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้

6. ผลงานของนักเรียนมีความสมบูรณ์และสร้างสรรค์มากขึ้น

ส่งผลให้การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในรายวิชาการงานอาชีพมีประสิทธิภาพ สามารถพัฒนาผู้เรียนได้อย่างเหมาะสมตามศักยภาพ และเป็นแนวทางที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับผู้เรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้อื่น ๆ ได้อย่างเหมาะสม

3. ใช้กระบวนการ PDCA ในการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

เพื่อให้การดำเนินงานมีประสิทธิภาพและเกิดการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ผู้จัดทำได้นำวงจรคุณภาพ PDCA มาใช้ในการบริหารจัดการ ดังนี้

P : Plan (วางแผน)

• ศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการของผู้เรียน

• วิเคราะห์ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้ของกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

• ออกแบบกิจกรรมการจัดสวนถาดแบบชื้นโดยใช้ KARN Model

• จัดเตรียมสื่อ วัสดุอุปกรณ์ และเครื่องมือวัดประเมินผล

D : Do (ดำเนินการ)

• จัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามขั้นตอนของ KARN Model

• ส่งเสริมการเรียนรู้แบบ Active Learning

• ฝึกผู้เรียนให้ลงมือปฏิบัติจริงผ่านกิจกรรมกลุ่ม

• ครูทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยความสะดวกและให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิด

C : Check (ตรวจสอบ)

• ประเมินผลการพัฒนาทักษะการจัดการในการทำงาน

• สังเกตพฤติกรรมการทำงานร่วมกันของผู้เรียน

• ประเมินชิ้นงานและกระบวนการทำงาน

• สะท้อนผลการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างครูและผู้เรียน

A : Act (ปรับปรุงพัฒนา)

• นำผลการประเมินมาปรับปรุงกิจกรรมให้เหมาะสมยิ่งขึ้น

• พัฒนาสื่อและวิธีการจัดการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับศักยภาพของผู้เรียน

• ขยายผลการดำเนินงานสู่ระดับชั้นอื่นหรือกิจกรรมอื่นในโรงเรียน

4. ส่งเสริมแรงเสริมทางบวกและความภาคภูมิใจในตนเอง

ครูใช้การเสริมแรงทางบวก เช่น คำชมเชย การแสดงผลงาน และการมอบเกียรติบัตร เพื่อสร้างกำลังใจและความภาคภูมิใจในตนเองให้แก่ผู้เรียน ช่วยให้นักเรียนเกิดแรงจูงใจในการเรียนรู้ กล้าแสดงออก และมีทัศนคติที่ดีต่อการทำงานร่วมกับผู้อื่น

5. การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ

โรงเรียนส่งเสริมความร่วมมือระหว่างครู ผู้ปกครอง และชุมชน ในการสนับสนุนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เช่น การจัดหาวัสดุอุปกรณ์ การร่วมให้กำลังใจผู้เรียน และการเผยแพร่ผลงานของนักเรียน เพื่อให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องทั้งในและนอกห้องเรียน

สรุปแนวทางการแก้ปัญหา/การพัฒนา

การพัฒนาผู้เรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้โดยใช้ KARN Model ผ่านกิจกรรมการจัดสวนถาดแบบชื้น เป็นแนวทางที่ช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง ได้ฝึกทักษะการจัดการในการทำงาน การคิดวางแผน และการทำงานร่วมกับผู้อื่นอย่างเป็นระบบ ส่งผลให้ผู้เรียนมีพัฒนาการด้านทักษะชีวิต ทักษะสังคม และความภาคภูมิใจในตนเองเพิ่มขึ้น อีกทั้งยังเป็นรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่สามารถประยุกต์ใช้ในการพัฒนาผู้เรียนกลุ่มอื่นได้อย่างเหมาะสมและยั่งยืน

เว็บน่าสนใจ