S: Shared Vision and Leadership - การสร้างวิสัยทัศน์และภาวะผู้นำร่วม ประกอบด้วย การกำหนดวิสัยทัศน์ร่วมด้านคุณภาพปฐมวัย การสร้างภาวะผู้นำร่วมของครูและบุคลากร ไการมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้องในการขับเคลื่อนคุณภาพ ได้แก่
- การกำหนดวิสัยทัศน์ร่วมด้านคุณภาพปฐมวัย คือ การที่ผู้บริหาร ครู และผู้เกี่ยวข้องร่วมกันกำหนดเป้าหมายการพัฒนาเด็กปฐมวัยให้มีคุณภาพตามวัย ครอบคลุมพัฒนาการ 5 ด้าน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ทักษะด้านเทคโนโลยี และทักษะชีวิตและอาชีพ โดยใช้เป้าหมายดังกล่าวเป็นทิศทางร่วมในการจัดการศึกษา
- การสร้างภาวะผู้นำร่วมของครูและบุคลากร คือ การส่งเสริมให้ครูและบุคลากรมีบทบาทในการคิด ร่วมวางแผน ร่วมตัดสินใจ และร่วมรับผิดชอบต่อการพัฒนาคุณภาพเด็กปฐมวัยอย่างสร้างสรรค์ ภายใต้บรรยากาศของการทำงานเป็นทีมและการเรียนรู้ร่วมกัน
- การมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้องในการขับเคลื่อนคุณภาพ คือ การเปิดโอกาสให้ผู้บริหาร ครู ผู้ปกครอง ชุมชน และภาคีเครือข่าย มีส่วนร่วมในการสนับสนุนการจัดประสบการณ์ การดำเนินกิจกรรม และการพัฒนาเด็กปฐมวัยให้บรรลุเป้าหมายของสถานศึกษา
H: Holistic Child Development การพัฒนาเด็กปฐมวัยแบบองค์รวม ประกอบด้วย การจัดประสบการณ์ตามหลักสูตรปฐมวัย การส่งเสริมพัฒนาการ 5 ด้านหลัก การจัดกิจกรรมที่เหมาะสมกับวัยและความแตกต่างระหว่างบุคคล ได้แก่
- การจัดประสบการณ์ตามหลักสูตรปฐมวัย คือ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย เน้นให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติ การเล่น การสำรวจ และการมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมอย่างเหมาะสมตามวัย
- การส่งเสริมพัฒนาการ 5 ด้านหลัก คือ การพัฒนาเด็กปฐมวัยให้มีความพร้อมในด้านการเคลื่อนไหว กล้ามเนื้อมัดเล็ก ความเข้าใจภาษา การใช้ภาษา และการช่วยเหลือตนเอง ผ่านกิจกรรมที่หลากหลาย ต่อเนื่อง และเหมาะสมกับระดับพัฒนาการของเด็ก
- การจัดกิจกรรมที่เหมาะสมกับวัยและความแตกต่างระหว่างบุคคล คือ การออกแบบกิจกรรมที่คำนึงถึงความพร้อม ความสนใจ ความสามารถ และศักยภาพของเด็กแต่ละคน เพื่อให้เด็กได้รับการพัฒนาอย่างสมดุล มีความสุข และเกิดความมั่นใจในการเรียนรู้
I: Integrated Character and School Projects การบูรณาการคุณลักษณะอันพึงประสงค์กับโครงการของสถานศึกษา ประกอบด้วย การปลูกฝังคุณธรรมและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ การบูรณาการกิจกรรมกับแผนปฏิบัติราชการประจำปี การส่งเสริมพฤติกรรมที่เหมาะสมตามวัย ได้แก่
- การปลูกฝังคุณธรรมและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ คือ การส่งเสริมให้เด็กปฐมวัยมีพฤติกรรมที่สะท้อนคุณธรรมพื้นฐาน เช่น ความมีวินัย ความรับผิดชอบ ความซื่อสัตย์ การแบ่งปัน การช่วยเหลือตนเองและผู้อื่น ตลอดจนการอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข
- การบูรณาการกิจกรรมกับแผนปฏิบัติราชการประจำปี คือ การเชื่อมโยงการพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของเด็กกับโครงการ กิจกรรม และแผนงานของสถานศึกษา เพื่อให้การปลูกฝังคุณธรรมเกิดขึ้นอย่างเป็นระบบ ต่อเนื่อง และสอดคล้องกับนโยบายของโรงเรียน
- การส่งเสริมพฤติกรรมที่เหมาะสมตามวัย คือ การจัดกิจกรรมและสภาพแวดล้อมที่ช่วยให้เด็กได้ฝึกปฏิบัติพฤติกรรมที่พึงประสงค์ในชีวิตประจำวัน เช่น การรอคอย การรับฟังผู้อื่น การปฏิบัติตามข้อตกลง การแสดงออกอย่างเหมาะสม และการรู้จักรับผิดชอบต่อหน้าที่ของตนเอง
N: New Technology Readiness การเรียนรู้เท่าทันเทคโนโลยีในยุคใหม่ประกอบด้วย การเปิดประสบการณ์การเรียนรู้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสมตามวัย การส่งเสริมการปรับตัวต่อความทันสมัยของสังคม การใช้สื่อและเทคโนโลยีเพื่อสนับสนุนการเรียนรู้ ได้แก่
- การเปิดประสบการณ์การเรียนรู้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสมตามวัย คือ การส่งเสริมให้เด็กปฐมวัยได้รู้จักเทคโนโลยีพื้นฐานในชีวิตประจำวันอย่างเหมาะสม ไม่เกินวัย และอยู่ภายใต้การดูแลของครู เพื่อให้เด็กเกิดความคุ้นเคยกับเครื่องมือ สื่อ และนวัตกรรมที่เกี่ยวข้องกับการดำรงชีวิตในปัจจุบัน
- การส่งเสริมการปรับตัวต่อความทันสมัยของสังคม คือ การจัดประสบการณ์ที่ช่วยให้เด็กเข้าใจการเปลี่ยนแปลงของโลกยุคใหม่ รู้จักใช้ความคิด การสังเกต การตั้งคำถาม และการแก้ปัญหาเบื้องต้น เพื่อเตรียมความพร้อมในการดำรงชีวิตอย่างเหมาะสม
- การใช้สื่อและเทคโนโลยีเพื่อสนับสนุนการเรียนรู้ คือ การนำสื่อดิจิทัล แหล่งเรียนรู้ และอุปกรณ์เทคโนโลยีที่เหมาะสมมาใช้เสริมการจัดประสบการณ์ เพื่อกระตุ้นความสนใจ ส่งเสริมการเรียนรู้ และพัฒนาเด็กปฐมวัยให้สอดคล้องกับบริบทของยุคการศึกษาใหม่
E: Empowering Life and Career Inspiration การเสริมพลังทักษะชีวิตและการสร้างแรงบันดาลใจสู่อาชีพ ประกอบด้วย การส่งเสริมการรู้จักตนเอง การปลูกฝังทักษะชีวิตเบื้องต้น การสร้างแรงบันดาลใจด้านอาชีพผ่านบทบาทสมมติ ได้แก่
- การส่งเสริมการรู้จักตนเอง คือ การจัดกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้เด็กได้สำรวจความสนใจ ความถนัด ความชอบ และความสามารถของตนเอง เพื่อให้เด็กเกิดความภาคภูมิใจในตนเอง กล้าแสดงออก และมีพื้นฐานในการค้นพบศักยภาพของตนอย่างเหมาะสมตามวัย
- การปลูกฝังทักษะชีวิตเบื้องต้น คือ การส่งเสริมให้เด็กสามารถช่วยเหลือตนเอง ปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน มีความรับผิดชอบ รู้จักแก้ปัญหาง่าย ๆ ทำงานร่วมกับผู้อื่น และปรับตัวในสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างเหมาะสมตามวัย
- การสร้างแรงบันดาลใจด้านอาชีพผ่านบทบาทสมมติ คือ การจัดกิจกรรมที่ให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับอาชีพต่าง ๆ ผ่านการแต่งกายอาชีพในฝัน การเล่นบทบาทสมมติ การเล่าเรื่อง และการแสดงออกอย่างสร้างสรรค์ เพื่อปลูกฝังให้เด็กเห็นคุณค่าของอาชีพและเกิดแรงบันดาลใจในการประกอบอาชีพที่ตนเองสนใจในอนาคต
SHINE Model ประกอบด้วยตัวแปรแฝง 5 ด้าน ได้แก่ การสร้างวิสัยทัศน์และภาวะผู้นำร่วม การพัฒนาเด็กปฐมวัยแบบองค์รวม การบูรณาการคุณลักษณะอันพึงประสงค์กับโครงการของสถานศึกษา การเตรียมความพร้อมด้านเทคโนโลยีในยุคใหม่ และการเสริมพลังทักษะชีวิตและแรงบันดาลใจสู่อาชีพ โดยแต่ละตัวแปรแฝงมีองค์ประกอบที่สะท้อนกระบวนการบริหารจัดการศึกษาปฐมวัยอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมทั้งมิติการบริหารของสถานศึกษาและมิติคุณภาพของเด็กปฐมวัยตามเป้าหมายของรูปแบบอย่างครบถ้วน