ครูบ้านนอก

บทคัดย่อ

เรื่องที่วิจัย การพัฒนาทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ สาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ด้วยรูปแบบการสอนแบบ

PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL“สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)” เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์

ผู้วิจัย นางกาญจน์ชนา ชินวานิชย์เจริญ ครูชำนาญการพิเศษ

โรงเรียนเทศบาล 1 โพศรี สังกัดสำนักการศึกษาเทศบาลนครอุดรธานี

ปีที่วิจัย 2568

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ดังนี้ (1) เพื่อสร้างรูปแบบการสอนแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)” เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 (2) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการสอนแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)” เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 (3) เพื่อประเมินรูปแบบการสอนแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)” เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5/1 โรงเรียนเทศบาล 1 โพศรี สังกัดสำนักการศึกษาเทศบาลนครอุดรธานี ภาคเรียนที่ 2

ปีการศึกษา 2568 จำนวน 23 คน ซึ่งได้มาโดยวิธีการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง (1) แบบสอบถามความคิดเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิ ประกอบด้วยประเด็นทฤษฎีการเรียนรู้แบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)”เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ของนักเรียน ที่จะสามารถจัดการเรียนการสอนให้บรรลุผลอย่าดีมีคุณภาพ จะต้องดำเนินการอย่างไร มีขั้นตอน มีองค์ประกอบหรือกิจกรรมใดบ้าง (2) แผนการจัดการเรียนรู้ตามรูปแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)”เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ของนักเรียน จำนวน 5 แผน ใช้เวลา 5 ชั่วโมง (3) แบบทดสอบวัดทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ของนักเรียน แบบปรนัย 4 ตัวเลือก จำนวน 30 ข้อ (4) แบบวัดความพึงพอใจที่มีต่อรูปแบบการสอนแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)”เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ของนักเรียน โดยเก็บข้อมูลจากนักเรียนกลุ่มตัวอย่าง

ผลการวิจัยพบว่า

1. รูปแบบการสอนแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)”เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ พบว่า

การพัฒนารูรูปแบบการสอนแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)”เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ พบว่า รูปแบบการมีองค์ประกอบที่สำคัญ 5 องค์ประกอบ คือ 1) หลักการของรูปแบบการสอน 2) จุดประสงค์ของรูปแบบการสอน 3) เนื้อหาสาระของรูปแบบการสอน 4) กิจกรรมและกระบวนการเรียนการสอน และ 5) การวัดและประเมินผล องค์ประกอบสำคัญของรูปแบบ การสอนมี 5 ขั้นตอนคือ ขั้นที่ 1 : P – Preparation : เตรียมความพร้อม ขั้นที่ 2 : R – Research & Experiment : ทดลองก่อนทำจริง ขั้นที่ 3 : A – Apply & Create : ลงมือสร้างงาน ขั้นที่ 4 : C – Check & Improve : ตรวจสอบและปรับปรุง ขั้นที่ 5 : E – Exhibit & Reflect : แสดงผลงานและสะท้อนคิดเพื่อให้ได้รูปแบบการสอนที่มีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ ผู้วิจัยได้ศึกษาแนวคิดจากผู้ทรงคุณวุฒิ เพื่อนำข้อมูลมาสังเคราะห์เพื่อกำหนดเป็นองค์ประกอบของรูปแบบการสอนแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)”เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ พบว่า

1) องค์ประกอบของรูปแบบด้านหลักการสอน พบว่า

1.1) การจัดการเรียนรู้ตามแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL จะช่วยให้ผู้เรียนเกิดการพัฒนาการคิด โดยมุ่งหวังให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ศิลปะ ที่เน้นทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ โดยให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียนทุกขั้นตอนในกิจกรรมที่หลากหลาย

1.2) ช่วยส่งเสริมผู้เรียนที่มีความรู้พื้นฐานเดิมในเรื่องที่จะเรียน หรือเรื่องที่เกี่ยวข้องกับสิ่งที่จะเรียนอย่างเพียงพอ จะทำให้ผู้เรียนสามารถนำความรู้ใหม่ในหน่วยการเรียนรู้ที่กำหนดได้ และทำให้ความรู้นั้นมีความหมายนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้

1.3) การจัดการเรียนรู้ตามแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL เน้นให้ผู้เรียนปฏิบัติกิจกรรมร่วมกัน ผู้เรียนเป็นศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้ ผู้เรียนสามารถกำหนดวิธีการเรียนรู้ด้วยตนเอง โดยผู้สอนมีบทบาทคอยกระตุ้นให้ผู้เรียนค้นหาหนทางแห่งการได้มาซึ่งคำตอบด้วยตนเอง 2) องค์ประกอบของรูปแบบด้านจุดมุ่งหมาย พบว่า การจัดการเรียนรู้ตามแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL ช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนมีทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ ซึ่งเป็นทักษะการคิดที่จำเป็นต้องใช้ในชีวิตประจำวันและทักษะการคิดขั้นสูง โดยการทบทวนความรู้เดิม พบสถานการณ์ ที่เป็นปัญหา เกิดความขัดแย้งทางปัญญา มีปฏิสัมพันธ์ในห้องเรียน เชื่อมโยงความรู้เดิมกับความรู้ใหม่ สร้างองค์ความรู้ใหม่ภายใต้กรอบแนวคิดเดิม ซึ่งสามารถนำไปสู่การสร้างองค์ความรู้ใหม่ได้ด้วยตนเอง

2. ผลการทดลองใช้รูปแบบการสอนแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)”เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ พบว่า คะแนนทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ก่อนเรียนและหลังเรียน พบว่า การทดสอบค่าสถิติ t = 42.93, Sig = .000 นักเรียนมีทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ก่อนเรียนและหลังเรียนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยคะแนนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน สาเหตุที่ส่งผลให้นักเรียนมีคะแนนหลังเรียนสูงขึ้นกว่าก่อนเรียน เป็นเพราะ 1) รูปแบบการสอนแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)”เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ มีขั้นตอนการจัดการเรียนรู้ที่ชัดเจน ไม่ซับซ้อน ง่ายสำหรับการนำไปใช้ ส่งผลให้ครูสามารถนำไปใช้ในการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ 2) กิจกรรมการเรียนรู้ตามรูปแบบมีขั้นตอนการสร้างแรงจูงใจในการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียน ทำให้นักเรียนมองเห็นคุณค่าของสิ่งที่จะต้องเรียนรู้ และสามารถเชื่อมโยงความรู้ และประสบการณ์เดิมกับเรื่องที่จะเรียนเข้าด้วยกันได้ 3) กิจกรรมการเรียนรู้ ผู้เรียนได้ฝึกทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์จากสถานการณ์ เนื้อหาสาระ เรื่องราว บทความ เหตุการณ์ ฯลฯ ซึ่งเป็นสถานการณ์ปัจจุบันที่สอดคล้องกับสาระการเรียนรู้ ทำให้นักเรียนมีความสนใจในการเรียน อยากเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้ มีความกระตือรือร้นที่จะเรียน มีความอยากรู้อยากเห็น มีความตั้งใจในการทำกิจกรรมการเรียนรู้และฝึกกระบวนการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ เพื่อหาคำตอบ 4) กิจกรรมการเรียนรู้ นักเรียนได้ฝึกคิดวิเคราะห์ทั้งการคิดวิเคราะห์เป็นรายบุคคล และการคิดเป็นรายกลุ่มย่อย ส่งผลให้นักเรียนกล้าแสดงออก มีเหตุผล กล้าแสดงความคิดเห็นไม่กลัวว่าความคิดของตนเองผิด ได้แสดงศักยภาพของตนเอง รู้จักตั้งคำถามและฝึกการคิดเพื่อหาคำตอบ 5) การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาการคิดวิเคราะห์ เมื่อครูเปิดโอกาสให้นักเรียนได้ฝึกการคิดวิเคราะห์บ่อย ๆ ส่งผลให้นักเรียนได้พัฒนาการคิดวิเคราะห์และมีการคิดวิเคราะห์ที่สูงขึ้น สามารถเชื่อมโยงความรู้ ประสบการณ์และเหตุการณ์ต่างๆ รวมทั้งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน ส่งผลให้สามารถตัดสินใจและการแก้ปัญหาได้ถูกต้อง

3. ผลการประเมินรูปแบบการสอนแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL“สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)”เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ พบว่า โดยรวมนักเรียนมีความพึงพอใจต่อการเรียนรู้โดยใช้รูปแบบการสอนวิทยาศาสตร์ตามแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL เพื่อส่งเสริมทักษะการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ โดยรวมนักเรียนมีความพึงพอใจต่อการเรียนรู้โดยใช้รูปแบบการสอนแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)”เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ อยู่ในระดับมากที่สุด (x̄= 4.51) เมื่อพิจารณาในรายละเอียด พบว่า นักเรียนมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุดทุกรายการ รายการที่มีค่าคะแนนเฉลี่ยสูงสุด 3 ลำดับแรก ได้แก่รายการ ข้อที่ 4. กิจกรรมการเรียนรู้เปิดโอกาสให้นักเรียนได้ฝึกการคิดการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์เป็นกลุ่มย่อย เพื่อหาคำตอบ รองลงมาคือ รายการข้อที่ 10. กิจกรรมการเรียนรู้เปิดโอกาสให้นักเรียนได้มีส่วนร่วมในการสรุปบทเรียน และรายการข้อที่ 1. ครูผู้สอนแจ้งวัตถุประสงค์การเรียนรู้ให้นักเรียนทราบก่อนเรียนทุกครั้ง ( x̄ = 4.72, x̄ = 4.65 และ x̄= 4.63) ตามลำดับและจากการสังเคราะห์ข้อคำถามปลายเปิด ยังพบว่า นักเรียนยังมีความเห็นเพิ่มเติมว่า การเรียนรู้โดยใช้รูปแบบการสอนแบบ PRACTICE–ART (P–R–A–C–E) MODEL “สนุกกับภาพพิมพ์ (คัตตอนบัต)”เพื่อส่งเสริมทักษะการพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะเป็นกิจกรรมการเรียนรู้ที่สนุกสนาน ได้เรียนรู้เนื้อหาตามหลักสูตรและได้ฝึกการคิดวิเคราะห์ควบคู่ไปด้วย ได้ฝึกคิดตามสถานการณ์ เรื่องราวหรือเนื้อหาต่าง ๆ ได้อภิปรายแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเพื่อนๆ และครูผู้สอน ทำให้ได้แนวคิดที่หลากหลายยิ่งขึ้น ได้ฝึกการนำเสนอผลการคิดของตนเองหน้าชั้น ทำให้กล้าแสดงออก กล้าคิด กล้าพูดและแสดงความคิดเห็น ส่งผลให้มีการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์สูงขึ้น รวมทั้งได้ฝึกการวิเคราะห์ปัญหาและแก้ปัญหาด้วยตนเองซึ่งสามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้

เว็บน่าสนใจ