ครูบ้านนอก

ที่มาและความสำคัญของปัญหา

ยุทธศาสตร์ชาติด้านการพัฒนาศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ ได้ให้ความสำคัญกับการจัดการศึกษาเพื่อคนทุกกลุ่ม โดยเฉพาะผู้เรียนที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ เพื่อให้ได้รับโอกาสในการพัฒนาอย่างทั่วถึงและเท่าเทียม เน้นการส่งเสริมทักษะการสื่อสารขั้นพื้นฐาน การอยู่ร่วมกับผู้อื่น และการปรับตัวทางอารมณ์ ซึ่งเป็นทักษะสำคัญของศตวรรษที่ 21 อีกทั้งกรอบมาตรฐานการศึกษาสำหรับคนพิการยังกำหนดให้สถานศึกษาพัฒนาผู้เรียนให้สามารถสื่อสารความต้องการ ความรู้สึก และอารมณ์ได้อย่างเหมาะสม เพื่อให้สามารถดำรงชีวิตประจำวันได้อย่างมีคุณภาพ การพัฒนานวัตกรรมหรือสื่อที่ช่วยให้ผู้เรียนบกพร่องทางสติปัญญาสามารถเข้าใจอารมณ์และสื่อสารได้ จึงเป็นแนวทางสำคัญที่สอดคล้องกับนโยบายระดับชาติอย่างยิ่ง

ศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดลำปาง และหน่วยบริการอำเภอวังเหนือ 2 มีบทบาทสำคัญในการจัดบริการช่วยเหลือระยะแรกเริ่ม การส่งเสริมทักษะการสื่อสาร และพัฒนาการเรียนรู้สำหรับเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาและกลุ่มเด็กที่ต้องการความช่วยเหลือพิเศษ โดยศูนย์มีหน้าที่จัดทำแผนการศึกษาเฉพาะบุคคล (IEP) ติดตามความก้าวหน้าของผู้เรียน และพัฒนานวัตกรรมหรือสื่อที่เอื้อต่อการเรียนรู้เฉพาะด้าน หนึ่งในภารกิจสำคัญคือการส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถสื่อสารความต้องการและอารมณ์ได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย ซึ่งจำเป็นต่อการลดพฤติกรรมเสี่ยง การช่วยเหลือตนเอง และการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นได้ดีขึ้น

การสื่อสารด้านอารมณ์เป็นพื้นฐานในการสร้างปฏิสัมพันธ์ทางสังคม การเรียนรู้ และพฤติกรรมที่เหมาะสม เด็กบกพร่องทางสติปัญญาจำนวนมากประสบปัญหาการรู้จำอารมณ์และไม่สามารถแสดงออกทางอารมณ์ได้อย่างเหมาะสม ทำให้สื่อสารความต้องการไม่ได้ เกิดความเครียด ความกังวล หรือแสดงพฤติกรรมที่เป็นปัญหา การใช้สื่อสัญลักษณ์ AAC (Augmentative and Alternative Communication) ซึ่งมีความชัดเจน เข้าใจง่าย และสอดคล้องกับระดับความสามารถของผู้เรียน จึงเป็นเครื่องมือสำคัญที่สามารถช่วยให้ผู้เรียนเรียนรู้การรับรู้อารมณ์ผู้อื่น การรับรู้อารมณ์ของตนเอง และการแสดงออกได้อย่างเหมาะสม ส่งผลให้ผู้เรียนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

จากการจัดการเรียนรู้ในหน่วยบริการ พบว่าผู้เรียนบกพร่องทางสติปัญญาหลายคนยังไม่สามารถแยกแยะอารมณ์พื้นฐาน เช่น ดีใจ เสียใจ โกรธ กลัว หรือประหม่า อีกทั้งไม่สามารถสื่อสารความต้องการของตนเองผ่านคำพูดได้ชัดเจน ส่งผลให้ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมร้องกรีด เสียงดัง เอาของปา หรือเดินหนีเมื่อต้องการบางอย่างหรือไม่พอใจ ทำให้ส่งผลกระทบต่อการเรียนรู้ การเข้าสังคม และความปลอดภัยของผู้เรียนเอง นอกจากนี้ยังพบว่าครูผู้สอนยังขาดสื่อที่เหมาะสมและเป็นระบบเพื่อใช้ในการฝึกการรู้จำและการแสดงออกทางอารมณ์ งานวิจัยนี้จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งในการแก้ไขปัญหาเฉพาะด้านของผู้เรียน

ดังนั้นจึงมีความจำเป็นต้องพัฒนา “ชุดกิจกรรมการรู้จำและแสดงออกทางอารมณ์ (Emotional Expression)” โดยใช้สัญลักษณ์ AAC ที่มีความชัดเจน เหมาะสมกับระดับพัฒนาการของผู้เรียน เพื่อเป็นนวัตกรรมที่ช่วยให้ผู้เรียนบกพร่องทางสติปัญญาสามารถสื่อสารความต้องการและอารมณ์ได้ดีขึ้น ลดปัญหาพฤติกรรม และส่งเสริมความสามารถในการใช้ทักษะชีวิตและการเข้าสังคมให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น สอดคล้องกับนโยบายระดับชาติและภารกิจของศูนย์การศึกษาพิเศษอย่างชัดเจน

เว็บน่าสนใจ