ครูบ้านนอก

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาบริบทและสภาพการจัดการเรียนรู้รายวิชาชีววิทยาที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณและจิตวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 (2) พัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุกแบบ Co-6STEPs เพื่อส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณและจิตวิทยาศาสตร์ (3) ทดลองใช้รูปแบบและศึกษาประสิทธิภาพของรูปแบบตามเกณฑ์ 80/80 (4) ประเมินประสิทธิผลของรูปแบบต่อการคิดอย่างมีวิจารณญาณ จิตวิทยาศาสตร์ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และ (5) ศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อการจัดการเรียนรู้ตามรูปแบบ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6/1 แผนการเรียนวิทยาศาสตร์–คณิตศาสตร์ โรงเรียนบ้านดุงวิทยา จำนวน 39 คน ซึ่งได้มาโดยการสุ่มแบบง่าย ใช้แบบแผนการทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อน–หลัง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบวัดความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณ แบบวัดจิตวิทยาศาสตร์ แบบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และแบบสอบถามความพึงพอใจของนักเรียน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าทีแบบกลุ่มสัมพันธ์

ผลการวิจัยพบว่า (1) การจัดการเรียนรู้เดิมเน้นการถ่ายทอดความรู้ ส่งผลให้นักเรียนมีโอกาสจำกัดในการพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูง (2) รูปแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุกแบบ Co-6STEPs ที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด (3) รูปแบบมีประสิทธิภาพเท่ากับ 82.45/84.10 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ 80/80 ที่กำหนด (4) นักเรียนมีคะแนนการคิดอย่างมีวิจารณญาณ จิตวิทยาศาสตร์ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ (5) นักเรียนมีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้ในระดับมากที่สุด

รูปแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุกแบบ Co-6STEPs มีทั้งประสิทธิภาพและประสิทธิผลในการพัฒนานักเรียนอย่างเป็นองค์รวม โดยเฉพาะด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณ จิตวิทยาศาสตร์ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ตลอดจนสามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อยกระดับคุณภาพการจัดการเรียนรู้ในบริบทสถานศึกษาไทยได้อย่างเหมาะสม

คำสำคัญ: การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, Co-6STEPs, การคิดอย่างมีวิจารณญาณ, จิตวิทยาศาสตร์, มัธยมศึกษาตอนปลาย

Abstract

This study aimed to: (1) examine the context and current practices of biology instruction related to the promotion of critical thinking and scientific mind among Grade 12 students; (2) develop a Co-6STEPs-based active learning model to enhance critical thinking and scientific mind; (3) implement the model and determine its efficiency based on the 80/80 criterion; (4) evaluate the effectiveness of the model in enhancing students’ critical thinking, scientific mind, and learning achievement; and (5) investigate students’ satisfaction with the learning management based on the developed model. The sample consisted of 39 Grade 12/1 students enrolled in the science–mathematics program at Bandungwittaya School, selected through simple random sampling. A one-group pretest–posttest design was employed. The research instruments included a critical thinking ability test, a scientific mind scale, a learning achievement test, and a student satisfaction questionnaire. Data were analyzed using mean, standard deviation, and paired-samples t-test.

The findings revealed that: (1) the existing instructional practices primarily emphasized knowledge transmission, thereby limiting students’ opportunities to develop higher-order thinking skills; (2) the developed Co-6STEPs-based active learning model was rated at the highest level of appropriateness; (3) the model achieved an efficiency of 82.45/84.10, which exceeded the established 80/80 criterion; (4) students’ critical thinking, scientific mind, and learning achievement after the intervention were significantly higher than those before the intervention at the .05 level; and (5) students reported the highest level of satisfaction with the learning management.

The Co-6STEPs-based active learning model was both efficient and effective in fostering students’ holistic development, particularly in critical thinking, scientific mind, and academic achievement, and has strong potential for enhancing instructional quality in Thai secondary education.

Keywords: Active learning, Co-6STEPs, Critical thinking, Scientific mind, Upper secondary education

เว็บน่าสนใจ