ครูบ้านนอก

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ มหิศรภูมิพลราชวรางกูร กิติสิริสมบูรณอดุลยเดช สยามินทราธิเบศรราชวโรดม บรมนาถบพิตร พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๑๐ ทรงพระราชทานพระบรมราโชบายด้านการศึกษาเพื่อสานต่อพระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ว่าการศึกษาต้องมุ่งสร้างพื้นฐานให้แก่ผู้เรียน เพื่อให้ผู้เกี่ยวข้องได้น้อมนำไปปฏิบัติให้บังเกิดผล ซึ่งประกอบด้วยแนวพระบรมราโชบาย ๔ ด้าน คือ มีทัศนคติที่ถูกต้องต่อบ้านเมือง มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง-มีคุณธรรม มีงานทำ-มีอาชีพ และเป็นพลเมืองดี ซึ่งสอดคล้องกับจุดหมายและหลักการของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๕ ว่า “การจัดการศึกษาต้องเป็นไปเพื่อพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งด้านร่างกายและจิตใจ มีสติปัญญา ความรู้ คุณธรรม จริยธรรม และวัฒนธรรมในการดำรงชีวิต สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข” ประกอบกับแผนยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. ๒๕๖๑ – ๒๕๘๐) ได้กำหนดวิสัยทัศน์ในการพัฒนาประเทศ ไว้ว่า “ประเทศไทยมีความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน เป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” โดยยุทธศาสตร์ที่ ๓ ด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์เป็นยุทธศาสตร์ที่เน้นการวางรากฐานการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของประเทศอย่างเป็นระบบ โดยมุ่งเน้นการพัฒนาและยกระดับคนในทุกมิติและในทุกช่วงวัยให้เป็นทรัพยากรมนุษย์ที่ ดี เก่ง และมีคุณภาพ พร้อมขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศไปข้างหน้าได้อย่างเต็มศักยภาพ

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ได้กำหนดนโยบายเพื่อพัฒนาการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ “เรียนดี มีความสุข” เพื่อเป็นการเพิ่มโอกาสให้ผู้เรียนสามารถเข้าถึงการจัดการศึกษาได้อย่างทั่วถึง และขับเคลื่อนนโยบายเร่งด่วน (Quick Win) เพื่อพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาให้มีประสิทธิภาพและลงสู่ผู้เรียนอย่างมีคุณภาพ โดยเล็งเห็นถึงความสำคัญในการส่งเสริมให้ผู้เรียนมีคุณลักษณะความเป็นพลเมืองดี ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างผู้เรียนเป็นคนดี และพัฒนาให้เป็นคนเก่ง สู่การปฏิบัติตามรอยพระยุคลบาทอย่างเป็นรูปธรรม จึงได้กำหนดแนวทางเพื่อให้สถานศึกษาในสังกัดนำไปเป็นหลักการขับเคลื่อนสู่การปฏิบัติให้ประสบผลสำเร็จ โดยใช้กลไกของหน่วยงานขับเคลื่อนคุณลักษณะความเป็นพลเมืองดี โดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่ ๑๐ มาเป็นหลักในการขับเคลื่อนสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม

โรงเรียนมัธยมวัดศรีจันทร์ประดิษฐ์ ในพระบรมราชานุเคราะห์ เป็นโรงเรียนสหศึกษาขนาดใหญ่ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสมุทรปราการ ก่อตั้งขึ้นโดยพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เพื่อส่งเสริมโอกาสทางการศึกษาและพัฒนาคุณภาพชีวิตของเด็กและเยาวชนที่ด้อยโอกาสและยากจน ปัจจุบันเปิดสอนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ - ๖ มีนักเรียนจำนวน

๑,๓๐๘ คน สภาพครอบครัวของนักเรียนแต่ละคนมีความแตกต่างกัน ทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สภาพแวดล้อม ที่อยู่อาศัย และการดูแลเอาใจใส่ เนื่องจากพ่อแม่ผู้ปกครองส่วนใหญ่เป็นผู้อพยพย้ายถิ่นฐานเพื่อแรงงาน ต้องไปทำงานแต่เช้ากลับค่ำ ทำให้นักเรียนมีปัญหาพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ ปัญหาวินัยในสถานศึกษา และภาพลักษณ์เชิงลบ ซึ่งส่งผลต่อประสิทธิภาพการจัดการเรียนรู้และการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการพัฒนาองค์รวมของผู้เรียน ซึ่งเป็นประเด็นท้าทายเชิงโครงสร้างการบริหารสถานศึกษา จึงถูกพัฒนาเป็น “นวัตกรรมเชิงระบบ” ที่มุ่งสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่ปลอดภัย โปร่งใส ปราศจากพฤติกรรมเสี่ยง และยึดหลักคุณธรรมเป็นฐาน โดยบูรณาการพระบรมราโชบายเข้ากับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะกรอบแนวคิด “ไตรสิกขา” ได้แก่ ศีล สมาธิ และปัญญา ร่วมกับการมีส่วนร่วมของเครือข่ายซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญของการบริหารสถานศึกษายุคใหม่ เพราะโรงเรียนไม่สามารถบ่มเพาะนักเรียนให้สมบูรณ์แบบได้เพียงลำพัง ดังที่ เสนาะ ติเยาว์ (๒๕๔๔) กล่าวว่า ภาคีเครือข่ายช่วยให้เกิดการแบ่งปันทรัพยากรที่ไม่ได้จำกัดเพียงแค่ "เงินทุน" แต่รวมถึงภูมิปัญญาท้องถิ่น องค์ความรู้เฉพาะทาง และบุคลากรจิตอาสา ซึ่งจะเข้ามาช่วยเติมเต็มส่วนที่โรงเรียนขาดแคลน เป็นการใช้ทรัพยากรร่วมกันเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด และลดความซ้ำซ้อนในการทำงาน ซึ่งแนวคิดไตรสิกขาถือเป็นกระบวนการพัฒนามนุษย์อย่างเป็นลำดับขั้น เริ่มจากการกำกับพฤติกรรม (ศีล) การพัฒนาจิตใจให้มั่นคง (สมาธิ) และการใช้เหตุผลอย่างถูกต้อง (ปัญญา) ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดการพัฒนาคุณธรรมเชิงพฤติกรรมและการเรียนรู้ทางสังคม (Bandura, ๑๙๗๗) และทฤษฎีแรงจูงใจในโรงเรียน (Wentzel & Wigfield, ๒๐๐๙) ดังนั้น นวัตกรรมการบริหารสถานศึกษา เป็นโมเดลการบริหารจัดการเชิงระบบที่ประกอบด้วย ๓ องค์ประกอบหลัก ได้แก่

๑. การน้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่ ๑๐ มาเป็นกรอบดำเนินงาน

๒. การจัดกระบวนการเรียนรู้ตามพระบรมราโชบายและจัดกิจกรรมส่งเสริมคุณธรรมตามหลักไตรสิกขา

๓. การสร้างกลไกการมีส่วนร่วมของเครือข่ายภาคีทุกภาคส่วน

จากสภาพปัญหาดังกล่าว โรงเรียนมัธยมวัดศรีจันทร์ประดิษฐ์ ในพระบรมราชานุเคราะห์ ตระหนักถึงเหตุผลและความสำคัญดังกล่าว จึงได้น้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาในพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ มหิศร ภูมิพลราชวรางกูร กิติสิริสมบูรณอดุลยเดช สยามินทราธิเบศรราชวโรดม บรมนาถบพิตร พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๑๐ มาสู่การปฏิบัติ ด้วยการบริหารจัดการสถานศึกษา ตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา ด้วยรูปแบบ SRICHAN MODEL โดยบูรณาการคุณธรรมตามหลักไตรสิกขา และการมีส่วนร่วมของเครือข่ายภายใต้วงจรคุณภาพ PDCA เพื่อนำไปสู่การจัดการศึกษาและพัฒนาผู้เรียนให้มีทัศนคติที่ถูกต้องต่อบ้านเมือง มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคงมีคุณธรรม มีงานทำ-มีอาชีพ และเป็นพลเมืองดี เป็นมนุษย์ ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกายและจิตใจ สติปัญญา ความรู้และคุณธรรม มีจริยธรรม และวัฒนธรรมในการดำรงชีวิต สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างมีความสุข สร้างคุณภาพผู้เรียน สู่สังคมอนาคตอย่างยั่งยืน

เว็บน่าสนใจ