ครูบ้านนอก

ที่มาและความสำคัญของสภาพปัญหา

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562

ได้กำหนดแนวทางการจัดการศึกษาใน มาตรา 22 ว่าการจัดการศึกษาต้องยึดหลักว่าผู้เรียนทุกคนมีความสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้ และถือว่าผู้เรียนมีความสำคัญที่สุด กระบวนการจัดการศึกษาต้องส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาตามธรรมชาติและเต็มตามศักยภาพ และใน มาตรา 30 ยังระบุให้สถานศึกษาพัฒนากระบวนการเรียนการสอนที่มีประสิทธิภาพ รวมทั้งการส่งเสริมให้ผู้สอนสามารถวิจัยเพื่อพัฒนาการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับผู้เรียนในแต่ละสถานศึกษา นอกจากนี้ใน มาตรา 47 ยังกำหนดให้มีระบบการประกันคุณภาพการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาทุกระดับ ซึ่งการนิเทศภายในถือเป็นกลไกสำคัญในการบริหารจัดการสถานศึกษาที่ตอบสนองต่อข้อกำหนดทางกฎหมายดังกล่าว

การนิเทศภายในจึงเป็นเครื่องมือหลักในการพัฒนาศักยภาพครูและการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น โดยมีจุดมุ่งหมายสูงสุดอยู่ที่การพัฒนาคุณภาพของผู้เรียน ซึ่งเป็นผลผลิตโดยตรงจากกระบวนการจัดการเรียนรู้ของครู ในบริบทการบริหารยุคใหม่ ผู้บริหารสถานศึกษามีบทบาทสำคัญในฐานะผู้นำทางวิชาการ เป็นผู้ประสานงาน ที่ปรึกษา และผู้นำกลุ่มที่คอยเสนอแนะแนวทางการปรับปรุงวิธีการสอน การพัฒนาสื่อ และนวัตกรรมการวัดประเมินผล นอกจากนี้ การนิเทศภายในยังเป็นองค์ประกอบสำคัญตามเกณฑ์การประเมินคุณภาพภายนอกของสำนักงานรับรองมาตรฐานและประกันคุณภาพการศึกษา (สมศ.) ที่กำหนดให้เป็นส่วนหนึ่งของการประกันคุณภาพการศึกษา เพื่อส่งเสริมให้กระบวนการเรียนรู้เกิดผลสัมฤทธิ์ตามความคาดหมาย

จากการดำเนินงานนิเทศภายในของโรงเรียนวัดน้อยแสงจันทร์ (จันทร์ศิริวิทยาคาร) ที่ผ่านมา พบว่าผลการดำเนินงานยังไม่เป็นที่น่าพอใจและมีประเด็นท้าทายสำคัญที่ต้องเร่งแก้ไข โดยเฉพาะในด้านกระบวนการจัดการเรียนการสอนที่ครูผู้สอนยังมีการใช้สื่อการเรียนรู้ในสัดส่วนที่น้อย ครูบางส่วนยังขาดการจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้ที่เป็นปัจจุบันและชัดเจน ส่งผลให้รูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ยังไม่สามารถกระตุ้นให้ผู้เรียนได้ฝึกฝนการค้นคว้าจากแหล่งข้อมูลที่หลากหลาย หรือเน้นการลงมือปฏิบัติจริง (Active Learning) ได้อย่างเต็มที่ สภาพปัญหาเหล่านี้ส่งผลโดยตรงต่อการพัฒนาสมรรถนะผู้เรียนและเป็นอุปสรรคสำคัญในการยกระดับคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาให้เป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด

จากสภาพปัญหาและความจำเป็นดังกล่าว ข้าพเจ้าในฐานะผู้บริหารสถานศึกษาจึงมีความมุ่งมั่นที่จะพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในสถานศึกษาด้วย "SPIDER MODEL" เพื่อใช้เป็นนวัตกรรมในการขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษาอย่างเป็นระบบ โดยมุ่งเน้นการส่งเสริมให้ครูสามารถปรับเปลี่ยนรูปแบบการจัดการเรียนการสอนสู่การเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่มีประสิทธิภาพ รูปแบบ SPIDER MODEL ถูกออกแบบมาเพื่อครอบคลุมภารกิจหลักของสถานศึกษาและสอดคล้องกับนโยบายการศึกษาในทุกระดับ มุ่งเน้นการสร้างเครือข่ายความร่วมมือ การนิเทศที่เป็นระบบ และการนิเทศแบบกัลยาณมิตร

การนำรูปแบบ SPIDER MODEL มาใช้ในการนิเทศภายในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกทั้งในด้านประสิทธิภาพและประสิทธิผลของการปฏิบัติงาน โดยมุ่งหวังให้ครูผู้สอนมีความรู้ ความสามารถในการจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้และผลิตสื่อการสอนที่ทันสมัย ส่งผลให้ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเพิ่มขึ้น และได้รับการพัฒนาคุณภาพอย่างต่อเนื่องตามมาตรฐานการศึกษาระดับปฐมวัยและระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน นำไปสู่การเป็นสถานศึกษาต้นแบบด้านการนิเทศภายในที่ยั่งยืนสืบไป

เว็บน่าสนใจ