ครูบ้านนอก

แบบรายงานผลนวัตกรรม/วิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice)

การส่งเสริมและการส่งต่อการพัฒนาศักยภาพตามพหุปัญญารายบุคคล ปีการศึกษา 2568

ชื่อผลงาน : รูปแบบการพัฒนาพหุปัญญาด้านภาษาอังกฤษ ด้วยการเรียนรู้สองโลกแบบ Hybrid Learning ผ่านระบบคลังสื่อ OBEC Content Center

ชื่อผู้เสนอผลงาน : นางสาวอวยพร วิจักษณ์ภาณุสิน

ตำแหน่ง : ครู วิทยฐานะ : ชำนาญการ

สถานศึกษา : โรงเรียนบ้านห้วยไคร้ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุโขทัย เขต 2

1. ความเป็นมาและความสำคัญ

1.1 สภาพบริบทและสถานการณ์ที่เกี่ยวข้อง

โรงเรียนบ้านห้วยไคร้เป็นโรงเรียนขยายโอกาส ซึ่งมีบริบทเป็นสถานศึกษาขนาดกลางในพื้นที่ชนบท นักเรียนส่วนใหญ่มาจากครอบครัวที่มีความหลากหลายด้านเศรษฐกิจและสังคม ส่งผลต่อโอกาสในการเข้าถึงทรัพยากรทางการศึกษา โดยเฉพาะการเรียนรู้ภาษาต่างประเทศที่ต้องอาศัยการฝึกฝนอย่างต่อเนื่องทั้งในและนอกห้องเรียน อย่างไรก็ตาม ผู้เรียนในยุคปัจจุบันมีความคุ้นเคยกับเทคโนโลยีดิจิทัลและสื่อออนไลน์เป็นอย่างดี จึงเป็นโอกาสสำคัญในการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการพัฒนาการเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

ในด้านนโยบายทางการศึกษา การจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21 มุ่งเน้นการพัฒนาผู้เรียนให้มีทักษะการสื่อสาร การคิดวิเคราะห์ และการใช้เทคโนโลยี โดยเฉพาะทักษะภาษาอังกฤษซึ่งเป็นภาษาสากลที่มีความสำคัญต่อการเรียนรู้และการดำรงชีวิตในสังคมโลก (Trilling & Fadel, 2009) สอดคล้องกับนโยบายของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการเรียนรู้ โดยได้พัฒนาระบบคลังสื่อ OBEC Content Center ซึ่งเป็นแหล่งรวบรวมสื่อการเรียนรู้ดิจิทัลที่มีคุณภาพ เช่น วิดีโอ บทเรียนอินเทอร์แอคทีฟ อินโฟกราฟิก และแบบฝึกหัดออนไลน์ ที่สามารถเข้าถึงได้ทุกที่ทุกเวลา (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, 2565)

นอกจากนี้ แนวโน้มการจัดการเรียนรู้ในปัจจุบันได้เปลี่ยนแปลงไปสู่รูปแบบการเรียนรู้แบบผสมผสาน (Hybrid Learning) ที่ผสานการเรียนรู้ในห้องเรียน (On-site) กับการเรียนรู้ออนไลน์ (Online) เข้าด้วยกัน เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นและตอบสนองความแตกต่างระหว่างบุคคลของผู้เรียน (Garrison & Vaughan, 2008) ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดพหุปัญญา (Multiple Intelligences) ที่เชื่อว่าผู้เรียนแต่ละคนมีศักยภาพแตกต่างกัน โดยเฉพาะ พหุปัญญาด้านภาษา (Linguistic Intelligence) ซึ่งเป็นความสามารถในการใช้ภาษาเพื่อการสื่อสาร การคิด และการแสดงออก (Gardner, 1999)

จากบริบทดังกล่าว ข้าพเจ้าจึงเห็นความสำคัญของการพัฒนานวัตกรรม “รูปแบบการพัฒนาพหุปัญญาด้านภาษาอังกฤษด้วยการเรียนรู้แบบ Hybrid Learning ผ่านระบบคลังสื่อ OBEC Content Center” เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนได้พัฒนาทักษะภาษาอังกฤษอย่างรอบด้าน ผ่านการใช้สื่อดิจิทัลควบคู่กับกิจกรรมในชั้นเรียน โดยมุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพรายบุคคลตามแนวคิดพหุปัญญา

1.2 สภาพปัญหาและความจำเป็นในการพัฒนา

จากการวิเคราะห์ข้อมูลสารสนเทศของสถานศึกษา โดยอ้างอิงจากรายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา (SAR) ปีการศึกษา 2567 พบว่า นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1–3 มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในรายวิชาภาษาอังกฤษต่ำกว่าค่าเฉลี่ยที่สถานศึกษากำหนดไว้ ทั้งในด้านความรู้และทักษะการสื่อสาร ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาในการพัฒนาความสามารถทางภาษาอังกฤษของผู้เรียนอย่างชัดเจน

เมื่อพิจารณาสภาพปัญหาเชิงลึก พบว่าผู้เรียนส่วนใหญ่ยังขาดพื้นฐานด้านคำศัพท์และโครงสร้างภาษา (Grammar) ไม่สามารถนำความรู้ไปใช้ในการสื่อสารในสถานการณ์จริงได้ ส่งผลให้ พหุปัญญาด้านภาษา (Linguistic Intelligence) ไม่ได้รับการพัฒนาอย่างเต็มศักยภาพ นอกจากนี้ การจัดการเรียนรู้ในรูปแบบเดิมมักเน้นการถ่ายทอดความรู้และการท่องจำ มากกว่าการฝึกปฏิบัติจริง ทำให้ผู้เรียนมีโอกาสใช้ภาษาน้อยและขาดประสบการณ์ในการสื่อสาร

อีกทั้ง ข้อจำกัดด้านเวลาเรียน เช่น การจัดคาบเรียนในช่วงเวลาที่ผู้เรียนไม่พร้อม และกิจกรรมภายในโรงเรียนที่ส่งผลกระทบต่อเวลาเรียน ทำให้การเรียนรู้ไม่ต่อเนื่อง ส่งผลให้ผู้เรียนไม่สามารถพัฒนาทักษะภาษาได้อย่างต่อเนื่องตามกระบวนการเรียนรู้

ในด้านทักษะดิจิทัล พบว่านักเรียนบางส่วนยังขาดทักษะในการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ เช่น การเข้าถึงสื่อออนไลน์ การใช้แหล่งเรียนรู้ดิจิทัล และการเรียนรู้ด้วยตนเองผ่านแพลตฟอร์มต่าง ๆ ส่งผลให้ไม่สามารถใช้ประโยชน์จากแหล่งเรียนรู้ที่มีอยู่ได้อย่างเต็มที่

นอกจากนี้ จากการสังเกตพฤติกรรมและการสำรวจความคิดเห็นของผู้เรียน พบว่านักเรียนจำนวนมากมีเจตคติที่ไม่ดีต่อการเรียนภาษาอังกฤษ มองว่าเป็นวิชาที่ยาก เกิดความวิตกกังวล และไม่กล้าแสดงออกในการใช้ภาษา ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการพัฒนาทักษะการสื่อสาร

จากสภาพปัญหาดังกล่าว ข้าพเจ้าจึงเห็นความจำเป็นในการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ใหม่ที่สามารถแก้ปัญหาได้อย่างเป็นระบบ โดยต้องเป็นรูปแบบที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ฝึกใช้ภาษาในสถานการณ์จริง มีความยืดหยุ่นด้านเวลาและสถานที่ และสามารถส่งเสริมพหุปัญญาด้านภาษาได้อย่างต่อเนื่อง จึงได้นำนวัตกรรม Hybrid Learning ผ่านระบบ OBEC Content Center มาใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาผู้เรียน

1.3 แนวคิด หลักการ และทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง

การพัฒนานวัตกรรมครั้งนี้ ข้าพเจ้าได้บูรณาการแนวคิด หลักการ และทฤษฎีทางการศึกษาที่สำคัญ เพื่อใช้เป็นกรอบในการออกแบบและพัฒนาการจัดการเรียนรู้ โดยมุ่งเน้นการพัฒนาพหุปัญญาด้านภาษาเป็นหลัก ดังนี้

ประการแรก แนวคิดพหุปัญญา (Multiple Intelligences Theory) ของ Gardner (1999) ซึ่งอธิบายว่ามนุษย์มีความสามารถหลากหลายด้าน โดยพหุปัญญาด้านภาษา (Linguistic Intelligence) เป็นความสามารถในการใช้ภาษาเพื่อการสื่อสาร การคิดวิเคราะห์ และการสร้างความหมาย การจัดการเรียนรู้จึงต้องเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ใช้ภาษาในสถานการณ์ที่หลากหลาย เช่น การสนทนา การเขียน การอ่าน และการฟังอย่างมีความหมาย เพื่อพัฒนาศักยภาพด้านภาษาอย่างแท้จริง

ประการที่สอง แนวคิดการเรียนรู้แบบผสมผสาน (Hybrid Learning) (Garrison & Vaughan, 2008) ซึ่งเป็นการผสานการเรียนรู้แบบเผชิญหน้าในห้องเรียนกับการเรียนรู้ออนไลน์ ช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะภาษาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะการใช้สื่อจาก OBEC Content Center ที่ช่วยเสริมทักษะการฟังและการอ่าน ขณะที่กิจกรรมในชั้นเรียนช่วยพัฒนาทักษะการพูดและการเขียน

ประการที่สาม แนวคิดการเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์องค์ความรู้ (Constructivism) ซึ่งเน้นให้ผู้เรียนสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเองผ่านการลงมือปฏิบัติและประสบการณ์จริง โดยครูทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยความสะดวก (Facilitator) ซึ่งสอดคล้องกับการจัดกิจกรรม เช่น การแสดงบทบาทสมมติ การอภิปราย และการสร้างชิ้นงานภาษาอังกฤษ ที่ช่วยส่งเสริมการใช้ภาษาในบริบทที่มีความหมาย

ประการที่สี่ แนวคิดการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมที่หลากหลาย เช่น การทำงานกลุ่ม การอภิปราย และการแก้ปัญหา ซึ่งช่วยกระตุ้นการใช้ภาษาและพัฒนาทักษะการสื่อสารอย่างเป็นธรรมชาติ

ประการที่ห้า แนวคิดการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ (Technology-Enhanced Learning) ซึ่งเน้นการใช้สื่อดิจิทัลเพื่อสนับสนุนการเรียนรู้ โดยเฉพาะสื่อจาก OBEC Content Center เช่น วิดีโอ อินโฟกราฟิก และแบบฝึกหัดออนไลน์ ที่ช่วยพัฒนาทักษะภาษาอังกฤษทั้ง 4 ด้าน และส่งเสริมการเรียนรู้ด้วยตนเองของผู้เรียน

จากการบูรณาการแนวคิดและทฤษฎีดังกล่าว ทำให้นวัตกรรมนี้สามารถพัฒนาพหุปัญญาด้านภาษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยผู้เรียนสามารถใช้ภาษาอังกฤษในการสื่อสารได้จริง มีความมั่นใจ และมีเจตคติที่ดีต่อการเรียนภาษา ซึ่งเป็นเป้าหมายสำคัญของการจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21

2. วัตถุประสงค์

2.1 เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนภาษาอังกฤษของนักเรียน ควบคู่กับการพัฒนาพหุปัญญาด้านภาษา (Linguistic Intelligence) โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบ Hybrid Learning ร่วมกับสื่อดิจิทัลจาก OBEC Content Center

2.2 เพื่อพัฒนาทักษะการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ของนักเรียน อันเป็นเครื่องมือสำคัญในการส่งเสริมพหุปัญญาด้านภาษา ให้สามารถเข้าถึงและใช้แหล่งเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

2.3 เพื่อส่งเสริมเจตคติที่ดีต่อการเรียนภาษาอังกฤษของนักเรียน และเสริมสร้างความมั่นใจในการใช้ภาษา ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของการพัฒนาพหุปัญญาด้านภาษา

3. เป้าหมาย (เชิงปริมาณ/คุณภาพ)

3.1 เป้าหมายเชิงปริมาณ

1) นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1–3 มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนภาษาอังกฤษผ่านเกณฑ์ร้อยละ 80 และมีพัฒนาการด้าน พหุปัญญาด้านภาษา เพิ่มขึ้นจากก่อนเรียนอย่างน้อยร้อยละ 10 หลังการจัดการเรียนรู้แบบ Hybrid Learning โดยใช้สื่อดิจิทัลจาก OBEC Content Center

2) นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1–3 ร้อยละ 80 สามารถใช้งานและเข้าถึงสื่อดิจิทัลในระบบ OBEC Content Center ได้อย่างสม่ำเสมอ และสามารถใช้เทคโนโลยีเพื่อพัฒนา พหุปัญญาด้านภาษาอังกฤษ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

3) นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1–3 ร้อยละ 80 มีเจตคติที่ดีต่อการเรียนภาษาอังกฤษ และมีทัศนคติเชิงบวกต่อการใช้ภาษาในการสื่อสาร ซึ่งสะท้อนถึงการพัฒนา พหุปัญญาด้านภาษา โดยมีระดับความพึงพอใจตั้งแต่ระดับดีมากขึ้นไป

3.2 เป้าหมายเชิงคุณภาพ

1) นักเรียนมีความเข้าใจเนื้อหาภาษาอังกฤษจากสื่อใน OBEC Content Center สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างเหมาะสม และแสดงศักยภาพด้าน พหุปัญญาด้านภาษา ผ่านการฟัง พูด อ่าน และเขียนได้อย่างเป็นรูปธรรม

2) นักเรียนสามารถใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการเรียนรู้ภาษาอังกฤษได้อย่างสร้างสรรค์และมีประสิทธิภาพ โดยมีพฤติกรรมการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ซึ่งส่งเสริมการพัฒนา พหุปัญญาด้านภาษา อย่างยั่งยืน

3) นักเรียนมีความมั่นใจ กล้าพูด กล้าใช้ภาษาอังกฤษในกิจกรรมทั้งในและนอกห้องเรียนอย่างต่อเนื่อง และแสดงพฤติกรรมการใช้ภาษาเพื่อการสื่อสารได้อย่างเหมาะสม สะท้อนถึงการพัฒนา พหุปัญญาด้านภาษาในระดับที่สูงขึ้น

เว็บน่าสนใจ