ครูบ้านนอก

ชื่อเรื่อง การพัฒนาระบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนาครูผู้สร้างสรรค์นวัตกรรมการเรียนรู้

ที่ส่งเสริมด้านความเป็นพลเมืองของผู้เรียนโรงเรียนพระพุทธบาทวิทยาคม

ผู้วิจัย นายสุดที่รัก พูลทรัพย์ วะจีประศรี

ตำแหน่ง ผู้อำนวยการสถานศึกษา วิทยฐานะผู้อำนวยการชำนาญการพิเศษ

สถานที่ทำงาน โรงเรียนพระพุทธบาทวิทยาคม

สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาหนองคาย

ปีที่พิมพ์ 2568

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็น รวมถึงองค์ประกอบของกรอบแนวคิดทฤษฎีในการพัฒนาระบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนาครู

ผู้สร้างสรรค์นวัตกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมด้านความเป็นพลเมืองของผู้เรียน โรงเรียนพระพุทธบาทวิทยาคม

2) สร้างและตรวจสอบความเหมาะสมของระบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมฯ 3) นำระบบไปใช้ในบริบทของโรงเรียน และ 4) ปรับปรุงและประเมินผลการพัฒนาระบบ

กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ รองผู้อำนวยการ จำนวน 1 คน ครูผู้สอน จำนวน 18 คน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 13 คน (ยกเว้นผู้บริหารและครู) กรรมการสภานักเรียน จำนวน 15 คน เครือข่ายผู้ปกครอง จำนวน 30 คน รวม 77 คน และนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลาย จำนวน 338 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling)

เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบบันทึกผลการสนทนากลุ่มย่อย แบบสอบถามสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ แบบสรุปองค์ความรู้ของกรอบแนวคิดทฤษฎี แบบสนทนากลุ่มประเด็นความเหมาะสม แบบประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของระบบ แบบทดสอบความรู้ด้านการสร้างสรรค์นวัตกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมความเป็นพลเมือง และแบบประเมินความพึงพอใจของครูและผู้เรียน โดยเครื่องมือทุกฉบับมีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) อยู่ระหว่าง 0.80–1.00 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ดัชนีความต้องการจำเป็น (PNI Modified) การทดสอบค่าที (t-test Dependent) และการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยปรากฏ ดังนี้

1.องค์ประกอบของระบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนาครูผู้สร้างสรรค์นวัตกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมด้านความเป็นพลเมืองของผู้เรียน โรงเรียนพระพุทธบาทวิทยาคม ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ ปัจจัยนำเข้า (Inputs) กระบวนการ (Process) ผลผลิต (Outputs) ผลลัพธ์ (Outcomes) ข้อมูลย้อนกลับ (Feedback) และคู่มือแนวปฏิบัติ (Operational Guideline) ผู้ทรงคุณวุฒิในการประชุมสนทนากลุ่มเห็นว่ามีความเหมาะสมและความเป็นไปได้อยู่ในระดับมากที่สุด สภาพปัจจุบันของระบบโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง

(X̄ = 3.43, S.D. = 0.62) สภาพที่พึงประสงค์โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (X̄ = 4.72, S.D. = 0.46) และมีค่าดัชนีความต้องการจำเป็น (PNI Modified = 0.38) เรียงตามลำดับดังนี้ 1) ด้านการพัฒนาศักยภาพครูด้านนวัตกรรมการเรียนรู้ 2) ด้านระบบสนับสนุนและกลไกการบริหารแบบมีส่วนร่วม 3) ด้านกระบวนการนิเทศ ติดตาม และสะท้อนผล

2. ผลการสร้างและตรวจสอบระบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนาครูผู้สร้างสรรค์นวัตกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมด้านความเป็นพลเมืองของผู้เรียน พบว่า ผู้ทรงคุณวุฒิในการสนทนาอิงผู้เชี่ยวชาญเห็นว่ามีความเหมาะสมและเป็นไปได้ทุกองค์ประกอบอยู่ในระดับมากที่สุด โดยระบบที่พัฒนาขึ้นมีโครงสร้างเชิงระบบที่สมบูรณ์ เน้นการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ การวางแผน การดำเนินงานร่วมกัน และการสะท้อนผลอย่างต่อเนื่อง ผู้เชี่ยวชาญได้เสนอแนะให้ปรับปรุงในประเด็นสำคัญ คือ 1) ควรระบุกระบวนการนิเทศ ติดตาม และสะท้อนผลให้ชัดเจนยิ่งขึ้น พร้อมเพิ่มกลไกการรายงานผลต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และ 2) ควรเพิ่มความยืดหยุ่นของระบบเพื่อให้สามารถปรับใช้ได้ในบริบทที่หลากหลาย

3. ผลการนำระบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมไปใช้ในภาคเรียนที่ 1–2 ปีการศึกษา 2567 พบว่า หลังการพัฒนาและก่อนการพัฒนา เมื่อทดสอบความแตกต่างค่าเฉลี่ยของคะแนน พบว่าแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ซึ่งเป็นไปตามสมมุติฐานที่ตั้งไว้ โดยเฉพาะด้านการออกแบบนวัตกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมความเป็นพลเมือง การใช้กระบวนการเรียนรู้เชิงรุก และการประเมินผลตามสภาพจริง ผู้เรียนมีพัฒนาการด้านความเป็นพลเมืองในมิติที่ลึกขึ้น ทั้งด้านความรับผิดชอบ การมีส่วนร่วม และการคิดเชิงวิพากษ์ ผลการประเมินความสามารถของครูในการออกแบบนวัตกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมความเป็นพลเมืองโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ครูผู้สอนทั้ง 18 คนมีระดับคุณภาพของนวัตกรรมการเรียนรู้สูงกว่าเกณฑ์ที่ตั้งไว้ คิดเป็นร้อยละ 100

4. ผลการปรับปรุงและประเมินระบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนาครูผู้สร้างสรรค์นวัตกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมด้านความเป็นพลเมืองของผู้เรียน โรงเรียนพระพุทธบาทวิทยาคม โดยการนำข้อมูลจากระยะที่ 3 มาปรับปรุงและนำผลไปประชุมสรุปกับกลุ่มเป้าหมาย พบว่าระบบมีคุณภาพและความเป็นประโยชน์โดยเฉลี่ยอยู่ในระดับมากที่สุด ครูมีความพึงพอใจต่อระบบการบริหารแบบมีส่วนร่วม (X̄ = 4.64, S.D. = 0.37) อยู่ในระดับมากที่สุด และผู้เรียนมีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมด้านความเป็นพลเมือง (X̄ = 4.61, S.D. = 0.39) อยู่ในระดับมากที่สุด เรียงตามลำดับคะแนนความพึงพอใจสูงสุด คือ ผู้บริหารให้การสนับสนุนและส่งเสริมการพัฒนาครูอย่างต่อเนื่อง ครูสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนกล้าแสดงความคิดเห็น ครูออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับบริบทชุมชน และครูส่งเสริมให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาทางสังคมอย่างสร้างสรรค์

คำสำคัญ : ระบบการบริหารแบบมีส่วนร่วม, นวัตกรรมการเรียนรู้, ความเป็นพลเมืองของผู้เรียน

Title: Development of a Participatory Management System to Develop Teachers as Creative

Learning Innovation Designers Promoting Student Citizenship at Phraphutthabat

Wittayakhom School

Researcher Mr. Sudteerak Phoonsap Wajeeprasri.

Position School Director, Expert Level (Special Expertise)

Workplace Phraphutthabat Wittayakhom School

Affiliation Office of Nong Khai Secondary Educational Service Area

Year of Publication 2025

Abstract

The objectives of this research were to: 1) study the current conditions, desired conditions, and essential needs, including the theoretical framework components for developing a participatory management system to develop teachers as creative learning innovation designers promoting student citizenship at Phraphutthabat Wittayakhom School; 2) construct and verify the appropriateness of the participatory management system; 3) implement the system within the school context; and 4) improve and evaluate the developed system.

The target groups consisted of one deputy director, 18 teachers, 13 members of the Basic Education School Board (excluding administrators and teachers), 15 student council members, and 30 members of the parent network, totaling 77 participants, along with 338 lower and upper secondary school students, all selected through purposive sampling.

The research instruments included focus group discussion records, current and desired state questionnaires, theoretical framework summaries, expert consultation forms, system suitability and feasibility evaluation forms, a knowledge test on citizenship-promoting learning innovation, and teacher and student satisfaction questionnaires. All instruments demonstrated high content validity with Item-Objective Congruence (IOC) values ranging from 0.80 to 1.00.

The data were analyzed using mean, standard deviation, Modified Priority Needs Index (PNI Modified), dependent samples t-test, and descriptive content analysis.

Research Findings

1. The participatory management system developed to enhance teachers’ competency in creating citizenship-promoting learning innovations at Phraphutthabat Wittayakhom School comprised six main components: Inputs, Process, Outputs, Outcomes, Feedback, and an Operational Guideline. Experts in the focus group discussion agreed that the system was highly appropriate and feasible at the highest level. The current condition of the system was rated at a moderate level (X̄ = 3.43, S.D. = 0.62), while the desired condition was rated at the highest level (X̄ = 4.72, S.D. = 0.46), with a Priority Needs Index (PNI Modified = 0.38). The priority needs were ranked in the following order: (1) teacher capacity development in learning innovation, (2) participatory management support systems and mechanisms, and (3) supervision, monitoring, and reflective processes.

2. The results of developing and validating the participatory management system revealed that experts in the connoisseurship meeting found all components to be appropriate and feasible at the highest level. The developed system demonstrated a complete systemic structure emphasizing participatory decision-making, collaborative planning, joint implementation, and continuous reflection. The experts recommended two major improvements: (1) supervision, monitoring, and reflection processes should be more clearly specified, with transparent reporting mechanisms to stakeholders; and (2) the system should incorporate greater flexibility to allow adaptation across diverse contextual settings.

3. The implementation of the participatory management system during the first and second semesters of the 2024 academic year showed that post-development mean scores were significantly higher than pre-development scores at the .05 level, confirming the research hypothesis. Teachers demonstrated substantial improvements in designing citizenship-promoting learning innovations, applying active learning processes, and implementing authentic assessment methods. Students exhibited deeper development of citizenship qualities across dimensions of responsibility, participation, and critical civic engagement. The evaluation of teachers’ ability to design citizenship-promoting learning innovations was rated at the highest level overall. All 18 teachers achieved learning innovation quality above the set criteria, representing 100 percent.

4. The improvement and evaluation of the participatory management system, based on Phase 3 data and consultations with stakeholders, revealed that the system quality and utility were at the highest level overall. Teacher satisfaction with the participatory management system was at the highest level (X̄ = 4.64, S.D. = 0.37), and student satisfaction with citizenship-promoting learning management was at the highest level (X̄ = 4.61, S.D. = 0.39). The highest satisfaction rankings were as follows: administrators consistently supported and promoted teacher professional development; teachers created a learning atmosphere that encouraged students to express opinions confidently; teachers designed learning activities connected to community contexts; and teachers promoted students’ creative participation in solving social problems.

Keywords: Participatory Management System, Learning Innovation, Student Citizenship

เว็บน่าสนใจ