ครูบ้านนอก

นวัตกรรมการพัฒนาสถานศึกษาสีขาวสู่ความยั่งยืน สู่โรงเรียนคุณภาพ 5Q Model

โรงเรียนบ้านไทรงาม เลขที่ 147 หมู่ที่ 1 ตำบลนาชุมเห็ด อำเภอย่านตาขาว

จังหวัดตรัง สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตรัง เขต 1 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

ความเป็นมาและความสำคัญของผลงานหรือนวัตกรรมที่นำเสนอ

1.1 ความเป็นมาและสภาพของปัญหา

จากสภาพสังคมไทยในปัจจุบันที่มีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากมีการนำเทคโนโลยีเข้ามาเกี่ยวข้องกับการดำรงชีวิตประจำวันมากขึ้น ส่งผลกระทบต่อประชาชนทั้งในเชิงบวกและเชิงลบ ซึ่งปรากฏให้เห็นมากมายทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และด้านอื่นๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหายาเสพติด ซึ่งปัจจุบันกำลังแพร่ระบาดและขยายไปทั่วประเทศมากขึ้น ยาเสพติดเป็นปัญหาที่เป็นภัยร้ายแรงต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิต และบั่นทอนความเจริญของประเทศชาติ โดยส่วนใหญ่ผู้ติดยามักเริ่มจากความอยากรู้ อยากลอง และความคึกคะนอง อีกทั้งสภาพแวดล้อม สังคม และค่านิยมในกลุ่มเป็นแรงผลักดันอีกขั้นหนึ่ง ประกอบกับการหาซื้อสามารถทำได้ง่าย ส่งผลให้จำนวนผู้ติดยาเพิ่มมากขึ้นถึงแม้จะถูกบรรจุลงในวาระแห่งชาติก็ตามแต่ก็ยังมีข่าวออกมาให้เห็นกันอยู่ทุกวันไม่ว่าจะเป็นการปล้นชิงหรืออาชญากรรม ล้วนนำมาซึ่งความสูญเสีย โดยเฉพาะกลุ่มเยาวชนจะติดยาเสพติดมากกว่ากลุ่มคนกลุ่มอื่น และที่น่าเป็นห่วงมากก็คือ ยาเสพติดกำลังแพร่ระบาดสู่เด็กนักเรียน จากสถานการณ์ดังกล่าวข้างต้นกระทรวงศึกษาธิการจึงได้กำหนดมาตรการป้องกันเด็กและเยาวชนไม่ให้ไปเกี่ยวข้องกับยาเสพติด เรียนรู้ถึงโทษและพิษภัยของยาเสพติด รู้จักวิธีปฏิเสธ และหลีกเลี่ยงยาเสพติดด้วยการรู้จักใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ เช่น การเล่นกีฬา การเล่นดนตรี การทำกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ เพื่อหลีกเลี่ยงการหมกมุ่นมั่วสุมกับยาเสพติด และอบายมุข อย่างไรก็ตามในการดำเนินงานไปสู่เป้าหมายหรือความสำเร็จนั้นต้องอาศัยความร่วมมือจากผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย โดยเฉพาะบุคลากรทางการศึกษาทุกคนในโรงเรียนซึ่งมีครูเป็นหัวใจหลักสำคัญในการพัฒนานักเรียนให้เติบโต งดงาม มีคุณภาพทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสติปัญญา มีความรู้ ความสามารถ มีคุณธรรมจริยธรรม มีทักษะชีวิตสามารถอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข

สภาพปัจจุบันโรงเรียนบ้านไทรงามเป็นโรงเรียนขนาดกลาง และเป็นโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นการศึกษาประถมศึกษาตรัง เขต 1 ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำการเกษตร เช่น ทำสวนยางพารา ทำนา และอาชีพรับจ้าง ผู้ปกครองส่วนใหญ่มีอาชีพรับจ้างทั่วไปจึงไม่มีเวลาดูแลนักเรียน และเปลี่ยนสถานที่ทำงานตามสภาพของเศรษฐกิจในสังคมบ่อยครั้ง ส่งผลให้นักเรียนขาดคนดูแลเอาใจใส่และขาดการอบรมบ่มนิสัยจากผู้ปกครอง ทำให้มีปัญหาทางด้านการเรียน ปัญหาครอบครัวหย่าร้าง ขาดความรักความอบอุ่น ขาดการปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม ขาดระเบียบวินัย ความรับผิดชอบต่อตนเอง ต่อส่วนรวม อยู่ในสังคมที่เป็นแบบอย่างที่ไม่ดี ทำให้ขาดเกราะป้องกันหรือไม่มีภูมิคุ้มกันในตัวเอง รวมไปถึงมีอัตราเสี่ยงในเรื่องยาเสพติดและอบายมุขต่าง ๆ

โรงเรียนบ้านไทรงาม ได้เล็งเห็นความสำคัญในการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นกับนักเรียน โดยเฉพาะเรื่องของยาเสพติดและอบายมุขต่าง ๆ โรงเรียนจึงได้เข้าร่วมโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ตามแนวทางการดำเนินงานตามยุทธศาสตร์ 5 มาตรการ ได้แก่ มาตรการป้องกัน มาตรการค้นหา มาตรการรักษา มาตรการเฝ้าระวัง และมาตรการบริหารจัดการ และตามกลยุทธ์ 4 ต้อง คือ ต้องมียุทธศาสตร์ ต้องมีแผนงาน ต้องมีระบบข้อมูล ต้องมีเครือข่าย และ 2 ไม่ คือ ไม่ปกปิดข้อมูล ไม่ไล่ออก เป็นแนวทางในการดำเนินงาน โดยคิดรูปแบบวิธีปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ “การพัฒนาสถานศึกษาสีขาวสู่ความยั่งยืน สู่โรงเรียนคุณภาพ 5Q Model” โดยใช้วงจร PDCA ในการดำเนินงาน เพื่อพัฒนาคุณภาพโรงเรียนบ้านไทรงาม และสร้างระบบป้องกันการแก้ปัญหายาเสพติดและอบายมุข ด้วยการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมภายในโรงเรียน การลงมือกระทำปฏิบัติจริงของนักเรียน โดยมีครูเป็นผู้ให้คำแนะนำ และสภานักเรียนเป็นผู้ดำเนินกิจกรรม เป็นการสร้างนิสัยให้นักเรียนใฝ่เรียนรู้ ใฝ่ทำดี รู้จักป้องกันตนเองให้ห่างไกลจากยาเสพติดและอบายมุข และอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข

2. วัตถุประสงค์และเป้าหมายของการดำเนินงาน

2.1 วัตถุประสงค์

1. เพื่อให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่ายมีความรู้ความเข้าใจและเห็นความสำคัญของการแก้ปัญหา ยาเสพติดและอบายมุขภายในโรงเรียน

2. เพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของยาเสพติดและอบายมุขทั้งในและนอกสถานศึกษา

3. เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการบริหารงานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดและอบายมุขที่เข้มแข็ง

4. เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนและพัฒนาโครงการสถานศึกษาสีขาวสู่ความยั่งยืน

2.2 เป้าหมายของการดำเนินงาน

เป้าหมายเชิงปริมาณ

1. นักเรียนโรงเรียนบ้านไทรงาม ร้อยละ 100 มีคุณธรรม จริยธรรม มีภูมิคุ้มกันที่ดี ป้องกันตนเองให้ห่างไกลจากยาเสพติด อบายมุข การสูบบุหรี่/บุหรี่ไฟฟ้า สื่อลามกอนาจาร การพนัน และการทะเลาะวิวาท โดยใช้รูปแบบ 5Q Model

๒. นักเรียนโรงเรียนบ้านไทรงาม ร้อยละ 100 ได้รับการดูแลช่วยเหลือให้ปลอดภัยและห่างไกลจากปัญหายาเสพ อบายมุข การสูบบุหรี่/บุหรี่ไฟฟ้า สื่อลามกอนาจาร การพนัน และการทะเลาะวิวาท ทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา

๓. คณะครู บุคลากรทางการศึกษา และนักเรียนโรงเรียนบ้านทุ่งนา ร้อยละ 100 ให้การสนับสนุนและป้องกันปัญหายาเสพติด อบายมุข การสูบบุหรี่/บุหรี่ไฟฟ้า สื่อลามกอนาจาร การพนัน และการทะเลาะวิวาท ภายในสถานศึกษา

๔. ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ร้อยละ 100 มีส่วนร่วมในการป้องกันและแก้ไขปัญหา ยาเสพติด อบายมุข การสูบบุหรี่/บุหรี่ไฟฟ้า สื่อลามกอนาจาร การพนัน และการทะเลาะวิวาท ภายในสถานศึกษาในรูปแบบภาคีเครือข่ายอย่างมีคุณภาพ

เป้าหมายเชิงคุณภาพ

1. คณะครู บุคลากรทางการศึกษา และนักเรียนโรงเรียนบ้านไทรงามทุกคน มีคุณธรรม จริยธรรม มีภูมิคุ้มกันที่ดี ป้องกันตนเองให้ห่างไกลจากยาเสพติด อบายมุข การสูบบุหรี่/บุหรี่ไฟฟ้า สื่อลามกอนาจาร การพนัน และการทะเลาะวิวาท อย่างยั่งยืน และมีคุณภาพ

2. นักเรียนโรงเรียนบ้านไทรงาม ได้รับการดูแลช่วยเหลือให้ปลอดภัย ห่างไกลจากปัญหายาเสพติด อบายมุข การสูบบุหรี่/บุหรี่ไฟฟ้า สื่อลามกอนาจาร การพนัน และการทะเลาะวิวาททั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา

3. โรงเรียนบ้านไทรงาม มีภาคีเครือข่ายในการสนับสนุน ส่งเสริมการดำเนินงานด้านการแก้ไขปัญหายาเสพติด อบายมุข การสูบบุหรี่/บุหรี่ไฟฟ้า สื่อลามกอนาจาร การพนัน และการทะเลาะวิวาท อย่างมีคุณภาพ

3. ขั้นตอนการดำเนินงาน

3.1 ขั้นตอนการออกแบบนวัตกรรม

การดำเนินงานตามโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุขของโรงเรียนบ้านไทรงาม โดยใช้รูปแบบวิธีการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) ด้วยการพัฒนาสถานศึกษาสีขาวสู่ความยั่งยืน สู่โรงเรียนคุณภาพ 5Q Model มีขั้นตอนการดำเนินงาน ดังนี้

PDCA คือ วงจรการบริหารงานคุณภาพที่ใช้ควบคุมและพัฒนากระบวนการขององค์กรอย่างเป็นระบบ โดยมีเป้าหมายเพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพื่อเปลี่ยนแปลงองค์กรไปสู่ความสำเร็จ

ซึ่งเราสามารถนำวงจร PDCA ไปประยุกต์ใช้ได้กับองค์กรทุกประเภท และธุรกิจทุกรูปแบบ หรือแม้แต่การใช้ชีวิตประจำวันก็สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ PDCA เป็นแนวคิดที่ถูกคิดค้นโดย Edwards W. Deming ซึ่งเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่ใช้สำหรับวางแผนแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืน Deming คิดค้น PDCA โดยมีความเชื่อว่าคุณภาพสามารถปรับปรุงและพัฒนาได้ ดังนั้น หลักการ PDCA (Plan-Do-Check-Act) จึงเป็นหลักการที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้กับทุกงาน ซึ่งหลักการวิเคราะห์ PDCA ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ดังนี้

1. การวางแผน (Plan)

1.1 ผู้บริหาร คณะครู ผู้ปกครอง และคณะกรรมการสถานศึกษา ร่วมกันศึกษาสภาพ

ปัจจุบัน ปัญหา สถานการณ์การแพร่ระบาดของยาเสพติดและอบายมุข ในสถานศึกษาและชุมชนโดยรอบ เพื่อสร้างความตระหนักในการร่วมกันป้องกัน รณรงค์และแก้ไขปัญหาของผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย

1.2 ผู้บริหารประชุม วางแผนร่วมกันกับคณะครู ผู้ปกครอง และคณะกรรมการสถานศึกษา เพื่อวางแผนการแก้ไขปัญหาตามแนวทางสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข

1.3 ร่วมกันออกแบบนวัตกรรมภายใต้ชื่อ การพัฒนาสถานศึกษาสีขาวสู่ความยั่งยืนสู่

โรงเรียนคุณภาพ 5Q Model

1.4 แต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินงานตามโครงการและมอบหมายหน้าที่รับผิดชอบ

เพื่อกำหนดกิจกรรมส่งเสริมเชิงสร้างสรรค์ที่เหมาะสมกับนักเรียน วางแผนการจัดการเรียนรู้ที่เน้นทักษะกระบวนการคิด จัดทำรายละเอียดโครงการเสนอผู้บริหาร

1.5 จัดหาทรัพยากรและงบประมาณ เพื่อจัดกิจกรรมและจัดสภาพแวดล้อมภายใน

โรงเรียนให้เอื้อต่อการเรียนรู้ของนักเรียน

เว็บน่าสนใจ