ครูบ้านนอก

ชื่อเรื่อง การพัฒนารูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรมด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม

S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง

ผู้วิจัย นายภาคิญ ไชยวงค์

ผู้อำนวยการโรงเรียนชุมชนบ้านดง จังหวัดอุตรดิตถ์

ปีการศึกษา 2567

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาองค์ประกอบของรูปแบบและแนวทางการบริหารโรงเรียนคุณธรรมด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วมเพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียน 2) เพื่อสร้างรูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรม ด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง 3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรม ด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง และ 4) เพื่อประเมินรูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรม ด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงผสานวิธี ทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ สำหรับการศึกษาข้อมูลเชิงปริมาณ เก็บข้อมูลจากประชากร ได้แก่ ครูโรงเรียนชุมชนบ้านดง จำนวน 18 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามแบบประมาณค่า 5 ระดับ (Rating Scale) ของลิเคอร์ท (Likert) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้วิธีการหาค่าร้อยละ (%) ค่าเฉลี่ยเลขคณิต (μ) และค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (σ) ส่วนการศึกษาข้อมูลเชิงคุณภาพ ด้วยการสังเคราะห์เอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) และการสนทนากลุ่ม (Focus Group) ผลการวิจัย สรุปได้ดังนี้

1. ผลการศึกษาองค์ประกอบของรูปแบบและแนวทางการบริหารโรงเรียนคุณธรรมด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วมเพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียน โดยการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) การสังเคราะห์เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การศึกษาจากโรงเรียนที่มีการปฏิบัติที่ดี (Best Practice) และการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า มี 6 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) หลักการของรูปแบบ 2) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ 3) กระบวนการบริหาร 4) แนวทางการจัดกิจกรรม 5) ผลผลิตหรือผลลัพธ์ และ 6) ปัจจัยสู่ความความสำเร็จ

2. ผลการสร้างรูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรมด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง โดยการยกร่างรูปแบบฯ แล้วจัดการสนทนากลุ่ม (Focus Group) ผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อตรวจสอบร่างรูปแบบฯ พบว่ารูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรมด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบหลัก ดังนี้

องค์ประกอบที่ 1 หลักการของรูปแบบ ได้แก่ 1) การนำแนวคิดการบริหารแบบมีส่วนร่วมมาใช้ในการบริหารโรงเรียนคุณธรรม 2) การดำเนินงานตามโครงการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. 3) การกำหนดคุณธรรมอัตลักษณ์ตามกรอบแนวคิดคุณธรรม 5 ประการ ของ สพฐ. และ 4) การนำหลักสูตรต้านทุจริตศึกษาของ ป.ป.ช. มาใช้เป็นแนวทางในการเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียน

องค์ประกอบที่ 2 วัตถุประสงค์ของรูปแบบ ได้แก่ 1) เพื่อพัฒนาคุณธรรมของนักเรียน และ 2) เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียน

องค์ประกอบที่ 3 กระบวนการบริหารโรงเรียนคุณธรรมแบบมีส่วนร่วม ด้วยกระบวนการ S-PDCA Model มี 5 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 การมีส่วนร่วมในการวิเคราะห์สภาพบริบท (SWOT Analysis : S) ขั้นตอนที่ 2 การมีส่วนร่วมในการวางแผน (Planning : P) ขั้นตอนที่ 3 การมีส่วนร่วมในการดำเนินงาน (Doing : D) ขั้นตอนที่ 4 การมีส่วนร่วมในการติดตามประเมินผล (Checking : C) และ ขั้นตอนที่ 5 การมีส่วนร่วมในการปรับปรุงพัฒนา (Acting : A)

องค์ประกอบที่ 4 แนวทางการจัดกิจกรรมพัฒนาคุณธรรมของนักเรียน ด้วยนวัตกรรม 5M-ISN Model มี 8 กิจกรรม ได้แก่ 1) การเสริมสร้างคุณธรรมในยามเช้า (Morning morality : M1) 2) การเข้าค่ายคุณธรรมนำวิถี (Morality camp : M2) 3) สร้างครอบครัวคุณธรรมนำชีวี (Moral family : M3) 4) มีโครงงานคุณธรรมที่สำคัญ (Moral project : M4) 5) การบ่มเพาะคุณธรรมประจำสัปดาห์ (Moral training : M5) 6) บูรณาคุณธรรมอย่างสร้างสรรค์ (Integrate morality : I) 7) เน้นวิถีพอเพียงประจำวัน (Sufficiency way : S) 8) สานสัมพันธ์สร้างเครือข่ายความร่วมมือ (Network cooperation : N)

องค์ประกอบที่ 5 ผลผลิตหรือผลลัพธ์ของรูปแบบ ประกอบด้วย 1) ความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียน ตาม OODScc Model ประกอบด้วย ความซื่อสัตย์สุจริตต่อตนเอง (Honesty towards Oneself : O) ความซื่อสัตย์สุจริตต่อบุคคลอื่น (Honesty towards Others : O) ความซื่อสัตย์สุจริตต่อหน้าที่ (Honesty towards Duty : D) และ ความซื่อสัตย์สุจริตต่อสังคม ชุมชนและประเทศชาติ (Honesty towards Society, community and country : Scc) 2) คุณธรรม อัตลักษณ์ของนักเรียน ตาม BANDONG Model ประกอบด้วย พฤติกรรมดีมีวินัย (Behavior : B), ความพอเพียง (Adequacy : A), ความซื่อสัตย์สุจริต (Non corruption : N), ความรับผิดชอบ (Dutiful : D), การปฏิบัติงานด้วยจิตอาสา (Operation : O), รักความเป็นไทย (Nationalism : N) และ ความกตัญญู (Grateful : G) 3) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียน ประกอบด้วย ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนระดับสถานศึกษา และ ผลการทดสอบระดับชาติ 4) ความพึงพอใจของครูที่มีต่อการปฏิบัติตามรูปแบบ

องค์ประกอบที่ 6 ปัจจัยสู่ความสำเร็จของรูปแบบ ตามหลัก 6M ได้แก่ 1) ความร่วมมือของบุคลากร (Man : M1) 2) งบประมาณสนับสนุนการจัดกิจกรรมพัฒนาคุณธรรมของนักเรียน (Money : M2) 3) ความพร้อมของวัสดุ อุปกรณ์ อาคารสถานที่ (Materails : M3) 4) วิธีการจัดกิจกรรมพัฒนาคุณธรรมของนักเรียน (Method : M4) 5) การบริหารจัดการโครงการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. (Management : M5) 6) ขวัญและกำลังใจของบุคลากร (Morale : M6)

3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรม ด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง โดยการสำรวจความคิดเห็นของครูเกี่ยวกับการปฏิบัติตามรูปแบบ การเปรียบเทียบผลการประเมินความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียน ผลการประเมินคุณธรรมอัตลักษณ์ของนักเรียน และผลการพิจารณาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียน ก่อนการทดลองใช้รูปแบบ (ปีการศึกษา 2566) และหลังการทดลองใช้รูปแบบฯ (ปีการศึกษา 2567) พบว่า

3.1 ผลการสำรวจความคิดเห็นของครูพบว่าครูสามารถปฏิบัติตามรูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรม ด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดงได้ อยู่ในระดับมาก และผ่านเกณฑ์ที่กำหนด

3.2 ผลการประเมินความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียน ตามแนวทาง OODScc Model ก่อนและหลังทดลองใช้รูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรม ด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง พบว่าผลการประเมินความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนในภาพรวม ปีการศึกษา 2567 สูงกว่าปีการศึกษา 2566

3.3 ผลการประเมินคุณธรรมอัตลักษณ์ของนักเรียน ตาม BANDONG Model ก่อนและหลังทดลองใช้รูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรม ด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง พบว่าผลการประเมินคุณธรรมอัตลักษณ์ของนักเรียนในภาพรวม ปีการศึกษา 2567 สูงกว่าปีการศึกษา 2566

3.4 ผลการพิจารณาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

3.4.1 ผลการพิจารณาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนระดับสถานศึกษาของนักเรียน ก่อนและหลังทดลองใช้รูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรม ด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง พบว่าในภาพรวมร้อยละของคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1–6 และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 โรงเรียนชุมชนบ้านดง ที่ได้ระดับผลการเรียนระดับดี (ระดับ 3) ขึ้นไป ในปีการศึกษา 2567 สูงกว่าในปีการศึกษา 2566

3.4.2 ผลการทดสอบระดับชาติ ในปีการศึกษา 2567 จำนวน 4 รายการคือ (1) ผลการทอดสอบเพื่อประเมินความสามารถในการอ่าน (Reading Test : RT) ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 (2) ผลการทดสอบความสามารถพื้นฐานของผู้เรียนระดับชาติ (National Test : NT) ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 (3) ผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (Ordinary National Educational Test : O-NET) ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 และ (4) ผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (Ordinary National Educational Test : O-NET) ของชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ในปีการศึกษา 2567 มีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าระดับเขตพื้นที่ ระดับจังหวัด ระดับศึกษาธิการภาค และ ระดับประเทศ

4. ผลการประเมินรูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรม ด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง โดยพิจารณาผลการประเมินความพึงพอใจของครูที่มีต่อการปฏิบัติตามรูปแบบฯ และผลการประเมินรูปแบบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า

4.1 ผลการประเมินความพึงพอใจของครูที่มีต่อการปฏิบัติตามรูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรม ด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง อยู่ในระดับมากที่สุด และผ่านเกณฑ์ที่กำหนด

4.2 ผลการประเมินรูปแบบการบริหารโรงเรียนคุณธรรม ด้วยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม S-PDCA Model เพื่อเสริมสร้างความซื่อสัตย์สุจริตของนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านดง ผู้ทรงคุณวุฒิมีความเห็นว่ารูปแบบฯ มีความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ อยู่ในระดับมากที่สุด และผ่านเกณฑ์ที่กำหนด

เว็บน่าสนใจ