ครูบ้านนอก

การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นอีสานสู่ห้องปฏิบัติการธรรมชาติและแพลตฟอร์มดิจิทัล เพื่อเสริมสร้างทักษะวิทยาศาสตร์ขั้นสูงสำหรับผู้เรียนที่มีความหลากหลาย

ในชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนอนุบาลบึงบูรพ์

Development of an Instructional Model Based on Isan Local Wisdom toward Natural Laboratory and Digital Platform to Enhance Advanced Scientific Skills for Diverse Learners in Grade 5 at Anuban Bueng Boon School

สรญา มนตรีโพธิ์

Soraya Montreepho

ปีที่วิจัย: 2568

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาและวิเคราะห์สภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการในการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นอีสานสำหรับผู้เรียนที่มีความหลากหลาย (2) พัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นอีสานสู่ห้องปฏิบัติการธรรมชาติและแพลตฟอร์มดิจิทัล (3) ทดลองใช้และศึกษาผลต่อการพัฒนาทักษะวิทยาศาสตร์ขั้นสูง และ (4) ประเมินและปรับปรุงรูปแบบให้มีประสิทธิภาพและความเหมาะสม การวิจัยเป็นการวิจัยและพัฒนา (R&D) แบ่งเป็น 4 ระยะ ได้แก่ การศึกษาข้อมูลพื้นฐาน การพัฒนารูปแบบ การทดลองใช้ และการประเมินปรับปรุง กลุ่มเป้าหมายเป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนอนุบาลบึงบูรพ์ จำนวน 30 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบทดสอบทักษะวิทยาศาสตร์ขั้นสูง แบบประเมินความพึงพอใจ และแบบประเมินคุณภาพโดยผู้เชี่ยวชาญ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า (1) สภาพการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ปัจจุบันอยู่ในระดับปานกลาง มีปัญหาด้านการวัดประเมินผล การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล และการตอบสนองความหลากหลายของผู้เรียน (2) รูปแบบที่พัฒนาชื่อ "SORAYA Instructional Approach" ประกอบด้วย 7 ขั้นตอน ได้แก่ สำรวจและค้นหา (Survey and Observe) สืบค้นและวิเคราะห์ (Research and Analyze) ทดลองและสร้างสรรค์ (Action and Create) สะท้อนและประเมิน (Reflect and Assess) ประยุกต์ใช้ (Apply) แบ่งปันและขยายผล (Yield and Amplify) และหล่อหลอมบูรณาการ (Amalgamate) โดยบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นอีสาน ห้องปฏิบัติการธรรมชาติ และแพลตฟอร์มดิจิทัล (3) ผลการทดลองใช้พบว่านักเรียนมีทักษะวิทยาศาสตร์ขั้นสูงเพิ่มขึ้นจากระดับปานกลาง (ร้อยละ 55.1) เป็นระดับดี (ร้อยละ 72.46) เพิ่มขึ้นร้อยละ 17.36 โดยทักษะการประยุกต์ใช้ความรู้วิทยาศาสตร์ในชีวิตจริงพัฒนาสูงสุด และ (4) ผลการประเมินพบว่ารูปแบบมีคุณภาพระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย 4.56 จาก 5.00) และความพึงพอใจระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย 4.51 จาก 5.00) โดยเฉพาะด้านการบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นกับวิทยาศาสตร์สากลและการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง สรุปได้ว่า รูปแบบ SORAYA Instructional Approach มีประสิทธิภาพในการเสริมสร้างทักษะวิทยาศาสตร์ขั้นสูงสำหรับผู้เรียนที่มีความหลากหลาย สามารถบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นอีสานกับวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และได้รับการยอมรับจากผู้เชี่ยวชาญและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง

คำสำคัญ: รูปแบบการจัดการเรียนรู้, ภูมิปัญญาท้องถิ่นอีสาน, ห้องปฏิบัติการธรรมชาติ, ทักษะวิทยาศาสตร์ขั้นสูง, ผู้เรียนที่มีความหลากหลาย

Abstract

This research aimed to: (1) investigate and analyze the current situation, problems, and needs in science instruction based on Isan local wisdom for diverse learners, (2) develop an instructional model based on Isan local wisdom toward natural laboratory and digital platform, (3) implement and examine the effects on advanced scientific skills development, and (4) evaluate and refine the model for effectiveness and appropriateness. This R&D study consisted of four phases: baseline investigation, model development, implementation, and evaluation-refinement. The target group comprised 30 fifth-grade students at Anuban Bueng Boon School. Research instruments included questionnaires, interviews, advanced scientific skills tests, satisfaction assessments, and expert validation forms. Data were analyzed using means, standard deviations, and content analysis.

Findings revealed that: (1) Current science instruction was at a moderate level, with challenges in assessment, digital technology integration, and addressing learner diversity. (2) The developed model, "SORAYA Instructional Approach," comprised seven stages: Survey and Observe, Research and Analyze, Action and Create, Reflect and Assess, Apply, Yield and Amplify, and Amalgamate, systematically integrating Isan local wisdom, natural laboratory, and digital platform. (3) Implementation results showed students’ advanced scientific skills improved from moderate (55.1%) to good level (72.46%), a 17.36% increase, with application of scientific knowledge in real-life contexts showing highest development. (4) Expert evaluation rated model quality at the highest level (mean = 4.56/5.00), with stakeholder satisfaction also at the highest level (mean = 4.51/5.00), particularly in integrating local wisdom with universal science and experiential learning. In conclusion, SORAYA Instructional Approach effectively enhances advanced scientific skills for diverse learners, successfully integrates Isan local wisdom with modern science education, and gains acceptance from experts and stakeholders.

Keywords: Instructional Model, Isan Local Wisdom, Natural Laboratory, Advanced Scientific Skills, Diverse Learners

เว็บน่าสนใจ