ครูบ้านนอก

ชื่อผลงานทางวิชาการ รายงานการประเมินโครงการพัฒนาครูในการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน

โดยบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โรงเรียนสีชมพูศึกษา

ชื่อผู้เสนอผลงาน นางกานต์ญาดา ขุนเดช

สถานศึกษา โรงเรียนสีชมพูศึกษา องค์การบริหารส่วนจังหวัดขอนแก่น

ปีที่รายงาน 2567

บทคัดย่อ

การประเมินโครงการพัฒนาครูในการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน โดยบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โรงเรียนสีชมพูศึกษา มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อประเมินบริบท (Context) ของโครงการ 2) เพื่อประเมินปัจจัยนำเข้า (Input) ของโครงการ 3) เพื่อประเมินกระบวนการดำเนินงาน (Process) 4) เพื่อประเมินผลผลิต (Product) (1) ผลผลิตด้านครู ได้แก่ ความสามารถในการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน (Project - Based Learning: PBL) ความสามารถในการออกแบบแผนการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานที่บูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ความสามารถในการบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบโครงงาน (2) ผลลัพธ์ที่เกิดกับผู้เรียน ได้แก่ ผลลัพธ์ที่เกิดกับผู้เรียน (ประเมินโดยครู) ผลลัพธ์ที่เกิดกับผู้เรียน (ประเมินโดยผู้เรียน) (3) ระดับความพึงพอใจของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องต่อโครงการ 5) เพื่อพัฒนาแนวทางการพัฒนาครูในการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานโดยบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โรงเรียนสีชมพูศึกษา กลุ่มตัวอย่างในการประเมิน ครั้งนี้ จำนวน 756 คน แบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ (1) ผู้บริหารและครู โรงเรียนสีชมพูศึกษา จำนวน 99 คน ได้จากการเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วย ผู้บริหาร 4 คน ครูผู้สอน 95 คน นักเรียนโรงเรียนสีชมพูศึกษา ได้มาจากการสุ่มแบบแบ่งชั้น โดยใช้ตารางของ Krejcie and Morgan (1970) ได้กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 322คน ผู้ปกครองของนักเรียนกลุ่มตัวอย่าง 320 คน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนสีชมพูศึกษา จำนวน 15 คน ได้จากการเลือกแบบเจาะจง 3) กลุ่มผู้ให้ข้อมูลในการสัมภาษณ์ ได้แก่ (1) ผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 4 คน ได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง (2) ครูผู้สอน จำนวน 10 คน ได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง (3) ผู้ปกครอง จำนวน 10 คน เป็นผู้ปกครองของนักเรียนกลุ่มตัวอย่าง (4) คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 10 คน ได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ แบบสอบถาม แบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) 5 ระดับ และแบบสัมภาษณ์ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลใช้ค่าเฉลี่ย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)

ผลการประเมินโครงการ พบว่า

1. ด้านบริบทหรือสภาพแวดล้อม พบว่า ความคิดเห็นของผู้บริหารและครูด้านบริบทของโครงการ โดยภาพรวมพบว่า มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก ผ่านเกณฑ์การประเมิน ซึ่งเมื่อพิจารณา รายข้อ พบว่า ทุกข้อมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับเหมาะสมมากถึงมากที่สุด โดยข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ โครงการตอบสนองต่อความต้องการจำเป็นในการพัฒนาการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน รองลงมา คือ โครงการมีความสอดคล้องกับปัญหาและสภาพจริงของโรงเรียน ส่วนข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ โครงการมีเป้าหมายที่ชัดเจนในการพัฒนาศักยภาพครู ผ่านเกณฑ์การประเมินทุกรายการ

2.ด้านปัจจัยนำเข้า เกี่ยวกับด้านบุคลากร ด้านวัสดุอุปกรณ์ ด้านงบประมาณและด้านการบริหารจัดการตามโครงการพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน โดยบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โรงเรียนสีชมพูศึกษา โดยภาพรวมมีความเหมาะสมเพียงพออยู่ในระดับมาก โดยเรียงลำดับ คือ ด้านวัสดุ อุปกรณ์ โรงเรียนมีเครือข่ายอินเตอร์เน็ตความเร็วสูงเชื่อมโยง ครอบคลุมพื้นที่โรงเรียน ด้านงบประมาณ พบว่า มีการจัดงบประมาณในการดำเนินงานเพื่อพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนการสอนแบบโครงงาน ด้านการบริหารจัดการ พบว่า โรงเรียนจัดระบบบริหารที่ภายในที่เอื้ออำนวยต่อการดำเนินกิจกรรมการจัดการเรียนการสอนแบบโครงงาน และด้านบุคลากร พบว่า ครูได้เข้าร่วมประชุม อบรมสัมมนา ศึกษาดูงานที่มีผลต่อการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานมาประยุกต์ใช้ ผ่านเกณฑ์การประเมินทุกรายการ

3.ด้านกระบวนการ เกี่ยวกับการดำเนินงานตามโครงการพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงโรงเรียนสีชมพูศึกษา ตามความคิดเห็นของผู้บริหารและครูเกี่ยวกับกิจกรรมปฏิบัติงานด้านกระบวนการ โดยภาพรวม พบว่า มีระดับการปฏิบัติอยู่ในระดับมาก โดยเรียงลำดับข้อที่มีคะแนนเฉลี่ยสูงสุดคือ ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนได้แสดงออก ร่วมคิดร่วมปฏิบัติตามความสนใจของผู้เรียน รองลงมาคือ ประเมินความก้าวหน้าของโครงการจากแบบประเมินต่าง ๆ ของกิจกรรมที่จัดและเตรียมเนื้อหาการสอนที่บูรณาการหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และส่งเสริมกระบวนการคิด ผสมผสานภูมิปัญญาท้องถิ่นและความรู้สากลผ่านเกณฑ์การประเมินทุกรายการ

4. ด้านผลผลิต

4.1 ผลผลิตด้านครู พบว่า

4.1.1 ความสามารถในการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน (Project-Based Learning: PBL) โดยภาพรวม พบว่า อยู่ในระดับมาก ผ่านเกณฑ์การประเมิน ซึ่งเมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ส่วนมากทุกข้อมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมาก โดยข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ขั้นที่ 2 การวางแผนและออกแบบการศึกษาค้นคว้า กำหนดระยะเวลาเหมาะสมกับกิจกรรม รองลงมา คือ ขั้นที่ 5 การประเมินผล เปิดโอกาสให้ผู้เรียนประเมินตนเองและเพื่อน ส่วนข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ขั้นที่ 1 การสำรวจและกำหนดปัญหาตั้งคำถามหลัก (Driving Question) ชัดเจนและท้าทาย ผ่านเกณฑ์การประเมินทุกรายการ

4.1.2 ความสามารถในการออกแบบแผนการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานที่บูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยภาพรวม พบว่า อยู่ในระดับมาก ผ่านเกณฑ์การประเมิน ซึ่งเมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ส่วนมากทุกข้อมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด โดยข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ แผนการสอนมีความครบถ้วน ชัดเจน เป็นระบบ และสามารถนำไปใช้จริงได้รองลงมา คือ วิเคราะห์มาตรฐาน/ตัวชี้วัด และกำหนดผลลัพธ์การเรียนรู้สอดคล้องกับโครงงาน บูรณาการเงื่อนไขความรู้และคุณธรรมไว้ในกิจกรรมโครงงาน ผ่านเกณฑ์การประเมินทุกรายการ

4.1.3 ความสามารถในการบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบโครงงาน โดยภาพรวม พบว่า อยู่ในระดับมาก ผ่านเกณฑ์การประเมิน ซึ่งเมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ส่วนมากทุกข้อ มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุดโดยข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านหลัก “พอประมาณ” ส่งเสริมให้ผู้เรียนรู้จักใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า รองลงมา คือ ด้านหลัก “มีภูมิคุ้มกัน” ส่งเสริมการเรียนรู้จากข้อผิดพลาด ส่วนข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ด้านหลัก “มีเหตุผล” สนับสนุนการคิดวิเคราะห์ก่อนสรุปผล ผ่านเกณฑ์การประเมินทุกรายการ

4.2 ผลลัพธ์ที่เกิดกับผู้เรียนจากการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

4.2.1 ผลลัพธ์ที่เกิดกับผู้เรียน (ประเมินโดยครู) พบว่า โดยภาพรวม พบว่า อยู่ในระดับมาก ผ่านเกณฑ์การประเมิน ซึ่งเมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ส่วนมากทุกข้อมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมาก โดยข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ผลลัพธ์ด้านการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน (PBL) ผู้เรียนสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่างเหมาะสม รองลงมา คือ ผลลัพธ์ด้านหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านความพอประมาณ ผู้เรียนวางแผนการใช้ทรัพยากรอย่างพอเหมาะ ส่วนข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ เงื่อนไขความรู้ ผู้เรียนเชื่อมโยงความรู้ทางวิชาการกับการปฏิบัติได้ ผ่านเกณฑ์การประเมินทุกรายการ

4.2.2 ผลลัพธ์ที่เกิดกับผู้เรียน (ประเมินโดยผู้เรียน) โดยภาพรวม พบว่า อยู่ในระดับมาก ผ่านเกณฑ์การประเมิน ซึ่งเมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ทุกข้อมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมาก โดยข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ผลลัพธ์ด้านการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน (PBL) ข้าพเจ้าปฏิบัติตามแผนที่กำหนดไว้อย่างต่อเนื่อง รองลงมา คือ ผลลัพธ์ด้านหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านความพอประมาณ ข้าพเจ้าวางแผนการดำเนินงานได้อย่างเป็นระบบ ส่วนข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ผลลัพธ์ด้านการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน (PBL) ข้าพเจ้าวิเคราะห์และสรุปข้อมูลได้อย่างมีเหตุผล ผ่านเกณฑ์การประเมินทุกรายการ

4.3 ระดับความพึงพอใจของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องต่อโครงการ โดยภาพรวม พบว่า อยู่ในระดับมาก ผ่านเกณฑ์การประเมิน ซึ่งเมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ทุกข้อมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมาก โดยข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ความพึงพอใจต่อผลลัพธ์ที่เกิดกับผู้เรียน ผู้เรียนมีพัฒนาการด้านการคิดวิเคราะห์ รองลงมา คือ ความพึงพอใจต่อผลกระทบของโครงการโครงการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับโรงเรียน ส่วนข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ผู้เรียนมีความรับผิดชอบและทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดีขึ้น ผ่านเกณฑ์การประเมินทุกรายการ

5. แนวทางพัฒนาครูในการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานโดยบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โรงเรียนสีชมพูศึกษา

5.1 พัฒนาระบบการประเมินแบบมีส่วนร่วม (Participatory Evaluation) เปิดโอกาสให้ผู้บริหาร ครู ผู้ปกครอง และคณะกรรมการสถานศึกษามีส่วนร่วมในการสะท้อนผลและกำหนดทิศทางพัฒนา เพื่อให้การประเมินเป็นกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันทั้งองค์กร

5.2 บูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในตัวชี้วัดการประเมิน

กำหนดตัวชี้วัดที่สะท้อน “ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกัน” ควบคู่กับเงื่อนไขความรู้และคุณธรรม ตามแนวพระราชดำริของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพล อดุลยเดชมหาราช เพื่อให้การจัดการเรียนรู้แบบโครงงานมีรากฐานทางคุณค่าอย่างชัดเจน

5.3 พัฒนาศักยภาพครูด้านการประเมินเพื่อพัฒนา (Assessment for Development)

ส่งเสริมให้ครูใช้การประเมินเพื่อปรับปรุงการจัดการเรียนรู้ระหว่างดำเนินโครงการ ไม่ใช่เพียงประเมินผลลัพธ์ปลายทาง

5.4 ใช้ข้อมูลหลายแหล่ง (Multiple Data Sources) การประเมินควรอาศัยข้อมูลจากแบบสอบถาม การสังเกต การสัมภาษณ์ และผลงานผู้เรียน เพื่อให้สอดคล้องกับแนวคิดการประเมินเชิงระบบของ Daniel L. Stufflebeam

5.5 พัฒนาระบบติดตามผลระยะยาว (Follow-up Evaluation) ควรมีการติดตามผลอย่างต่อเนื่อง เพื่อตรวจสอบความยั่งยืนของการเปลี่ยนแปลงทั้งในระดับครูและผู้เรียน

เว็บน่าสนใจ