ครูบ้านนอก

ชื่อเรื่อง รูปแบบการพัฒนาการบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน เพื่อเสริมสร้าง ทักษะชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านหนองท่มท่ากระดัน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3

ผู้วิจัย ภัทราวดี อุปทุม

ปีที่พิมพ์ 2568

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน 2) สร้าง และพัฒนารูปแบบการพัฒนาการบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน 3) ทดลองใช้รูปแบบการพัฒนาการบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน และ4) ศึกษาความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่อผลการดำเนินงานตามรูปแบบการพัฒนาการบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน การศึกษาครั้งนี้ทำการศึกษาโรงเรียนบ้านหนองท่มท่ากระดัน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 โดยใช้วิธีการวิจัยแบบผสมผสานวิธี กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ผู้บริหารและครู โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 จำนวน 384 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย เป็นแบบวิเคราะห์เอกสาร แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง และแบบสอบถามเกี่ยวกับระดับความคิดเห็นของข้อคำถามที่ส่งผลต่อการพัฒนาการบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน เป็นมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) ระหว่าง 0.80-1.00 ค่าอำนาจจำแนกระหว่าง 0.41 – 0.94 และค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.98 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอ้างอิง ได้แก่ การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูปทางสถิติ และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา และการสร้างข้อสรุปแบบอุปนัย

ผลการวิจัยพบว่า

1. สภาพการบริหารสถานศึกษา ประกอบด้วย องค์ประกอบการบริหารเชิงกลยุทธ์ มี 4 ด้าน ได้แก่ 1) การวิเคราะห์สภาพแวดล้อม 2) การกำหนดกลยุทธ์ 3) การปฏิบัติตามกลยุทธ์ และ4) การประเมินและควบคุมกลยุทธ์ องค์ประกอบในการดำเนินงานของระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน มี 5 ด้าน ได้แก่ 1) การรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล 2) การคัดกรองนักเรียน 3) การส่งเสริมและพัฒนานักเรียน 4) การป้องกันและแก้ไขปัญหา และ5) การส่งต่อ องค์ประกอบของทักษะชีวิต มี 4 ด้าน ได้แก่ 1) การตระหนักรู้และเห็นคุณค่าในตนเองและผู้อื่น 2) การคิดวิเคราะห์ การตัดสินใจ และการแก้ปัญหา 3) การจัดการอารมณ์และความเครียด และ4) การสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับผู้อื่น รูปแบบที่สร้างขึ้นประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ ปัจจัยนำเข้า ปัจจัยกระบวนการ และปัจจัยผลผลิต

2. ผลการสร้าง และพัฒนารูปแบบ ประกอบด้วย 2.1 ผลการสร้างรูปแบบ พบว่า ผลการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันอันดับที่ 2 ของรูปแบบการพัฒนาการบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน มี 13 องค์ประกอบย่อยในอันดับที่ 1 ได้แก่ ด้านการวิเคราะห์สภาพแวดล้อม (EA) ด้านการกำหนดกลยุทธ์ (SF) ด้านการปฏิบัติตามกลยุทธ์ (SI) ด้านการประเมินและควบคุมกลยุทธ์ (SEC) การรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล (FS) การคัดกรองนักเรียน (SS) การส่งเสริมและพัฒนานักเรียน (SD) การป้องกันและแก้ไขปัญหา (PS) การส่งต่อ (RE) การตระหนักรู้และเห็นคุณค่าในตนเองและผู้อื่น (SA) การคิดวิเคราะห์ การตัดสินใจ และการแก้ปัญหา (CT) การจัดการอารมณ์และความเครียด (ES) และการสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับผู้อื่น (BP) มีค่าน้ำหนักองค์ประกอบอันดับที่ 1 อยู่ระหว่าง 0.51 ถึง 0.78 มีนัยสำคัญทางสถิติ มีค่าสัมประสิทธิ์การพยากรณ์ (R2) มีค่าตั้งแต่ 0.28 ถึง 0.60 มี 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ ปัจจัยนำเข้า (Input) ปัจจัยกระบวนการ (Process) และปัจจัยผลผลิต (Output) มีค่าน้ำหนักองค์ประกอบอันดับที่ 2 อยู่ระหว่าง 0.43 ถึง 0.64 มีนัยสำคัญทางสถิติ มีค่าสัมประสิทธิ์การพยากรณ์ (R2) มีค่าตั้งแต่ 0.19 ถึง 0.41 และผลการตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลกับข้อมูลเชิงประจักษ์ พบว่า มีค่า X2=70.741, X2/df=1.160 ,df=61 , p=0.184 ,CFI=0.991 ,GFI=0.973 ,AGFI=0.960 ,RMSEA=0.020 สรุปได้ว่าโมเดล มีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ ตามลำดับ 2.2 ผลการพัฒนารูปแบบ รูปแบบประกอบด้วยองค์ประกอบ 5 ส่วน ซึ่งมีผลจากการจัดสัมมนาประชาพิจารณ์ ดังนี้ 1) ปัจจัยนำเข้า ประกอบด้วย การบริหารเชิงกลยุทธ์ 4 ด้าน คือ ด้านการวิเคราะห์สภาพแวดล้อม ด้านการกำหนดกลยุทธ์ ด้านการปฏิบัติตามกลยุทธ์ และการประเมินและควบคุมกลยุทธ์ 2) ปัจจัยกระบวนการ ประกอบด้วย กระบวนการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 5 กระบวนการ คือ การรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล การคัดกรองนักเรียน การส่งเสริมและพัฒนานักเรียน การป้องกันและแก้ไขปัญหา และการส่งต่อ 3) ปัจจัยผลผลิต ประกอบด้วย ด้านทักษะชีวิต 4 ด้าน คือ การตระหนักรู้และเห็นคุณค่าในตนเองและผู้อื่น การคิดวิเคราะห์ การตัดสินใจ และการแก้ปัญหา การจัดการอารมณ์และความเครียด และการสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับผู้อื่น 4) ผลลัพธ์ ประกอบด้วย ผลลัพธ์เชิงประจักษ์ คือ ผู้เรียนมีสมรรถนะด้านพฤติกรรมเชิงบวกเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ผู้เรียนมีความตระหนักรู้ ในตนเองและความสามารถในการกำกับตนเองสูงขึ้น พฤติกรรมเสี่ยงและความขัดแย้งของผู้เรียนลดลงอย่างชัดเจน และผู้เรียนสามารถสร้างและคงไว้ซึ่งสัมพันธภาพทางสังคมเชิงบวกได้ดียิ่งขึ้น 5) ปัจจัยข้อมูลป้อนกลับ ผ่านกระบวนการ นำผลลัพธ์มาวิเคราะห์ เพื่อปรับปรุงและพัฒนากลยุทธ์ และกระบวนการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องตามวงจรคุณภาพ โดยมีโมเดลนวัตกรรม SLiC–SMART Model เป็นรูปแบบนวัตกรรมการบริหาร

3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการพัฒนาการบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านหนองท่มท่ากระดัน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 ในระยะเวลา 2 ปีการศึกษา (2566–2567) พบว่า ผลรวมการประเมิน ปีการศึกษา 2566 มีคะแนนเฉลี่ย 4.54 คิดเป็นร้อยละ 90.68 อยู่ในระดับมากที่สุด และปีการศึกษา 2567 มีคะแนนเฉลี่ย 4.65 คิดเป็นร้อยละ 93.02 อยู่ในระดับมากที่สุด

4. ผลการศึกษาความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่มีต่อผลการดำเนินงานตามรูปแบบการพัฒนาการบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านหนองท่มท่ากระดัน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 พบว่า ผู้บริหาร ครู คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน นักเรียน และผู้ปกครองนักเรียน มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด

คำสำคัญ: การพัฒนา; การบริหารเชิงกลยุทธ์; ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ; ทักษะชีวิต

Title A Strategic Management Development Model of the Student Support System for Enhancing Students’ Life Skills at Bannongthomthagradan School under the Sakon Nakhon Primary Educational Service Area Office 3 Thailand

Author Phattrawadee Upatum

Year 2025

Abstract

The objectives of this research were to: 1) investigate the current state of strategic management in the student assistance system for enhancing students’ life skills; 2) construct and develop a model for strategic management development of the student assistance system to enhance students’ life skills; 3) implement the developed strategic management model of the student assistance system for enhancing students’ life skills; and 4) examine stakeholders’ satisfaction with the operational outcomes of the strategic management development model of the student assistance system aimed at enhancing students’ life skills.This study was conducted at Bannongthomthagradan School under the Sakon Nakhon Primary Educational Service Area Office 3 Thailand. A mixed–methods research design was employed. The sample group consisted of 384 school administrators and teachers from opportunity expansion schools under the Sakon Nakhon Primary Educational Service Area Office 3. The research instruments included a document analysis form, a semi-structured interview form, and a five-point rating scale questionnaire concerning factors affecting the development of strategic management in the student assistance system for enhancing students’ life skills. The Index of Item–Objective Congruence (IOC) ranged from 0.80 to 1.00, the discrimination indices ranged from 0.41 to 0.94, and the overall reliability coefficient was 0.98.The statistics used for data analysis comprised frequency, percentage, mean, and standard deviation. Inferential statistics included Confirmatory Factor Analysis (CFA) using statistical software packages. Qualitative data were analyzed through content analysis and inductive conclusion building.

The research findings demonstrated that, by the sufficiency economy philosophy,

1. The state of school administration comprised three major dimensions. Strategic management components consisted of four aspects: 1) environmental analysis, 2) strategy formulation, 3) strategy implementation, and 4) strategy evaluation and control. Student assistance system operational components consisted of five aspects: 1) knowing students individually, 2) student screening, 3) student promotion and development, 4) prevention and problem solving, and (5) referral. Life skills components consisted of four aspects: 1) self-awareness and appreciation of self and others, 2) analytical thinking, decision-making, and problem solving, 3) emotional and stress management, and 4) building positive interpersonal relationships. The developed model comprised three principal elements: Input, Process, and Output.

2. Results of model construction and development 2.1 Model construction: The second–order confirmatory factor analysis of the strategic management development model for the student assistance system to enhance students’ life skills revealed 13 first–order subcomponents, namely environmental analysis (EA), strategy formulation (SF), strategy implementation (SI), strategy evaluation and control (SEC), knowing students individually (FS), student screening (SS), student support and development (SD), problem prevention and resolution (PS), referral (RE), self-awareness and appreciation of self and others (SA), critical thinking, decision-making and problem solving (CT), emotional and stress management (ES), and building positive relationships (BP). The first–order factor loadings ranged from 0.51 to 0.78 with statistical significance, and the coefficients of determination (R²) ranged from 0.28 to 0.60. The three second–order principal components—Input, Process, and Output—showed factor loadings ranging from 0.43 to 0.64 with statistical significance, and R² values ranging from 0.19 to 0.41. The goodness-of-fit indices indicated that the model was consistent with the empirical data (χ² = 70.741, χ²/df = 1.160, df = 61, p = 0.184, CFI = 0.991, GFI = 0.973, AGFI = 0.960, RMSEA = 0.020). 2.2 Model development: Based on the public hearing seminar, the refined model consisted of five components: 1) Input, comprising four aspects of strategic management: environmental analysis, strategy formulation, strategy implementation, and strategy evaluation and control; 2) Process, comprising five procedures of the student assistance system: knowing students individually, student screening, student promotion and development, prevention and problem solving, and referral; 3) Output, omprising four dimensions of life skills: self-awareness and valuing self and others, analytical thinking/decision-making/problem solving, emotional and stress management, and positive interpersonal relationship building; 4) Outcomes, which were empirically evident in that students demonstrated significantly increased positive behavioral competencies, higher self-awareness and self-regulation abilities, clearly reduced risk behaviors and conflicts, and improved capacity to establish and maintain positive social relationships; and 5) Feedback, involving systematic analysis of outcomes to continuously refine strategies and operational processes in accordance with the quality cycle. The SLiC–SMART Model was adopted as the administrative innovation framework.

3. Results of the Model Implementation.The implementation of the strategic management development model of the student assistance system for enhancing students’ life skills at Ban Nong Thom Tha Kradan School, under the Sakon Nakhon Primary Educational Service Area Office 3, over a period of two academic years (2023–2024), revealed highly positive outcomes. The overall evaluation in the 2023 academic year yielded a mean score of 4.54, accounting for 90.68 percent, which was at the highest level. In the 2024 academic year, the mean score increased to 4.65, equivalent to 93.02 percent, also at the highest level.

4. Stakeholders’ Satisfaction. The findings regarding stakeholders’ satisfaction with the operational outcomes of the strategic management development model of the student assistance system for enhancing students’ life skills at Ban Nong Thom Tha Kradan School, under the Sakon Nakhon Primary Educational Service Area Office 3, indicated that school administrators, teachers, members of the Basic Education School Committee, students, and parents expressed satisfaction at the highest level.

Keywords: development; strategic management; student support system; life skills

เว็บน่าสนใจ