บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาการจัดการเรียนการสอนภาษาไทยสำหรับนักเรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 2) พัฒนารูปแบบการสอนภาษาไทยโดยใช้แนวคิดการสร้างความรู้ด้วยตนเองร่วมกับ การเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน เพื่อพัฒนาความสามารถในการอ่านและการเขียน สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา ปีที่ 1 3) ทดลองใช้รูปแบบการสอนภาษาไทยโดยใช้แนวคิดการสร้างความรู้ด้วยตนเองร่วมกับการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน (BBL) เพื่อพัฒนาความสามารถในการอ่านและการเขียน สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 และ 4)ประเมินผลการใช้รูปแบบการสอนภาษาไทยโดยใช้แนวคิดการสร้างความรู้ด้วยตนเองร่วมกับการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน (BBL) เพื่อพัฒนาความสามารถในการอ่านและการเขียน สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนวัดพรุศรี ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 9 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม รูปแบบการสอนภาษาไทย แผนการจัดการเรียนรู้ จำนวน 30 แผน แบบทดสอบวัดความสามารถในการอ่านและการเขียน จำนวน 20 ข้อ และแบบสอบถามความพึงพอใจ สถิติที่ใช้ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที (t-test) และ การวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. สภาพปัญหา พบว่า 1) ด้านนักเรียน นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 มีพื้นฐานไม่พร้อม แตกต่างกันระหว่างผู้ที่อ่านเขียนได้กับผู้ที่ยังจับดินสอไม่ถนัด เด็กวัยนี้มีสมาธิสั้น ขาดความสนใจง่าย และมักเขียนออกเสียงผิดบ่อย เช่น พยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์ 2) ครูผู้สอน ครูบางคนยังใช้วิธีการสอนแบบท่องจำ ไม่เหมาะสมกับพัฒนาการของเด็กวัยประถมต้นจำนวนครูไม่เพียงพอ ทำให้ไม่สามารถดูแลและแก้ปัญหาเฉพาะบุคคลได้ทั่วถึง อีกทั้งขาดสื่อการสอนที่หลากหลาย 3) ด้านหลักสูตรและสื่อการเรียนรู้ หลักสูตรบางส่วนมีความซับซ้อนเกินไป ไม่สอดคล้องกับระดับพัฒนาการของนักเรียน เนื้อหาบางเรื่องไม่เชื่อมโยงกับบริบทชีวิตจริงของนักเรียน ทำให้เข้าใจยากและไม่เกิดความสนใจ 4) ด้านครอบครัวและสิ่งแวดล้อม ผู้ปกครองจำนวนมากไม่สามารถช่วยเสริมทักษะการอ่านเขียนที่บ้านได้ ขาดเวลาและสื่อสนับสนุนสิ่งแวดล้อมรอบตัว เช่น ห้องสมุดและกิจกรรมส่งเสริมการอ่าน ยังมีไม่เพียงพอในการกระตุ้นการเรียนรู้ภาษา
2. รูปแบบการสอนภาษาไทยโดยใช้แนวคิดการสร้างความรู้ด้วยตนเองร่วมกับการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน เพื่อพัฒนาความสามารถในการอ่านและการเขียน สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ประกอบด้วย หลักการ วัตถุประสงค์ กระบวนการเรียนการสอน (กระบวนการสอน 6 ขั้น) ได้แก่ 1) ขั้นเตรียมความพร้อม (Preparation) 2) ขั้นเสริมสร้างความรู้ (Providing the Knowledge) 3) ขั้นฝึกทักษะปฏิบัติ (Practice Skills) 4) ขั้นตรวจสอบความรู้ (Knowledge Checking) 5) ขั้นประยุกต์ใช้ (Knowledge Applying) 6) ขั้นสรุปความรู้ (Knowledge Summarizing) การวัดและประเมินผล และผลที่ได้จากการใช้รูปแบบการสอน
3. รูปแบบการสอนภาษาไทยโดยใช้แนวคิดการสร้างความรู้ด้วยตนเองร่วมกับการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน (BBL) เพื่อพัฒนาความสามารถในการอ่านและการเขียน สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 มีประสิทธิภาพ 90.52/92.78
4. นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 มีความสามารถในการอ่านและการเขียนหลังเรียนโดยใช้รูปแบบการสอนภาษาไทยโดยใช้แนวคิดการสร้างความรู้ด้วยตนเองร่วมกับการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน (BBL) เพื่อพัฒนาความสามารถในการอ่านและการเขียน สูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.01 และนักเรียนมีความพึงพอใจที่มีต่อรูปแบบการสอนภาษาไทย อยู่ในระดับมากที่สุด
คำสำคัญ : รูปแบบการสอนภาษาไทย, การสร้างความรู้ด้วยตนเอง, การเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน, ความสามารถในการอ่านและการเขียน