ครูบ้านนอก

"พิลังกาสา" พืชท้องถิ่นที่มีสรรพคุณทางยาและกลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์ ซึ่งในในปัจจุบันภูมิปัญญาการคั่วชาและองค์ความรู้ด้านทรัพยากรท้องถิ่นกำลังเลือนหายไปตามกาลเวลา เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายการขับเคลื่อน Soft Power ที่เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม (Active Learning) การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น "อู่ข้าว...พระเจ้าตาก" ที่เปี่ยมด้วยเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และทรัพยากรธรรมชาติที่หลากหลาย ขั้นกลางน้ำ ธรรมชาติสู่นวัตกรรมผลิตภัณฑ์ “ของดีบ้านฉัน” หน่วยการเรียนรู้ SOFT POWER ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น เรื่อง กลิ่นหอมควันชา “พิลังกาสา” พฤกษาตะวันออก โดยใช้กระบวนการ Problem-based Learning (PBL) เป็นการเปลี่ยนจากการเรียนในตำรา เป็นการลงมือปฏิบัติจริงในชุมชน เชื่อมโยง ประวัติศาสตร์ สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจสร้างสรรค์เข้าด้วยกัน ทำให้ผู้เรียนมีทักษะในการคิด สร้างสรรค์ได้อย่างเป็นรูปธรรม รู้จักศึกษาค้นคว้าเพื่อตัดสินใจ เลือกใช้ข้อมูลเพื่อเชื่อมโยงความรู้ และค้นพบความรู้ด้วยตนเอง เพื่อนำเสนอผลงานของตนเองได้อย่างเหมาะสม ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้รับประสบการณ์ตรงจากแหล่งเรียนรู้ชุมชนและจากการลงมือปฏิบัติจริง เพื่อให้ผู้เรียนสร้างผลงานให้ประสบผลสำเร็จ มีพื้นฐานในการต่อยอดอาชีพและศึกษาต่อ สามารถประยุกต์ใช้ความรู้ (knowledge) ทักษะ (skills) เจตคติ (Attitude) และค่านิยม (Values) ได้อย่างเหมาะสมสอดคล้องกับบริบทของสังคมและวัฒนธรรม

การจัดการเรียนรู้ตามหลักสูตรท้องถิ่น อู่ข้าว...พระเจ้าตาก หน่วยการเรียนรู้ SOFT POWER ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น เรื่อง กลิ่นหอมควันชา “พิลังกาสา” พฤกษาตะวันออก โดยใช้รูปแบบการสอน Active Learning การใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-based learning : PBL) ตามขั้นตอนดังนี้

ขั้นที่ 1 มองปัญหาเป็น

ทำอย่างไรให้ใบพิลังกาสาในชุมชนเรา กลายเป็นเครื่องดื่มระดับโลกที่ใคร ๆ ก็ต้องรู้จัก

ขั้นที่ 2 เน้นระดมสมอง

ศึกษาประวัติศาสตร์อู่ข้าว...พระเจ้าตาก และสำรวจพิลังกาสาในท้องถิ่น วางแผนการทำงานและบันทึกข้อมูล

ขั้นที่ 3 ตริตรองค้นคว้า

ศึกษาสรรพคุณ ข้อมูล ขั้นตอนการคั่วชาที่ถูกต้องอุณหภูมิและเวลาที่เหมาะสม และการเก็บรักษาชา

ขั้นที่ 4 พาสะท้อนคิด

ร่วมวิเคราะห์ สิ่งที่ทำได้ดี สิ่งที่ควรปรับปรุง ปัญหา วิธีแก้ไข และออกแบบผลิตภัณฑ์ชาที่มีอัตลักษณ์

ขั้นที่ 5 ติดตามพัฒนา

ทดสอบการชงชาที่คั่วแล้วให้ชิมและประเมิน สี กลิ่น รส ความใส/ขุ่น สิ่งที่ควรพัฒนาต่อไป

ขั้นที่ 6 ประเมินค่าและนำเสนอ

นำเสนอผลงานและสะท้อนการเรียนรู้จากการทำผลิตภัณฑ์ชา จัดนิทรรศการกลิ่นหอมควันชา “พิลังกาสา” พฤกษาตะวันออก นำเสนอผลงานสู่ชุมชนและแลกเปลี่ยนเรียนรู้

บทเรียนที่ได้รับ

องค์ความรู้ การจัดการเรียนสอนโดยใช้รูปแบบการสอน Active Learning การใช้ปัญหาเป็น

ฐาน (Problem-based learning : PBL) ช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนมีทักษะการคั่วชาใบพิลังกาสาและนำเสนอแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ในรูปแบบ Soft Power ได้อย่างสร้างสรรค์ มีทักษะในการ รู้จักศึกษาค้นคว้าเพื่อตัดสินใจ เลือกใช้ข้อมูลเพื่อเชื่อมโยงความรู้ และนำเสนอผลงานของตนเองได้อย่างเหมาะสม นอกจากนี้พบว่าการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมจะยั่งยืนได้ก็ต่อเมื่อสิ่งนั้นสามารถสร้างมูลค่าและอาชีพให้กับคนในพื้นที่ได้

ข้อสังเกต การแบ่งกลุ่มผู้เรียนที่เป็นย่อย ๆ ผู้เรียนเกิดความตั้งใจ จดจ่อในการศึกษาค้นคว้า และเกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ภายในกลุ่ม (Collaborative Learning) ทำให้ผลงานมีความประณีต

ข้อเสนอแนะ การจัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์ให้เพียงพอและทั่วถึง (อาทิ อุปกรณ์คั่วชา, ใบพิลังกาสา, บรรจุภัณฑ์ต้นแบบ) เพื่อให้ผู้เรียนทุกคนได้ลงมือปฏิบัติจริง อย่างเต็มศักยภาพโดยไม่เกิดช่วงว่างในการเรียนรู้

การนำไปพัฒนา ผู้เรียนสามารถศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติม ฝึกฝนให้ชำนาญ ต่อยอดผลิตภัณฑ์อื่น ๆ

และถ่ายทอดได้ต่อไป

เว็บน่าสนใจ