บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาและผลงานของนางผมหอม สกุลไทย เพื่อศึกษาวิธีการลำผญาย่อยหัวดอนตาลของนางผมหอม สกุลไทย อำเภอดอนตาล
จังหวัดมุกดาหารโดยใช้การสังเกต สัมภาษณ์ สอบถาม นางผมหอม สกุลไทย ในระยะเวลาตั้งแต่เดือนมีนาคม - เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2565
ผลการศึกษาวิจัยพบว่า
1. นางผมหอม สกุลไทย (ตระกูลศรี) เกิดวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2501 ปัจจุบันอายุ 63 ปีอาศัยอยู่ที่ บ้านเลขที่ 182 บ้านนาสะโน ตำบลนาสะเม็ง อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร เป็นบุตรคนที่ 9 จากพี่น้องทั้งหมด 9 คน บิดาชื่อ นายจอม สกุลไทย และ มารดาชื่อ นางปัด สกุลไทย ซึ่งปัจจุบันเสียชีวิตแล้วทั้งสองคน สมรสกับนายนิยม ตระกูลศรี นางผมหอม สกุลไทย เป็นศิลปินหมอลำผู้หนึ่งที่มีชื่อเสียงโด่งดังทั้งในเขตจังหวัดมุกดาหารและต่างจังหวัดบางจังหวัด อีกทั้งยังเป็นผู้ที่อนุรักษ์และส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมการแสดงพื้นบ้านที่เรียกว่าลำผญาย่อยหัวดอนตาลและเป็นผู้ที่มีจิตสาธารณช่วยเหลืองานสังคมมาโดยตลอดทั้งหน่วยงานภาครัฐและเอกชนโดยเฉพาะในหน่วยงานราชการนั้นได้มีส่วนร่วมหลายอย่างอาทิเช่น เป็นวิทยากรพิเศษสอนนักเรียน กรรมการสภาวัฒนธรรมจังหวัดมุกดาหาร กรรมการท่องเที่ยวจังหวัดมุกดาหาร ฯลฯ คุณงามความดีที่ได้สร้างไว้นั้นทำให้คุณผมหอม สกุลไทยได้รับรางวัลและเกียรติคุณต่างๆมากมาย
2. ลำผญาย่อยหัวดอนตาลนั้นมีมาตั้งแต่สมัยโบราณโดยพัฒนามาจากการพูดผญาโต้ตอบกันระหว่างหนุ่มสาวที่มาเที่ยวในงานบุญประจำปีของแต่ละหมู่บ้านในอำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร นางผมหอม สกุลไทย ได้ศึกษาเรียนรู้การลำผญาย่อยหัวดอนตาลมาโดยตลอดและได้ฝึกฝนตนเองเรื่อยมาจนมีชื่อเสียงโด่งดังทำให้มีผู้คนมาติดต่อว่าจ้างให้ไปแสดงในงานต่างๆอยู่เป็นประจำเสมอแม้กระทั่งการแสดงผ่านสื่อมวลชนรายการโทรทัศน์หลายรายการที่ทำสารคดีเกี่ยวกับศิลปะแขนงนี้
วิธีการลำผญาย่อยหัวดอนตาลของนางผมหอม สกุลไทยนั้นจะมีอยู่ 6 ขั้นตอนโดยขั้นตอนที่ 1 จะเป็นการไหว้อ้อยอครู ขั้นตอนที่ 2 จะเป็นการลำไหว้ครู ขั้นตอนที่ 3 จะเป็นการลำถามข่าวบ้านข่าวเมือง ขั้นตอนที่ 4 จะเป็นการลำเกี้ยวพาราสี ขั้นตอนที่ 5 จะเป็นการลำนิทาน ขั้นตอนที่ 6 จะเป็นการลำลา ซึ่งเนื้อหาในบทกลอนลำแต่ละกลอนจะมีความแตกต่างกันออกไปตามวัตถุประสงค์ของ
แต่ล่ะขั้นตอน เช่น การลำไหว้ครูเนื้อหาของกลอนลำก็จะกล่าวเทิดทูนบูชาครูอาจารย์และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายและขอให้มาปกปักรักษาคุ้มครองตัวของผู้ลำ การลำเกี้ยวพาราสีเนื้อหาของบทกลอนก็จะเป็นในลักษณะการจีบกันของหนุ่มสาว การลำนิทานเนื้อหาของบทกลอนก็จะกล่าวถึงตำนานของนิทานในเรื่องนั้นๆเช่น จำปาสี่ต้น นกกระจอก ผาแดงนางไอ่ อย่างนี้เป็นต้น