ครูบ้านนอก

นวัตกรรม “รูปแบบการน้อมนำพระบรมราโชบายของในหลวงรัชกาลที่ 10 สู่การปฏิบัติด้วย...พลัง 4 ดี: คิดดี ใจดี ทำดี อยู่ดี” ระดับปฐมวัย โรงเรียนวัดควนลังมิตรภาพที่ 11 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา เขต 2

นวัตกรรม “รูปแบบการน้อมนำพระบรมราโชบายของในหลวงรัชกาลที่ 10 สู่การปฏิบัติ ด้วย...พลัง 4 ดี: คิดดี ใจดี ทำดี อยู่ดี” นำเอาศาสตร์พระราชา ร.9 พระราชปณิธาน ร.10 สืบสาน รักษา ต่อยอด, โรงเรียนคุณธรรม สพฐ., คุณธรรมอัตลักษณ์โรงเรียนวัดควนลังมิตรภาพที่ 11, หลัก Active Learning, โรงเรียนวิถีพุทธ,พลัง 4 ดี มาเป็นแม่บทในการพัฒนาคุณภาพ

ศาสตร์พระราชา ร.๙ สู่พระราชปณิธาน ร.10 สืบสาน รักษา ต่อยอด

ศาสตร์พระราชาสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน ประกอบด้วยหลักสำคัญ คือ

1. จากปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในฐานะหลักการนำทาง ประกอบด้วย สามห่วง สองฐาน คือ ความพอประมาณ ความมีเหตุผล การมีภูมิคุ้มกันในตน มีฐานความรู้ และ ฐานคุณธรรม

2. วิธีการของศาสตร์พระราชาคือ เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา โดยต้องเข้าใจ เข้าถึง พัฒนา คน วัตถุ สังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรม

เข้าใจ หมายถึง การใช้ข้อมูลที่มีอยู่แล้ว การใช้และแสวงหาข้อมูลเชิงประจักษ์ การวิเคราะห์และการวิจัย การทดลองใช้จนได้ผลจริงก่อน

เข้าถึง หมายถึง การระเบิดจากข้างใน เข้าใจกลุ่มเป้าหมายในการพัฒนา และสร้างปัญญาสังคม

พัฒนา หมายถึง การพัฒนาที่ประชาชนเริ่มต้นด้วยตนเอง พึ่งพาตนเองได้ และมีต้นแบบในการเผยแพร่ความรู้ให้ประชาชนได้เรียนรู้และนำไปประยุกต์ใช้

3. การประยุกต์แห่งศาสตร์พระราชา ต้องทำให้ด้วยความรัก ความปรารถนาและด้วยใจ ต้องประยุกต์ใช้อย่างยั่งยืน ไม่ยึดติดตำรา ปรับตามบุคคล ภูมิสังคม สภาพพื้นที่และสถานการณ์

4. ผลลัพธ์ ของศาสตร์พระราชา คือแผ่นดินโดยธรรมและประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยามตามพระปฐมบรมราชโองการ พออยู่พอกิน และ รู้รักสามัคคี อันเป็นการพัฒนาอย่างยั่งยืน

ในหลวงรัชกาลที่ 10 พระองค์พระราชทานพระปฐมบรมราชโองการอารักขาแก่ประชาชนชาวไทย ความว่า “เราจะสืบสาน รักษา และต่อยอด และครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งอาณาราษฎรตลอดไป” สะท้อนถึงพระราชปณิธานและพระราชหฤทัยอันแน่วแน่ในการทรงงานเพื่อจะสืบสาน รักษา และต่อยอดแนวพระราชดำริต่าง ๆ ของในหลวงรัชกาลที่ ๙

โรงเรียนคุณธรรม สพฐ. เป็นโครงการที่สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ร่วมมือกับมูลนิธิยุวสถิรคุณ เพื่อส่งเสริมให้โรงเรียนทั่วประเทศปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมให้แก่นักเรียนผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่มีส่วนร่วม เน้นการลงมือทำจริงและต่อเนื่อง เพื่อพัฒนานักเรียนให้เป็น “คนดี” อย่างยั่งยืน

ขั้นตอนการดำเนินงานหลักของโรงเรียนคุณธรรม สพฐ.

1. สร้างความตระหนัก – สื่อสารให้ผู้บริหาร ครู บุคลากร นักเรียน และชุมชน เห็นความสำคัญของการสร้างคนดีในโรงเรียน

2. ระดมความคิดร่วมกัน – จัดเวทีให้ครู นักเรียน และผู้เกี่ยวข้อง ร่วมกำหนด “คุณธรรมเป้าหมาย” ที่โรงเรียนต้องการปลูกฝัง (เช่น ความซื่อสัตย์ รับผิดชอบ มีวินัย ฯลฯ)

3. กำหนดแนวทางปฏิบัติ – วางแผนกิจกรรมหรือโครงการที่ส่งเสริมคุณธรรม เช่น ชมรมคุณธรรม กิจกรรมจิตอาสา โครงการ 1 ห้องเรียน 1 คุณธรรม

4. ลงมือปฏิบัติ – ดำเนินกิจกรรมตามแผนอย่างต่อเนื่อง โดยให้นักเรียนมีส่วนร่วม ลงมือทำ และสะท้อนความคิด

5. ติดตามและประเมินผล – ประเมินผลการดำเนินงานจากพฤติกรรมของนักเรียนและผลสัมฤทธิ์ของกิจกรรม เพื่อปรับปรุงและพัฒนา

6. ขยายผลและยกระดับ – นำผลที่ได้ไปต่อยอดและพัฒนาให้เกิดเป็นวัฒนธรรมของโรงเรียน และเชื่อมโยงไปยังครอบครัวและชุมชน

โรงเรียนคุณธรรม สพฐ. จึงไม่ใช่เพียงการสอนเรื่อง “ดี–ชั่ว” แต่เป็นการสร้าง “วิถีแห่งคุณธรรม” ให้เกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวันของนักเรียนอย่างยั่งยืน

คุณธรรมอัตลักษณ์โรงเรียนวัดควนลังมิตรภาพที่ 11

โรงเรียนมีการกำหนดคุณธรรมอัตลักษณ์ เพื่อเป็นแนวทางให้เกิดขึ้นในตัวนักเรียนโรงเรียนวัดควนลังมิตรภาพที่ 11 ดังนี้

กระบวนการ Active Learning คือแนวทางจัดการเรียนรู้ที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมอย่าง

กระตือรือร้น ผ่านการลงมือทำ คิด วิเคราะห์ แก้ปัญหา และแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ไม่ใช่แค่ฟังหรือจดจำเพียงอย่างเดียว จุดเน้นคือการ “เรียนรู้ด้วยตนเอง” ผ่านกิจกรรมที่หลากหลาย เช่น การเรียนรู้แบบร่วมมือ การเล่นบทบาทสมมติ การอภิปราย หรือโครงงาน ผู้เรียนจะได้พัฒนาทักษะทางความคิด คุณลักษณะอันพึงประสงค์ และสามารถเชื่อมโยงความรู้กับชีวิตจริงได้อย่างมีความหมาย การเรียนการสอนแบบ Active Learning มีขั้นตอนหลัก ๆ ดังนี้

1. กำหนดวัตถุประสงค์การเรียนรู้ – ชัดเจนว่าผู้เรียนจะต้องรู้หรือทำอะไรได้เมื่อจบบทเรียน

2. วิเคราะห์ผู้เรียน – สำรวจพื้นฐาน ความสนใจ และความแตกต่างระหว่างบุคคล

3. วางแผนกิจกรรมการเรียนรู้ – เลือกกิจกรรมที่ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ เช่น การอภิปราย การแก้ปัญหา เกม บทบาทสมมติ

4. จัดกิจกรรมการเรียนรู้ – ให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมลงมือทำ เรียนรู้ร่วมกันในรูปแบบต่าง ๆ

5. ตั้งคำถามกระตุ้นการคิด – ใช้คำถามปลายเปิดเพื่อกระตุ้นการคิดเชิงวิเคราะห์และการอภิปราย

6. ให้ผู้เรียนมีโอกาสสะท้อนความคิด (Reflection) – เช่น การเล่าเรื่องราว

7. ส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกัน – สร้างบรรยากาศให้ผู้เรียนแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน

8. ประเมินผลระหว่างเรียน (Formative Assessment) – ใช้วิธีที่หลากหลาย เช่น สังเกต พูดคุย ตรวจผลงาน

9. ปรับกิจกรรมตามผลการเรียนรู้ – พัฒนาการเรียนรู้ตามผลการประเมิน

10. สรุปและขยายผล – ทบทวนเนื้อหา และเชื่อมโยงกับการเรียนรู้ในบริบทอื่นหรือชีวิตจริง

โรงเรียนวิถีพุทธ เป็นโรงเรียนที่นำ หลักพุทธธรรม หรือองค์ความรู้ที่เป็นคำสอนใน

พระพุทธศาสนา มาประยุกต์ใช้ในการจัดการศึกษา ของ สถานศึกษานั้น โดยมีจุดเน้นที่สำคัญ คือ การนำหลักธรรมมาใช้ในระบบการพัฒนาผู้เรียนโดยรวมของ สถานศึกษาซึ่ง โรงเรียนมีกิจกรรมที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ขั้นตอนการดำเนินงานโรงเรียนวิถีพุทธ มีรายละเอียดโดยสังเขป ดังนี้

1. สร้างความเข้าใจในวิถีพุทธ – ผู้บริหาร ครู บุคลากร และนักเรียนต้องเข้าใจหลักพุทธธรรมและแนวทางการดำเนินชีวิตตามหลักพุทธศาสนา

2. กำหนดวิสัยทัศน์/พันธกิจ – สะท้อนการน้อมนำหลักธรรมมาใช้ในระบบการเรียนรู้และการดำเนินชีวิตในโรงเรียน

3. พัฒนาหลักสูตร/กิจกรรมพุทธธรรม – บูรณาการหลักธรรม เช่น ศีล สมาธิ ปัญญา เข้ากับการเรียนการสอน

4. จัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการปฏิบัติธรรม – เช่น มุมธรรมะ ศาลาปฏิบัติธรรม สวดมนต์ทุกเช้า

5. ฝึกวินัยผ่านกิจวัตรประจำวัน – เช่น การไหว้ การตรงต่อเวลา ความสะอาด และความรับผิดชอบ

6. ส่งเสริมการปฏิบัติธรรมอย่างสม่ำเสมอ – จัดกิจกรรม เช่น สมาธิ เดินจงกรม บำเพ็ญประโยชน์

7. มีครูแบบอย่างที่ดี – ครูต้องปฏิบัติตนตามหลักธรรม และเป็นแบบอย่างที่ดีทางจริยธรรม

8. สร้างเครือข่ายผู้ปกครองและชุมชน – ร่วมส่งเสริมและสนับสนุนการดำเนินงานของโรงเรียน

9. ประเมินผลอย่างต่อเนื่อง – เพื่อตรวจสอบพัฒนาการทางด้านจิตใจ พฤติกรรม และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

10. พัฒนาอย่างยั่งยืน – วางระบบติดตามและพัฒนาคุณภาพวิถีพุทธในโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง

พลัง 4 ดี พลังคิดดี – คิดดีเป็นพื้นฐานของคุณธรรม พลังใจดี – ใจดีมีเมตตา มีความกตัญญู รู้จักแบ่งปัน พลังทำดี – การกระทำที่สอดคล้องกับความดีงาม พลังอยู่ดี – การดำเนินชีวิตอย่างสมดุลตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

เว็บน่าสนใจ