ครูบ้านนอก

Executive Functions(EF) คือกระบวนการทางความคิด (mental process) ที่ช่วยให้เราวางแผน มุ่งใจจดจ่อ จำคำสั่ง และจัดการกับ งานหลายๆอย่างให้ลุล่วงเรียบร้อยได้ สามารถจัดลำดับความสำคัญของงาน วางเป้าหมายและทำไปเป็นขั้น ตอนจนสำเร็จ รวมทั้งควบคุมแรงอยาก แรงกระตุ้นทั้งหลาย ไม่ให้สนใจไปนอกลู่นอกทาง เหมือนกับระบบ ควบคุมการบินทางอากาศในสนามบินที่ต้องจัดการกับเที่ยวบินเข้า-บินออกจำนวนหลายสิบเที่ยวในเวลา เดียวกัน1 คือ ทักษะที่เราใช้ในการจัดการกับการเรียนรู้ของเราเอง เป็นทักษะที่มีความสำคัญยิ่งยวด ทั้งต่อ ความสำเร็จในการเรียน การทำงานอาชีพ และการสร้างความสัมพันธ์กับคนอื่นๆ อาจสรุปได้ว่า Executive Functions(EF) คือความสามารถของสมองในการบริหารจัดการชีวิต คือ ศักยภาพของ สมองมนุษย์ที่สามารถพัฒนาเป็นทักษะ ที่ทำให้ มนุษย์เป็น “มนุษย์” แตกต่างจากสัตว์ ด้วยเหตุนี้หน่วยงานที่รับผิดชอบในการจัดการศึกษาต้องตระหนักถึงความรับผิดชอบโดยตรงที่จะต้องจัดประสบการณ์การเรียนรู้ให้เด็กปฐมวัยมีทักษะ EF และนับว่าสถานศึกษามีส่วนสำคัญยิ่งที่ต้องทำหน้าที่ในการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ได้เด็กมีคุณลักษณะตามวัย ทั้งนี้เพราะเด็กใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่ในสถานศึกษาและเป็นวัยที่พร้อมจะรับ การพัฒนา ซึ่งนักจิตวิทยาและนักการศึกษาได้ค้นพบว่า เด็กอายุแรกเกิดถึง 6 ปี เป็นระยะที่เด็กเกิดการเรียนรู้และฝึกปฏิบัติได้ดีและจะเป็นปัจจัยเอื้ออำนวยให้เด็กมีประสบการณ์ตรงในชีวิต สามารถพัฒนาไปสู่ความสามารถทางด้านต่างๆต่อไปในอนาคต ดังนั้นการจัดการศึกษาระดับปฐมวัยเป็นการจัดการศึกษาให้เด็กในช่วงอายุ 3 – 6 ขวบ ซึ่งเด็กในวัยนี้ยังต้องการการดูแลเอาใจใส่และเตรียมความพร้อมเพื่อการศึกษาในอนาคต ดังนั้น ในการจัดประสบการณ์เพื่อพัฒนาทักษะEF จึงควรส่งเสริมพัฒนาการและสร้างการเรียนรู้ให้กับเด็ก ซึ่งหากเด็กได้รับการเรียนรู้ทักษะEF สามารถเป็นพื้นฐานสำคัญในการเรียนรู้ของเด็กต่อไป แนวทางการส่งเสริมให้เด็กมีทักษะ EF มีด้วยกันหลายวิธี เช่น กิจกรรมเกมการศึกษา

กิจกรรมเคลื่อนไหวและจังหวะ และชุดกิจกรรมทดลองวิทยาศาสตร์ ก็เป็นอีกกิจกรรมที่ช่วยส่งเสริมทักษะ EF ได้ เพราะว่า การจัดกิจกรรมการทดลองวิทยาศาสตร์ เป็นอีกแนวทางหนึ่งในการพัฒนาทักษะ EF ของเด็กปฐมวัย วิทยาศาสตร์เป็นเครื่องมือพัฒนาคนในชาติให้มีความสามารถแสวงหาความรู้ ความคิดสร้างสรรค์ และแก้ปัญหา มีส่วนช่วยพัฒนาศักยภาพให้เกิดความมั่นใจในตนเอง และมีความสำคัญต่อเด็กปฐมวัย เป็นการช่วยพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์แก่เด็กปฐมวัยคือช่วยฝึกให้เด็กเป็นคนช่างสังเกต ช่างสงสัย มีเหตุผล มีความอดทนและความคิดริเริ่ม การทำกิจกรรมเด็กจะต้องค้นคว้าอย่างมีระบบ การที่เด็กได้ทำบ่อยครั้ง จะทำให้เด็กเกิดทักษะอันนำไปสู่ชีวิตจริง ให้เด็กค้นพบความรู้ด้วยตนเอง ใช้ประโยชน์จากประสบการณ์ของเด็กอย่างคุ้มค่า แนวคิดสำคัญทาง EF อย่างลุ่มลึกและยั่งยืน

ผลที่เกิดขึ้นตามวัตถุประสงค์

จากการการส่งเสริมทักษะ EF ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้

ชุดกิจกรรมทดลองวิทยาศาสตร์ พบว่า นักเรียนชั้นอนุบาล3 มีพัฒนาการที่สูงขึ้นมีการคิดเป็นระบบ มีเหตุมีผล มีสมาธิจดจ่อทำงานต่อเนื่องจนเสร็จ รู้จักคิด และใช้คำถามทำไม อดทนได้ รอคอยได้ คิดแล้วลงมือทำได้ เด็กจะคิดเป็น ทำเป็น เรียนรู้เป็น แก้ปัญหาเป็น อยู่กับเพื่อนได้และมีความสุข เนื่องจากชุดกิจกรรมทดลองวิทยาศาสตร์เป็นชุดกิจกรรมที่ ทำให้นักเรียนสนุกที่จะหาคำตอบ กล้าแสดงออก กล้าคิด อยากค้นคว้า อยากทดลอง ส่งเสริมกระบวนการทำงานเป็นทีม มีความเชื่อมั่นในตัวเอง กล้าพูดคุยในสิ่งที่ตนเองรู้กับครูและเพื่อน รู้จักวางแผนเพื่อหาคำตอบ และสามารถแก้ปัญหาจากสถานการณ์การคิดแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างการทำกิจกรรม ในขณะเดียวกันนักเรียนก็ได้พัฒนาจากประสบการณ์ตรงกับแหล่งความรู้เบื้องต้นเพื่อค้นหาคำตอบ จุดประกายความคิด ความสนใจให้นักเรียนเกิดคำถามต่อยอดจากกิจกรรมการทดลอง แล้วนำสู่ประเด็นปัญหา เกิดคำถาม ความสนใจ สงสัย อยากรู้ ซึ่งเป็นกระบวนการพัฒนาทักษะต่างๆ ด้านการใช้ประสาทสัมผัสทั้งห้าของนักเรียนในสภาพสิ่งแวดล้อมรอบตัว

เว็บน่าสนใจ