ครูบ้านนอก

สังคมไทยในปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมและการเมืองการปกครองอันเนื่องมาจากกระแสโลกาภิวัตน์ที่เปลี่ยนแปลงไป สังคมในปัจจุบันมีค่านิยมที่ให้ความสำคัญทางวัตถุสูง ทำให้เกิดการมุ่งแสวงหาผลประโยชน์ให้ตนเอง การเอารัดเอาเปรียบกัน ขาดความมีจิตสาธารณะต่อส่วนรวมจนถึงการขาดความรับผิดชอบต่อหน้าที่ของตนเองที่จะนำไปสู่การขาดศีลธรรมและจริยธรรม เห็นได้จากหลายกรณีที่เกิดขึ้นในสังคมไทยผ่านทางสื่อต่าง ๆ ที่สะท้อนปัญหาทางสังคมมากมายที่รัฐและทุกภาคส่วนควรรีบแก้ไข ซึ่งกุญแจสำคัญของการแก้ไขปัญหาเหล่านี้ คือการพัฒนาสมาชิกในสังคมให้เกิดความตระหนักในการเป็นพลเมืองที่ดีของสังคม ซึ่งการเป็นพลเมืองที่ดีนั้น ควรเริ่มจากการปลูกฝังเยาวชนด้านการศึกษา เพราะการศึกษาเป็นเครื่องมือในการสร้างเยาวชนสู่ความเป็นพลเมืองดีของสังคม ในเรื่องของการศึกษานั้นกระทรวงศึกษาธิการเป็นหน่วยงานของรัฐที่มีหน้าที่ส่งเสริมการศึกษาให้กับประชาชนอย่างเท่าเทียม สร้างความเสมอภาคและโอกาสทางการศึกษาเพื่อพัฒนาคนให้เป็นพลเมืองที่ดีของประเทศ (กระทรวงศึกษาธิการ,2435) ผ่านหลักสูตรการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน ซึ่งประกอบไปด้วย 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ โดยเฉพาะกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมมีเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาพลเมืองโดยตรง ทั้งนี้กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม มีหน้าที่ในการช่วยให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจในการดำรงชีวิตของมนุษย์ในฐานะปัจเจกบุคคลและการอยู่ร่วมกันในสังคม การปรับตัวตามสภาพแวดล้อม การจัดการทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด ทำให้เข้าใจตนเองและผู้อื่น มีความอดทนอดกลั้น ยอมรับความคิดที่แตกต่างและมีคุณธรรม สามารถนำความรู้ไปปรับใช้ในการด าเนินชีวิตได้ โดยกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ประกอบด้วย 5 สาระการเรียนรู้ คือ สาระศาสนา ศีลธรรมและจริยธรรม สาระประวัติศาสตร์ สาระเศรษฐศาสตร์ สาระภูมิศาสตร์และสาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำเนินชีวิต

พระบรมราโชบายด้านการศึกษา ของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๑๐ การศึกษาต้องมุ่งสร้างพื้นฐานให้แก่ผู้เรียน ๔ ด้าน 1. มีทัศนคติที่ถูกต้องต่อบ้านเมือง ข้อนี้มีคำขยายว่า ต้องมีความรู้ความเข้าใจที่มีต่อชาติบ้านเมือง ยึดมั่นในศาสนา มั่นคงในสถาบันพระมหากษัตริย์ และมีความเอื้ออาทรต่อครอบครัวและชุมชน ของตน 2. มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง มีคุณธรรม ข้อนี้มีคำขยายว่า ให้รู้จักแยกแยะสิ่งที่ผิด-ที่ถูก สิ่งชั่ว-สิ่งดี เพื่อปฏิบัติแต่สิ่งที่ชอบที่ดีงาม ปฏิเสธสิ่งที่ผิดที่ชั่ว เพื่อสร้างคนดีให้แก่บ้านเมือง 3. มีงานทำ มีอาชีพ ข้อนี้ มีคำขยายว่า ต้องให้เด็กรักงาน สู้งาน ทำงานจนสำเร็จ อบรมให้เรียนรู้การทำงาน ให้สามารถเลี้ยงตัวและ เลี้ยงครอบครัวได้ 4. เป็นพลเมืองดี ข้อนี้มีคำขยายว่า การเป็นพลเมืองดีเป็นหน้าที่ของทุกคน สถานศึกษาและสถานประกอบการต้องส่งเสริมให้ทุกคนมีโอกาสทำหน้าที่พลเมืองดี การเป็นพลเมืองดีหมายถึงการมีน้ำใจ มีความเอื้ออาทร ต้องทำงานอาสาสมัคร งานบำเพ็ญประโยชน์ “เห็นอะไรที่จะทำเพื่อบ้านเมืองได้ก็ต้องทำ”

การจัดการศึกษารายวิชาเพิ่มเติมหน้าที่พลเมืองนั้นมีหลักสำคัญที่ต้องคำนึงถึงจุดเน้นที่ต้องให้ความสสำคัญในการพัฒนา 5 ประการ ประกอบด้วย 1. ความเป็นไทย 2. รักชาติ ยึดมั่นศาสนาและเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ 3. ความเป็นพลเมืองดีในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข 4. ความปรองดองสมานฉันท์ 5. ความมีวินัยในตนเอง มีเป้าหมายสำคัญเพื่อให้เยาวชนมีลักษณะที่ดี ของคนไทย เห็นคุณค่าและมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมและประเพณีไทย เห็นคุณค่าและแสดงออกถึงความรักชาติ ยึดมั่นในศาสนาและเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ ดำเนินชีวิตตามวิถีประชาธิปไตย มีส่วนร่วมทางการเมืองการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข สามารถอยู่ร่วมกันในสังคมที่มีความหลากหลายและจัดการความขัดแย้งโดยสันติวิธี ซึ่งสอดคล้องกับค่านิยมหลัก 12 ประการดังที่กล่าวมาข้างต้น ดังนั้นเมื่อการจัดการเรียนการสอนที่เน้นค่านิยมของความเป็นพลเมืองดี โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมที่พึงประสงค์ จึงท าให้การวัดและประเมินผลรายวิชาเพิ่มเติม หน้าที่พลเมือง เน้นพฤติกรรมที่ผู้เรียนแสดงออกมา สะท้อนให้เห็นความสามารถที่หลากหลายและสอดคล้องกับความสามารถที่แท้จริงจากการปฏิบัติ ตัดสินใจแก้ปัญหาด้วยตนเอง การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม คุณภาพของการปฏิบัติสะท้อนจากการประเมินผลโดยพิจารณาจากคุณภาพของชิ้นงานหรือการปฏิบัติที่เป็นผลผลิต/ร่องรอยของหลักฐานการเรียนรู้ของผู้เรียนเป็นไปตามผลการเรียนรู้และจุดเน้นในวิชาเพิ่มเติมหน้าที่พลเมือง ซึ่งประกอบด้วยความรู้ความสามารถ คุณธรรมจริยธรรม ค่านิยมที่พึงประสงค์ การปฏิบัติตนโดยใช้วิธีการและเครื่องมือที่หลากหลายจากการประเมินที่ชัดเจนและมีการสะท้อนผลของการปฏิบัติโดยการใช้ตัวเลขเพื่อแสดงผลการเรียน (กระทรวงศึกษาธิการ, 2557)

เว็บน่าสนใจ