ครูบ้านนอก

ชื่อเรื่อง การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ

เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ

ผู้วิจัย นายนัยณัฏฐ์ ศรีชัย ตำแหน่ง ผู้อำนวยการสถานศึกษา

วิทยฐานะ ผู้อำนวยการชำนาญการพิเศษ

ปีที่วิจัย 2562 - 2563

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาแนวทางการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ 2) เพื่อสร้างรูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ 3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ และ 4) เพื่อประเมินรูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียน สุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ ผู้วิจัยประยุกต์ใช้รูปแบบการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) ดำเนินการวิจัย 4 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 การศึกษาแนวทางการบริหารสถานศึกษา ขั้นตอนที่ 2 การสร้างและพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษา ขั้นตอนที่ 3 การทดลองใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา และขั้นตอนที่ 4 การประเมินรูปแบบการบริหารสถานศึกษา กลุ่มเป้าหมายที่ผู้วิจัยนำรูปแบบการบริหารสถานศึกษาที่พัฒนาขึ้นไปใช้ เป็นกลุ่มบุคคลโรงเรียนบ้านไร่เจริญ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาศรีสะเกษ เขต 4 ปีการศึกษา 2563 รวมจำนวน 94 คน ประกอบด้วย ครูผู้สอน จำนวน 3 คน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 7 คน นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 จำนวน 42 คน และผู้ปกครองนักเรียน จำนวน 42 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบวิเคราะห์เอกสาร แบบสัมภาษณ์ ประเด็นการสนทนากลุ่มและแบบบันทึกการสนทนากลุ่มแบบประเมินประสิทธิผลการดำเนินงานของรูปแบบ และแบบประเมินความพึงพอใจ การวิเคราะห์ข้อมูล วิเคราะห์โดยการหาความถี่ ค่าเฉลี่ย ร้อยละและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป และการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)

ผลการวิจัยพบว่า

1. ผลการศึกษาแนวทางการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ พบว่า โรงเรียนมีนโยบายและจัดสิ่งแวดล้อมที่เป็นประโยชน์โดยสร้างกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันของทุกคนทั้งในโรงเรียนและชุมชนให้สามารถนำความรู้ และทักษะด้านสุขภาพมาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน จัดโครงสร้างและระบบต่าง ๆ ให้โรงเรียนมีสภาพแวดล้อมเป็นระเบียบปลอดภัย เอื้อต่อการสร้างเสริมสุขภาวะของนักเรียน มีบรรยากาศของโรงเรียนในทางบวก ครูมีการรวมกลุ่ม PLC ร่วมกันออกแบบกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่หลากหลาย เช่น กิจกรรมจิตศึกษา เน้นเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติ (Learning by Doing), การเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน หรือ PBL เพื่อพัฒนาปัญญาภายในเพื่อให้เกิดการเรียนรู้ที่ลึกซึ้งและส่งเสริม สุขภาวะของผู้เรียนทั้งด้านกาย ใจ สังคมจิตวิญญาณ และปัญญา

2. ผลการสร้างรูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ พบว่า รูปแบบมีองค์ประกอบ 6 องค์ประกอบ คือ 1) หลักการ ของรูปแบบ 2) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ 3) ระบบงานและกลไกของรูปแบบ 4) วิธีดำเนินงานของรูปแบบ 5) แนวทางการประเมิน และ 6) เงื่อนไขความสำเร็จ ผลการตรวจสอบความเหมาะสม และความเป็นไปได้ของรูปแบบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า รูปแบบมีความเหมาะสมในระดับมาก (x̄ = 4.50, S.D. = 0.52) และมีความเป็นไปได้ในระดับมากที่สุด (x̄ = 4.55, S.D. = 0.53)

3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ พบว่า

3.1 ผลการประเมินการปฏิบัติตามกระบวนการดำเนินงานของรูปแบบการบริหารตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ พบว่า โรงเรียนบ้านไร่เจริญ มีผลการดำเนินงานตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ อยู่ในระดับมาก (x̄ = 4.40, S.D. = 0.11) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านผู้เรียนเป็นสุข มีการดำเนินงานในระดับมาก รองลงมาคือ ด้านโรงเรียนเป็นสุข ด้านชุมชนเป็นสุข สภาพแวดล้อมเป็นสุข และด้านครอบครัวเป็นสุข ตามลำดับ

3.2 ผลการประเมินคุณภาพผู้เรียนด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและคุณลักษณะ ด้านสุขภาวะทางร่างกาย และจิตสังคม พบว่า 1) นักเรียนมีคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน โดยรวมในปีการศึกษา 2563 เฉลี่ยร้อยละ 89.27 สูงกว่าปีการศึกษา 2562 ที่มีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 81.16 ร้อยละที่เพิ่มขึ้น คือ 9.99 2) นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีคะแนนผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) โดยรวมในปีการศึกษา 2563 เฉลี่ยร้อยละ 41.62 สูงกว่าปีการศึกษา 2562 ที่มีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 37.19 ร้อยละที่เพิ่มขึ้น คือ 11.91 และ 3) นักเรียนมีผลการประเมินคุณลักษณะด้านสุขภาวะทางร่างกาย และจิตสังคมในระดับมากที่สุด (x̄ = 4.52, S.D. = 0.52)

4. ผลการประเมินรูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ พบว่า

4.1 ผลการประเมินเกี่ยวกับความเป็นประโยชน์ ความเป็นไปได้ ความเหมาะสมและความถูกต้องครอบคลุมของรูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ ตามความคิดเห็นของครูผู้สอน คณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐาน และผู้ปกครองนักเรียน พบว่า ในภาพรวมรูปแบบมีความเป็นประโยชน์ ความเป็นไปได้ความเหมาะสม และความถูกต้องครอบคลุมอยู่ในระดับมาก (x̄ = 4.48, S.D. = 0.52)

4.2 ผลการประเมินความพึงพอใจของผู้เกี่ยวข้องที่มีต่อรูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ พบว่า ครูผู้สอน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน และผู้ปกครองนักเรียน มีความพึงพอใจต่อรูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียนบ้านไร่เจริญ ในภาพรวมอยู่ในระดับพึงพอใจมาก (x̄ = 4.49, S.D. = 0.51)

4.3 รางวัลที่นักเรียน ครู ผู้บริหารสถานศึกษาและสถานศึกษา ได้รับจากการดำเนินงานของรูปแบบการบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนสุขภาวะ เพื่อพัฒนาคุณภาพของโรงเรียน บ้านไร่เจริญ ตั้งแต่ระดับเครือข่ายขึ้นไป ในปีการศึกษา 2562-2563 จำนวน 43 รายการ เป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนด คือ ไม่น้อยกว่า 20 รายการ

เว็บน่าสนใจ