ครูบ้านนอก

ชื่อเรื่อง การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่องภูมิศาสตร์ประเทศไทย โดยใช้ทักษะทางภูมิศาสตร์การกำหนด ทิศ ผังและแผนที่ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566

ชื่อผู้วิจัย นางสาวณภรณ์ อิงควราณ์

วิชา สังคมศึกษา ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566

ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

โลกยุคสังคมแห่งการเรียนรู้ความรู้และภูมิปัญญาของแต่ละสังคมได้นำมาใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการเสริมสร้างศักยภาพและความสามารถต่างๆจึงได้ส่งผลให้ได้มีการทบทวนบทบาทและแนวทางจัดการการศึกษาของประเทศอย่างจริงจัง เพื่อเป้าหมายสร้างและพัฒนากำลังคนที่มีความสามารถที่จะนำการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม การเมือง และวัฒนธรรมของประเทศให้ก้าวสู่สังคมในอนาคตได้อย่างมั่นคง (วิชัยวงษ์ใหญ่. 2560 : 1 - 2) การจัดการเรียนการสอนโดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ (student – centered instruction) ผู้สอนต้องจัดสถานการณ์ของการเรียนการสอนที่ให้นักเรียนมีความกระตือรือร้น (active) เข้าร่วมในกิจกรรมหรือกระบวนการเรียนรู้ ทั้งทางด้านร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ และสังคม ทั้งนี้ มีแนวการสอนที่เชื่อว่าผู้เรียนจะได้เรียนรู้สูงสุด หากได้มีส่วนร่วมในการเรียนอย่างกระตือรือร้น ดังนั้น ควรจัดสภาพแวดล้อมในการเรียนที่ผู้เรียนคุ้นเคย ผู้สอนควรให้ความสำคัญกับความสนใจ ความสามารถ ตลอดจนประสบการณ์เดิมของผู้เรียน ควรส่งเสริมให้ผู้เรียนให้รู้จักเรียนรู้ด้วยตนเอง เพื่อพัฒนาศักยภาพของตนเองได้อย่างเต็มที่ ผลิตผู้เรียนที่สามารถนำตนเอง (self - directed) มีอิสระทางความคิดและการแสดงออก และมีความคิดสร้างสรรค์ (ฆนัทธาตุทอง. 2562 : 167)

ภูมิศาสตร์เป็นวิชาที่ศึกษาพื้นผิวโลกที่เกี่ยวกับภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ทรัพยากรธรรมชาติ ผลิตผล และคน รวมทั้งการกระจายของสิ่งต่างๆ เหล่านี้ หรือคือวิชาที่ศึกษาถึงความสัมพันธ์ระหว่างโลกกับมนุษย์สิ่งแวดล้อมกับมนุษย์ภูมิศาสตร์กายภาพมุ่งศึกษาสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติและกระบวนการเปลี่ยนแผลงทางธรมชาติที่เกิดขึ้นบนพื้นผิวโลกการศึกษาภูมิศาสตร์เป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้เข้าใจปรากฏการณ์ต่างๆ บนพื้นผิวโลกดียิ่งขึ้น อันเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาพื้นที่นั้น ๆ

จากความสำคัญของวิชาภูมิศาสตร์ดังกล่าวจะเห็นได้ว่าเป็นวิชาที่มีควรศึกษา พัฒนาทักษะทางภูมิศาสตร์ และทำความเข้าใจเกี่ยวกับความรู้ทางภูมิศาสตร์

ดังนั้น ผู้วิจัยในฐานเป็นครูสังคมศึกษา จึงสนใจที่จะศึกษาปัญหาการจัดการเรียน การสอนวิชา

ภูมิศาสตร์ ในชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ว่าจะจัดการเรียนการสอนวิชาภูมิศาสตร์อย่างไร มีปัญหาและอุปสรรคอย่างไร เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาและปรับปรุงการเรียนการสอนให้มีประสิทธิภาพตรงตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้

วัตถุประสงค์ของการวิจัย

1. เพื่อศึกษาปัญหาการจัดการเรียนการสอนวิชาภูมิศาสตร์ ในระดับประถมศึกษาปีที่ 4

2. เพื่อพัฒนาทักษะกระบวนการใช้เครื่องมือทางภูมิศาสตร์ ทิศ ผังและแผนที่

3. เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนได้รู้จักคิด จดจำข้อมูลต่างๆทางภูมิศาสตร์อย่างสร้างสรรค์

วิธีการดำเนินการวิจัย

1. กำหนดกลุ่มที่ศึกษาเป็นนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 4 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566โรงเรียนวัดโคกพระเจดีย์(เอกเผ่าพิทยา) จำนวน 1 ห้อง

2. กำหนดระยะเวลาการวิจัย ในการทำวิจัยครั้งนี้กำหนดระยะเวลาที่ทำการวิจัยทั้งหมด 1 ภาคเรียน ซึ่งผู้วิจัยจะจัดกิจกรรมการเรียนการสอนตามปกติกับให้นักเรียน

3. การกำหนดตารางดำเนินการวิจัย

การวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยได้ดำเนินการสอนตามแผนการสอนโดยครอบคลุมเนื้อหาเรื่อง

3.1 เครื่องมือทางภูมิศาสตร์

3.2 ลักษณะทางกายภาพกับปรากฏการณ์ธรรมชาติ

3.3 ทรัพยากร

3.4 ธรรมชาติกับสังคมไทย

3.5 สรุปความรู้รอบตัวทางภูมิศาสตร์

ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง

ประชากรที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้เป็นนักเรียนที่กำลังศึกษาอยู่ในโรงเรียนวัดโคกพระเจดีย์(เอกเผ่าพิทยา) กลุ่มตัวอย่าง นักเรียนที่กำลังศึกษาอยู่ในระดับประถมศึกษาปีที่ 4 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 โรงเรียนวัดโคกพระเจดีย์(เอกเผ่าพิทยา) จำนวน 1 ห้อง

เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย/นวัตกรรม

1. เครื่องมือในการสอน ได้แก่ ใบความรู้ ใบงาน แบบทดสอบ แผนที่

2. เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย

2.1 แผนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

2.2 แบบทดสอบวิชาภูมิศาสตร์

ผลการวิจัย

การวิจัยเรื่องการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่องภูมิศาสตร์ประเทศไทย โดยใช้ทักษะทางภูมิศาสตร์การกำหนด ทิศ ผังและแผนที่ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 จำนวน 1 ห้อง โดยมุ่งเน้นความรู้ ความจำและการแยกแยะ ในเชิงภูมิศาสตร์ เช่น การจำแนกทิศ ภูมิภาค ภูมิอากาศ ลักษณะทางกายภาพแต่ละภาค ซึ่งเป็นทักษะสำคัญทางภูมิศาสตร์และการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ในการจัดการเรียนการสอน โดยให้นักเรียนนำข้อมูลทางกายภาพใช้เทคนิคแผนผังทางภูมิศาสตร์ช่วยในการจำ และได้นำเสนอโดยการเดินผังข้อมูล และสามารถ สมมุติกำหนดร่างกายให้เป็นแผนผังข้อมูลต่างๆในประเทศได้อย่างสร้างสรรค์ นั้นจากการสังเกตพฤติกรรมในการทำกิจกรรม พบว่า นักเรียนมีความสนใจ สนุกกับการทำกิจกรรมต่างๆ และนำกิจกรรมดังกล่าวนำเป็นเล่นในเวลาว่ากับเพื่อนๆ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ที่พบหลังการทดสอบ พบว่า ผลการเรียนของนักเรียนดีขึ้น นักเรียนสามารถจดจำข้อมูลต่างๆของภูมิศาสตร์ประเทศไทยได้ผ่านการใช้ทักษะทางภูมิศาสตร์โดยการกำหนดผังและแผนที่ได้

อภิปรายผล

การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่องภูมิศาสตร์ประเทศไทย โดยใช้ทักษะทางภูมิศาสตร์การกำหนด ทิศ ผังและแผนที่ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 โดยการจัดการเรียนการสอนแบบการใช้เทคนิคแผนผังทางภูมิศาสตร์ โดยมุ่งเน้นที่จะสรุปข้อมูลที่สำคัญทางภูมิศาสตร์ของประเทศไทย เพื่อพัฒนาทักษะกระบวนการเรียนรู้ทางภูมิศาสตร์ของนักเรียนด้วยการให้นักเรียนค้นคว้าข้อมูล ฝึกการเดินผังแผนที่ กำหนดทิศทาง แบ่งข้อมูลแต่ละภูมิ๓คต่างๆได้ ผลการศึกษาค้นคว้าและจดจำข้อมูลสามารถนำมาเสนอด้วยการเดินผังและจำลองออกแบบผังร่างกายให้เป็นแผนที่ประเทศไทยได้

ข้อเสนอแนะ

1. ควรมีการศึกษาความคิดเห็นของนักเรียนที่ผ่านการเรียนวิชาภูมิศาสตร์มาแล้วว่า สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้มากน้อยเพียงใด

2. ในการเรียนวิชาภูมิศาสตร์ด้วยการจัดกิจกรรมที่หลากหลาย นักเรียนมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมนักเรียนเกิดการเรียนรู้สนใจในบทเรียนมากขึ้น นักเรียนกล้าแสดงออกและแสดงความคิดเห็นโต้ตอบกับครูผู้สอน พบว่านักเรียนมีผลการเรียนที่ดีขึ้น

3. ในการกิจกรรมโดยใช้เทคนิคแผนผังของนักเรียนครูกำหนดหัวข้อให้ค้นคว้าบางครั้งนักเรียนค้นคว้ามาไม่ละเอียดพอหรือค้นคว้ามาไม่ครบทุกหัวข้อ จึงทำให้ได้ข้อมูลน้อยเกินไป

เว็บน่าสนใจ