บทคัดย่อ
ชื่อเรื่อง ถอดบทเรียนความสำเร็จในการพัฒนาโรงเรียนขนาดเล็กที่กำลังจะถูกยุบ สู่โรงเรียนขนาดกลาง :กรณีศึกษาโรงเรียนบ้านตาดข่า
ผู้วิจัย นายทิตย์ณรงค์ มณีวัฒน์
สถานที่ โรงเรียนบ้านตาดข่า
ปีที่พิมพ์ 2564
การศึกษาเรื่องการถอดบทเรียนความสำเร็จในการพัฒนาโรงเรียนขนาดเล็กที่กำลังจะถูกยุบ สู่โรงเรียนขนาดกลาง กรณีศึกษาโรงเรียนบ้านตาดข่า มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาถอดบทเรียนความสำเร็จในการพัฒนาของโรงเรียนบ้านตาดข่า 2. เพื่อให้ได้รูปแบบในการพัฒนาของโรงเรียนบ้านตาดข่า โดยใช้กระบวนการวิจัยและพัฒนาแบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอน ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาเอกสาร งานวิจัย และทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง แล้วออกแบบเครื่องมือ คือ บทประเด็นการสัมภาษณ์ ขั้นตอนที่ 2 ลงพื้นที่ดำเนินการถอดบทเรียนความสำเร็จในการพัฒนาโรงเรียนขนาดเล็กที่กำลังจะถูกยุบ สู่โรงเรียนขนาดกลาง กรณีศึกษาโรงเรียนบ้านตาดข่า ขั้นตอนที่ 3 สรุปผลการถอดบทเรียนความสำเร็จ เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาโดยแบบสัมภาษณ์ โดยนำเอาองค์ความรู้ที่ได้รับสัมภาษณ์ หัวหน้าฝ่าย 4 คน ครูผู้สอนชั้นอนุบาลถึงมัธยมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 4 คน ผู้ปกครองนักเรียน จำนวน 4 คน ประธานกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 1 คน และประธานนักเรียน จำนวน 1 คน รวม 14 คน มาวิเคราะห์เนื้อหาสำคัญ จัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อให้เกิดข้อสรุปแนวความคิดที่ถูกต้องตรงกัน ออกมาเป็นรูปแบบ หรือโมเดล ที่จะนำไปสู่การพัฒนาและเผยแพร่ต่อไป
ผลการวิจัยพบว่า
1. ผลการศึกษาถอดบทเรียนความสำเร็จในการพัฒนาของโรงเรียนบ้านตาดข่า พบว่า มีจำนวนนักเรียนลดลงอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ผู้ปกครองนักเรียนขาดความเชื่อมั่นต่อการจัดการศึกษาของโรงเรียน ผู้ปกครองได้ส่งนักเรียนไปเรียนที่โรงเรียนอื่น ทำให้ต้องมีการพัฒนาอย่างเร่งด่วน ผู้บริหารได้ดำเนินการพัฒนากระบวนการจัดการเรียนการสอน พัฒนาระบบการบริหาร ส่งเริมพัฒนาครูผู้สอนให้มีความรู้ความสามารถในการปฏิบัติงานมีความรับผิดชอบ ทุกคนทำหน้าที่ของตนอย่างดีที่สุด ทุ่มเทเอาใจในการดูแลอบรมสั่งสอนนักเรียนเป็นอย่างดี ทำให้ผู้ปกครองนักเรียนเกิดความเชื่อมั่นต่อทางโรงเรียน ได้นำนักเรียนเข้ามาเรียนที่โรงเรียนอย่างต่อเนื่อง ทำให้นักเรียนเพิ่มขึ้นทุกปีการศึกษา ปัจจัยสำคัญอยู่ที่ทำให้ประสบความสำเร็จ คือ 1) ด้านการมีภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษา คือ ผู้บริหารเป็นแบบอย่างที่ดีด้านคุณธรรมจริยธรรม มีความเป็นผู้นำในการปฏิบัติ ร่วมลงมือปฏิบัติงานกับคณะครู วางตัวเป็นกันเองกับคณะครู เป็นผู้นำทางวิชาการสามารถให้คำปรึกษาแก่คณะครู 2) กระบวนการบริหารจัดการที่ดี มีการกระจายอำนาจในการบริหาร หัวหน้าฝ่ายได้รับมอบอำนาจให้มีอำนาจการตัดสินใจ ผู้บริหารและคณะครูร่วมกันสร้างคุณภาพให้เกิดขึ้นทั้งระบบ การส่งต่อนักเรียนที่มีคุณภาพ มีระบบประกันคุณภาพภายในโรงเรียน 3) การส่งเสริมพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา ด้วยการพัฒนาครูผู้สอนให้มีความรู้ความสามารถ เกิดทักษะ ในรูปแบบที่หลากหลาย เช่น การอบรม การศึกษาดูงาน การปฏิบัติภารกิจ กิจกรรม PLC แลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อให้ครูสามารถดำเนินกิจกรรมการเรียนการสอนที่มีคุณภาพ 4) การปรับปรุงพัฒนาอาคารและสถานที่ ได้แก่ สภาพอาคารและสถานที่มีการปรับปรุงให้มีสภาพมั่นคงแข็งแรง สวยงาม น่าอยู่น่าเรียน มีความสามารถในระดมทรัพยากรจากภายนอกจำนวนมาก 5) การมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา โดยเปิดโอกาสให้คณะครูได้มีส่วนร่วมในการบริหาร ร่วมแสดงความคิดเห็น ร่วมตัดสินใจ 6) การพัฒนากระบวนการจัดการเรียนการสอน โดยผู้บริหารส่งเสริมพัฒนาครูผู้สอน ผ่านการนิเทศ ส่งเสริมให้ครูใช้นวัตกรรมในการจัดการเรียนการสอน จัดอบรมให้คณะครูเกี่ยวกับการจัดการเรียนการสอน ให้คำปรึกษาในการจัดการเรียนการสอน ส่งเสริมสนับสนุนงบประมาณ สื่อและอุปกรณ์ในการจัดการเรียนการสอน กำกับติดตามการจัดการเรียนการสอนในห้องเรียน ร่วมสังเกตชั้นเรียน
2. รูปแบบการพัฒนาโรงเรียนบ้านตาดข่า ที่ได้จากการถอดบทเรียน ผู้วิจัยได้ สรุปผลการถอดบทเรียนความสำเร็จ โดยนำเอาองค์ความรู้ที่ได้รับสัมภาษณ์ มาจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อให้เกิดข้อสรุป แนวความคิดที่ถูกต้องตรงกันในเรื่องความสำเร็จของในการพัฒนาโรงเรียนขนาดเล็กที่กำลังจะถูกยุบ สู่โรงเรียนขนาดกลาง กรณีศึกษาโรงเรียนบ้านตาดข่า ออกมาเป็นรูปแบบ หรือโมเดล โดยได้ตั้งชื่อว่า ตาดข่าโมเดล ที่จะนำไปสู่การพัฒนาและเผยแพร่ต่อไป มีองค์ประกอบดังนี้
1) หลักการและแนวคิดในการบริหาร มี 3 ด้าน ได้แก่ 1.1) การบริหารคุณภาพทั้งระบบ 1.2) การบริหารโดยยึดวัตถุประสงค์ และ1.3) การกระจายอำนาจ 2) ปัจจัยความสำเร็จ มี 6 ด้าน ได้แก่ 2.1) ด้านการมีภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษา 2.2) กระบวนการบริหารจัดการที่ดี 2.3) การส่งเสริมพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา 2.4) การปรับปรุงพัฒนาอาคารและสถานที่ 2.5) การมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา 2.6) การพัฒนากระบวนการจัดการเรียนการสอน 3) กระบวนการบริหาร มี 5 ด้าน ได้แก่ 3.1) การกำหนดวัตถุประสงค์ เป้าหมายและวางแผน 3.2) การมอบหมายงาน 3.3) การตรวจสอบติดตามและการปรับปรุงงาน 3.4) การประเมินผลและสะท้อนผล (AAR) 3.5) สรุปรายงานผล และเผยแพร่ และ4) ความสำเร็จ มี 5 ด้าน ได้แก่ 4.1) เด็กและนักเรียนมีพัฒนาการที่ดีขึ้น 4.2) ครูมีคุณภาพ 4.3) ผู้บริหารมีคุณภาพ 4.4) โรงเรียนคุณภาพ น่าอยู่ น่าเรียน น่าเชื่อถือ 4.5) ผู้ปกครองและชุมชน พึงพอใจ