ครูบ้านนอก

ชื่อเรื่อง รูปแบบการดำเนินงานโครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมป่าชายเลนด้วยกิจกรรม

สามระดับตามวิถีปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในโรงเรียนวัดบุญญราศรี”ตำหรุราษฎร์อุปถัมภ์”โดยใช้กระบวนการวิจัยแบบ Routine to Research ( R2R)

ผู้วิจัย: คณะครูโรงเรียนวัดบุญญราศรี “ตำหรุราษฎร์อุปถัมภ์”

คำสำคัญ: รูปแบบ โครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม/ป่าชายเลน/กิจกรรมสามระดับ/วิถีปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง/กระบวนการวิจัยแบบ Routine to Research ( R2R)

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการคือ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาของการดำเนินงานโครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมป่าชายเลนของโรงเรียนวัดบุญญราศรี”ตำหรุราษฎร์อุปถัมภ์” ก่อนการพัฒนา 2) เพื่อสร้างรูปแบบการดำเนินงานโครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมป่าชายเลนด้วยกิจกรรมสามระดับตามวิถีปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในโรงเรียนวัดบุญญราศรี”ตำหรุราษฎร์อุปถัมภ์”โดยใช้กระบวนการวิจัยแบบ Routine to Research ( R2R) 3) เพื่อศึกษาผลการใช้รูปแบบดังกล่าว ประชากรและกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ได้แก่ ข้าราชการ ครูและบุคลากรทางการศึกษาของโรงเรียนวัดบุญญราศรี “ตำหรุราษฎร์อุปถัมภ์” สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรีเขต 1 ที่ปฏิบัติงานในระหว่างปีการศึกษา 2557 จำนวน 25 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านการบำรุงรักษาทรัพยากรธรรมชาติป่าชายเลนในชุมชนและผู้บริหารหน่วยงานที่ประสบความสำเร็จในการจัดกิจกรรมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมจำนวน 5 ท่าน ผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อมในหน่วยงานระดับท้องถิ่นและชุมชนที่สามารถให้ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะในการปรับปรุงร่างรูปแบบการจัดโครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของโรงเรียนโดยใช้เทคนิคการสนทนากลุ่มจำนวน 17 คน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาของโรงเรียน จำนวน 35 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลประกอบด้วย แบบเก็บข้อมูลการวิเคราะห์เอกสารประเมินสภาพปัญหาของการจัดทำโครงการ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบกึ่งโครงสร้าง (semi–structure in–depth interview) แบบบันทึกข้อมูลประเด็นการสนทนากลุ่ม และแบบสอบถามเพื่อประเมินผลการนำรูปแบบการดำเนินการดำเนินโครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมด้วยกิจกรรมสามระดับตามวิถีปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในโรงเรียนวัดบุญญราศรี “ตำหรุราษฎร์อุปถัมภ์”โดยใช้กระบวนการวิจัยแบบ Routine to Research ( R2R) ไปใช้ในสถานศึกษา

ผลการวิจัยวัตถุประสงค์ที่ 1 สภาพปัญหาของการดำเนินงานโครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ป่าชายเลนของโรงเรียนก่อนการพัฒนาพบว่ามีปัญหาอยู่ในระดับมาก เรียงลำดับประเด็นปัญหาเป็นรายด้านจากมากไปหาน้อยได้ดังนี้ ด้านกิจกรรมระดับห้องเรียน ด้านกิจกรรมระดับชุมชน และด้านกิจกรรมระดับโรงเรียน โดยกิจกรรมระดับห้องเรียน พบปัญหาอยู่ในระดับมาก ประเด็นปัญหาสามอันดับแรกคือ 1) นักเรียนมีส่วนเสนอความคิดเห็นในกิจกรรมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม 2) นักเรียนมีกิจกรรมปฏิบัติชิ้นงานจากวัสดุธรรมชาติป่าชายเลนและ 3) นักเรียนมีส่วนร่วมเสนอแนวทางในการอนุรักษ์ป่าชายเลน กิจกรรมระดับโรงเรียนพบปัญหาอยู่ในระดับมากประเด็นปัญหาสามอันดับแรกคือ 1) โรงเรียนได้รับการยกย่องให้เป็นแบบอย่างในการจัดกิจกรรมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม 2) โรงเรียนมีการดำเนินการโครงการเศรษฐกิจพอเพียงอย่างเป็นรูปธรรม และ 3) โรงเรียนจัดกิจกรรมส่งเสริมให้นักเรียนมีความคิดสร้างสรรค์ในการประยุกต์ใช้ทรัพยากรจากป่าชายเลน กิจกรรมระดับชุมชนพบปัญหาอยู่ในระดับมากประเด็นปัญหาสามอันดับแรกคือ 1) ชุมชนให้การยอมรับและส่งเสริมการมีรายได้จากผลผลิตของโครงการสิ่งแวดล้อมของโรงเรียน 2)นักเรียนนำเสนอแนวทางในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติป่าชายเลนในที่ประชุมของชุมชนและ 3) นักเรียนมีส่วนร่วมจัดนิทรรศการแสดงผลงานผลิตภัณฑ์ที่ได้จากสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติจากป่าชายเลนกับชุมชน

ผลการวิจัยวัตถุประสงค์ที่ 2 เพื่อสร้างรูปแบบการดำเนินงานโครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ป่าชายเลนด้วยกิจกรรมสามระดับตามวิถีปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในโรงเรียนวัดบุญญราศรี ”ตำหรุราษฎร์อุปถัมภ์”โดยใช้กระบวนการวิจัยแบบ Routine to Research ( R2R) รูปแบบที่ได้จากกระบวนการวิจัยพบว่าการดำเนินโครงการดังกล่าวควรมีขั้นตอนดังนี้ 1)สร้างความตระหนักและรู้คุณค่าทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมป่าชายเลนให้กับนักเรียนเพื่อให้เกิดจิตสำนึกในการอนุรักษ์และหวงแหนทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม 2) ให้ความรู้ความเข้าใจและแนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติป่าชายเลน 3)จัดกิจกรรมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมป่าชายเลนให้ครอบคลุมในสามระดับคือระดับห้องเรียน ระดับโรงเรียน และ ระดับชุมชน 4) จัดกิจกรรมโดยมีการบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์ในการพัฒนาสถานศึกษาเพื่อปลูกฝังนักเรียนให้มีความรู้คู่คุณธรรม 5)ขับเคลื่อนโครงการโดยใช้วัฎจักรคุณภาพ (Deming circle ) ซึ่งประกอบด้วย ขั้นวางแผน Planning ขั้นลงมือปฏิบัติ ขั้นตรวจสอบติดตามประเมินผล (check) ขั้นนำผลการปฏิบัติมาพัฒนางาน (act)

ผลการวิจัยวัตถุประสงค์ที่ 3 เพื่อศึกษาผลการใช้รูปแบบการดำเนินงานโครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมป่าชายเลนด้วยกิจกรรมสามระดับตามวิถีปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในโรงเรียนวัดบุญญราศรี ”ตำหรุราษฎร์อุปถัมภ์”โดยใช้กระบวนการวิจัยแบบ Routine to Research ( R2R) พบว่า ผลการใช้รูปแบบในสถานศึกษาโดยภาพรวมทุกด้านอยู่ในระดับคุณภาพเหมาะสมมากที่สุด ด้านการวางแผน (plan) พบว่าประเด็นที่ดำเนินการได้เหมาะสมมากที่สุดคือ 1) มีการกำหนดเครือข่ายร่วมดำเนินโครงการอย่างเป็นรูปธรรม 2) โครงการตรงกับความต้องการของครู นักเรียน ผู้ปกครองและชุมชน 3) มีการจัดสรรงบประมาณ วัสดุอุปกรณ์เพื่อดำเนินโครงการอย่างเพียงและเหมาะสม 4) มีการอบรมชี้แจงให้ความรู้สร้างความเข้าใจแก่บุคลากรที่ร่วมดำเนินโครงการ 5) ผู้ร่วมดำเนินโครงการพร้อมให้ความร่วมมือในการจัดกิจกรรม และ6) มีการเตรียมวัสดุอุปกรณ์พร้อมสำหรับการดำเนินกิจกรรมแต่ละระดับในโครงการ ด้านการลงมือปฏิบัติ(do) พบว่าประเด็นที่ดำเนินการได้เหมาะสมมากที่สุดคือ 1) ผู้บริหารมีภาวะผู้นำในการขับเคลื่อนโครงการให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ 2) โรงเรียนได้รับความร่วมมือจากทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมโครงการเป็นอย่างดี 3) ผู้บริหารให้ความช่วยเหลือสนับสนุนในทุกกิจกรรมของโครงการนี้ 4) นักเรียนได้เรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ด้านเศรษฐกิจพอเพียงทั้งในและนอกโรงเรียนอย่างหลากหลาย ด้านการตรวจสอบติดตามประเมินผล (check) พบว่าประเด็นที่ดำเนินการได้เหมาะสมมากที่สุดคือ1) ผู้แทนจากเขตพื้นที่การศึกษาและศึกษานิเทศก์ที่รับผิดชอบโครงการให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะในการดำเนินโครงการ2) มีการสรุปและประชาสัมพันธ์ผลการจัดกิจกรรมโครงการต่อผู้ปกครองชุมชนและหน่วยงานต้นสังกัด 3) มีการนิเทศกำกับติดตามเพื่อหาแนวทางปรับปรุงวิธีการดำเนินการโครงการอย่างเป็นระบบ 4) มีการประเมินคุณลักษณะของผู้เรียนที่ได้รับการพัฒนา 5) การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนมีการบูรณาการการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในทุกกลุ่มสาระการเรียน 6) ผู้ดำเนินกิจกรรมดำเนินการตามคำสั่งที่ได้รับมอบหมายอย่างมีประสิทธิภาพ 6) ผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรมมีส่วนในการเสนอความคิดเห็นเกี่ยวกับการประเมินผลกิจกรรม ด้านการนำผลการปฏิบัติมาพัฒนางาน(act) พบว่าประเด็นที่ดำเนินการได้เหมาะสมมากที่สุดคือ1) โรงเรียนได้รับรางวัลยกย่องเชิดชูเกียรติในด้านการจัดกิจกรรมสิ่งแวดล้อมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง2) ผู้ปกครองมีความพึงพอใจในคุณลักษณะนิสัยของนักเรียน 3) โรงเรียนปรับปรุงผลการดำเนินโครงการจนเป็นแบบอย่างแก่หน่วยงานอื่นได้ 4)นักเรียนได้รับรางวัลยกย่องเชิดชูเกียรติด้านการจัดกิจกรรมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และ 5) ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเห็นด้วยกับการจัดโครงการนี้ในปีการศึกษาต่อไป 6) ผู้ปกครองนักเรียนมีทัศนคติที่ดีและให้ความร่วมมือในการพัฒนาโครงการ

เว็บน่าสนใจ